• Zaktualizowano: 2025-08-24 • Autor: Marek Gola
Mój brat ma długi alimentacyjne. Czy mogą być one egzekwowane ode mnie albo moich rodziców, u których mieszka brat?

W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, że dłużnikiem jest brat, a nie jego rodzice bądź też Pan jako brat. Dopóty brat żyje, rodzice nie mogą być obciążeni obowiązkiem spłaty jego zadłużenia, a już na pewno nie można uzyskać przeciwko rodzicom tytułu wykonawczego, który by pozwalał na skierowanie przeciwko rodzicom egzekucji. Analogicznie sytuacja wygląda w odniesieniu do Pana.
Inaczej sytuacja wygląda po śmierci brata. Wówczas musicie Państwo spadek odrzucić, albo przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza. Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Innymi słowy jeżeli do 6 miesięcy od śmierci brata nie złożycie Państwo oświadczenia o odrzuceniu spadku, wówczas dziedziczyć będziecie Państwo z dobrodziejstwem inwentarza. Państwa odpowiedzialność ogranicza się wtedy do wysokości aktywów spadku, np. jeżeli brat ma majątek w kwocie np. 10 000 zł, a długi wynoszą 30 000 zł, odpowiadacie Państwo jedynie do 10 000 zł. Osobiście jednak uważam, że dla takiej kwoty warto odrzucić spadek, gdyż sam spis inwentarza jest dosyć kosztowny, długotrwały, a i tak, jak pokazuje praktyka zawsze, wierzyciele uważają, że są traktowani nierówno i wówczas sprawach ich spłaty ciągnie się latami. Wierzyciele bowiem często próbują wymusić spłatę całego zadłużenia, nie bacząc na postanowienie sądu w tym zakresie.
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Dopiero z chwilą kiedy dziecko brata odrzuci spadek będzie Państwo mieli możliwość odrzucenia spadku.
Zobacz również: Co zrobić żeby nie odpowiadać za długi syna?
Jeżeli brat zamieszkuje z Pana rodzicami, to komornik owszem może dokonać oględzin miejsca jego zamieszkania i zająć przedmioty
stanowiące jego własność, ale mniemam, że brat takowych nie posiada, a jeżeli posiada, to znajdują się w jednym miejscu. Nadto jeżeli posiadacie Państwo dokumenty potwierdzające zakup wyposażenia mieszkania rodziców, proszę o ich zachowanie i zabezpieczenie na wypadek, gdyby komornik za jakiś czas, dysponując tytułem wykonawczym, prowadził egzekucję przeciwko bratu z mienia ruchomego.
Pewna kobieta z Warszawy dowiedziała się, że jej brat ma wieloletnie zaległości alimentacyjne wobec swojego dziecka. Obawiała się, że skoro mieszka z nim pod jednym dachem, to komornik może zająć także jej pensję czy oszczędności. Szybko jednak wyjaśniono jej, że egzekucja prowadzona jest wyłącznie wobec dłużnika, a ona sama nie ponosi żadnej odpowiedzialności za jego długi.
Inna sytuacja miała miejsce w Krakowie, gdzie rodzice dorosłego syna, obciążonego długami alimentacyjnymi, zostali zaskoczeni wizytą komornika. Funkcjonariusz zajął sprzęt RTV znajdujący się w mieszkaniu. Dopiero po okazaniu paragonów i umów zakupu okazało się, że rzeczy należały do rodziców, a nie do dłużnika. Sprawa pokazała, jak ważne jest przechowywanie dokumentów potwierdzających własność, zwłaszcza przy wspólnym zamieszkiwaniu.
Zdarzyło się także, że po śmierci mężczyzny zadłużonego z tytułu alimentów jego siostra otrzymała wezwanie do złożenia oświadczenia spadkowego. Początkowo była przekonana, że długi przechodzą na nią automatycznie, lecz po konsultacji prawniczej dowiedziała się, że może spadek odrzucić w sądzie. Skorzystała z tego rozwiązania, dzięki czemu nie musiała odpowiadać za kilkadziesiąt tysięcy złotych zaległości, których jej brat nie zdążył spłacić za życia.
Długi alimentacyjne obciążają wyłącznie osobę zobowiązaną, a nie jej rodziców czy rodzeństwo. Egzekucja może być prowadzona tylko wobec majątku dłużnika, a wspólne zamieszkiwanie nie zmienia tej zasady. Dopiero w razie śmierci dłużnika odpowiedzialność za jego zobowiązania może przejść na spadkobierców, którzy mają jednak prawo spadek odrzucić lub przyjąć go z ograniczoną odpowiedzialnością. Dlatego kluczowe jest zachowanie czujności i pilnowanie terminów związanych z postępowaniem spadkowym.
Jeśli zmagasz się z problemami prawnymi związanymi z długami alimentacyjnymi, spadkiem czy egzekucją komorniczą, możesz skorzystać z naszej pomocy online. Wystarczy przesłać opis swojej sytuacji, a otrzymasz rzetelną poradę prawną przygotowaną indywidualnie dla Ciebie – bez wychodzenia z domu, szybko i w przystępnej cenie.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Twój były mąż nie płaci alimentów, chcesz złożyć pozew o alimenty od dziadków ale nie wiesz jak go napisać? Potrzebujesz pomocy prawnika, opisz nam swój problem i zadaj pytania wypełniając formularz poniżej ▼▼▼.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Marek Gola
Radca prawny, doktorant w Katedrze Prawa Karnego Procesowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, zdał aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Specjalizuje się w szczególności w prawie karnym materialnym i procesowym, bliskie jest mu też prawo pracy, prawo rodzinne oraz prawo handlowe. Udzielił już ponad 2000 porad prawnych, pomagając osobom pokrzywdzonym przez nieuczciwych pracodawców, a także tym, w których życie (nie zawsze słusznie) wtargnęła policja i prokuratura.
Zapytaj prawnika