Wykup mieszkania zakładowego po rozwodzie, prawa byłego małżonka

Wspólność majątkowa małżeńska i jej zakres

Podstawą prawną jest ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359), dalej k.r.o. Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. „Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny)”. Przedmioty nieobjęte wspólnością należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2. dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego każdego z małżonków;

3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego;

4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Majątek osobisty małżonków

Zgodnie z art. 33 k.r.o. do majątku osobistego należą m.in. przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, prawa niezbywalne, przedmioty służące wyłącznie do osobistych potrzeb jednego z małżonków oraz przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

Wspólność najmu lokalu mieszkalnego

Istotne znaczenie ma art. 680 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r., poz. 1610). Zgodnie z § 1 tego przepisu małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli najem został nawiązany w czasie trwania małżeństwa w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. § 2 stanowi, że ustanie wspólności majątkowej nie powoduje ustania wspólności najmu lokalu.

Konieczność podziału majątku przed wykupem

W opisanej sytuacji zasadnym jest dokonanie podziału majątku wspólnego. Może on nastąpić w drodze umowy zawartej przed notariuszem, o ile istnieje porozumienie między byłymi małżonkami. W przypadku braku zgody jedyną drogą pozostaje postępowanie sądowe, w którym sąd ustali skład majątku wspólnego oraz ewentualne spłaty lub dopłaty.

Przy podziale majątku należy:

1. wskazać składniki majątku wspólnego,

2. określić ich wartość,

3. ustalić sposób podziału.

W razie sporu co do wartości składników majątku konieczna może być opinia biegłego.

Przeniesienie prawa najmu na jednego z małżonków

Przed wykupem lokalu możliwe jest dokonanie podziału majątku w taki sposób, że były małżonek przeniesie na drugą stronę prawo najmu lokalu bez spłat i dopłat. Taka umowa może zostać zawarta u notariusza. Po jej zawarciu możliwe będzie samodzielne przystąpienie do wykupu lokalu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59