Kategoria: Inne

Obowiązek opieki nad bratem

Marek Gola • Opublikowane: 2019-05-10

Mam 75 lat i przez 50 lat swojego życia z moim jedynym bratem właściwie nie utrzymywałem kontaktu. Spotkaliśmy się może 3-4 razy. Aktualnie brat wymaga całodobowej opieki, której nie jest w stanie mu zapewnić. Brat jest hospitalizowany, a lekarz próbuje na mnie wymusić odebranie brata. Twierdzi, że jestem do tego zobowiązany. Nie wiem, co mam robić? Czy mam prawny obowiązek opieki nad bratem?

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) oraz przepisy Kodeksu karnego (K.k.).

Żaden z przepisów nie wskazuje, czy rodzeństwo ma opiekować się sobą w chorobie i jakie z tego tytułu będą ponosić konsekwencje w razie niespełnienia obowiązku. Obowiązek ten ma bardziej charakter społeczny, wynikający z zasad współżycia społecznego. Brat ma natomiast prawo dochodzić wsparcia materialnego od Pana. Mianowicie zgodnie z art. 128 K.r.o.: „obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.”.

Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. W toku postępowania o alimenty sąd w pierwszej kolejności ustaliłby, jakie są usprawiedliwione potrzeby Pana brata, a następnie ustalił możliwości zarobkowe Pana, względnie innych żyjących osób zobowiązanych do pomocy. Zgodnie z tymi ustaleniami sąd zasądzi odpowiednie alimenty.

Sąd weźmie też pod uwagę, jakie brat ma potrzeby i czy są one zaspokajane. Chodzi tu między innymi o koszty związane z zatrudnieniem opiekuna dla brata, który pomagałby w codziennych czynnościach. Niedostatek będzie bowiem w takiej sytuacji postrzegany jako niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb brata, co w jego przypadku sprowadzać się będzie do zatrudnienia opiekuna do opieki.

Powstanie obowiązku alimentacyjnego względem brata jest uzależnione od zaistnienia określonych przesłanek. Po stronie brata przesłanką jest jego stan niedostatku. Natomiast Pan musi mieć możliwości finansowe, aby spełnić nałożony na Pana obowiązek. Zatem w takim przypadku niezbędne będzie wykazanie owego niedostatku i możliwości zarobkowych. W orzecznictwie przyjmuje się, iż niedostatek ma miejsce wtedy, gdy „uprawniony nie może w pełni własnymi siłami i z własnych środków, zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb” (por. teza III uchwały SN z dnia 16 grudnia 1987 r. w sprawach alimentacyjnych). Według J. Gwiazdomorskiego (System..., s. 1015): „w niedostatku znajduje się osoba, która nie jest w stanie uzyskiwać środków swego utrzymania, tzn. środków zaspokajania swoich potrzeb samodzielnie czy własnymi siłami”.

Należy zaznaczyć, że o alimenty może wystąpić tylko brat.

Ponadto wskazać należy na treść art. 210 K.k., zgodnie z którym:

„Art. 210. § 1. Kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego poniżej lat 15 albo o osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny osobę tę porzuca, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli następstwem czynu jest śmierć osoby określonej w § 1, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”

W wyroku z 4 czerwca 2001 r. trafnie orzekł Sąd Najwyższy, że: „«Porzucenie», o którym mowa w art. 187 § 1 d.k.k. (obecnie art. 210 § 1 k.k.), oznacza działanie polegające na opuszczeniu dziecka lub osoby nieporadnej, połączone z zaprzestaniem troszczenia się o nią, bez zapewnienia jej opieki ze strony innych osób. Do istoty «porzucenia» należy więc pozostawienie osoby, nad którą miała być roztoczona opieka, własnemu losowi, przy czym chodzi tu nie tylko o zaniechanie sprawowania opieki nad osobą małoletnią lub nieporadną, lecz także o uniemożliwienie takiej osobie udzielenia natychmiastowego wsparcia.”.

 

Mając na uwadze Pana wiek, w mojej ocenie, nie może być Pan posądzony o porzucenie opieki nad bratem. Trudno jednoznacznie określić, jak zwrot „porzucenie” zostanie w przedmiotowej sprawie wyłożony przez organa ścigania, ale nie ulega wątpliwości, iż mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny nie widzę powodów do wszczynania postępowania przeciwko Panu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »