Kto dziedziczy po bezdzietnym małżeństwie?

Kolejność dziedziczenia po śmierci męża

Zgodnie z treścią art. 93 § 1 Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

W przypadku braku dzieci (zstępnych) spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. W sytuacji braku dzieci i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. Dla Pani oznacza to tyle, że Pani dziedziczy połowę majątku męża, drugą połowę rodzice męża.

Zobacz też: Czy spadek wchodzi do majątku wspólnego?

Ustalenie składników majątku męża

A teraz kwestie ustalenia masy spadkowej.

Mąż miał sprzed małżeństwa 2 ha ziemi. Jest to jego majątek spadkowy. Zgodnie z treścią art. 33 pkt 1) i 2) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, a także przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba, że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Przypadnie w połowie Pani, w połowie jego rodzicom.

Prawo do majątku żyjącej małżonki

Co do Pani działki zakupionej w trakcie małżeństwa. Tu sprawa może pójść w 2 kierunkach. Pierwszy to taki, że teściowie nie będą wnikać, czy działka powinna stanowić majątek małżeński, czyli w połowie wchodzić do masy spadkowej. Wpis w akcie własności będzie dla nich wiążący. Pani jest właścicielką, jest to Pani majątek, nie majątek spadkowy.

Drugi kierunek – zasadniczo zgodny z przepisami prawa, więc o ile wniosą sprawę o ustalenie, że działka stanowiła w połowie Pani własności, w połowie męża (własność małżeńską) – wygrają.

Zgodnie z art. 31 § 1 z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. § 2 tego artykułu stanowi nadto, że „do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.)”.

Chyba, że z treści umowy zakupu wynika coś innego.

Zobacz również: Dziedziczenie a rozdzielność majątkowa

Określenie majątku wspólnego

Działka zakupiona w trakcie małżeństwa zasadniczo stanowi majątek wspólny. Pani i męża. Nawet jeśli nabyła ją Pani sama. Ale jeśli teściowie nie będą wnikać w dokumenty i stan faktyczny, zasadniczo nie powinna Pani im tego tłumaczyć. Stwierdzić tylko, że działka stanowi Pani własność. Może na tym poprzestaną

W najmniej korzystnym scenariuszu – ma Pani prawo do polowy działki męża, teściowie mają prawo do 1/4 Pani działki.

Pani ma połowę wynikającą z ustroju małżeństwa, druga połowa jako spadek po mężu wchodzi w skład masy spadkowej. Ta połowa dzielona jest na Panią (1/2) i teściów wspólnie (1/2). W rezultacie Pani ma 3/4, oni 1/4. To ten mało optymistyczny scenariusz.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59