Kredyt hipoteczny po rozwodzie, jak uwolnić się od współodpowiedzialności?

Podział majątku a spłata kredytu

Na początek ogólnie wyjaśnię, że po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, w ramach podziału majątku wspólnego, mieszkanie może być przyznane jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiemu z nich udziału we współwłasności mieszkania. W stosunku do banku (wierzyciela) oboje małżonkowie pozostają jednak dalej (osobiście i całym swoim majątkiem) zobowiązani – zgodnie z treścią zawartej umowy kredytu. Oznacza to, że bank (wierzyciel) może dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności wynikającej z umowy kredytu także od tego małżonka, któremu prawo do mieszkania w ostatecznym rozliczeniu nie przypadło. Bank, jako wierzyciel hipoteczny, może też dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności od małżonka, któremu to mieszkanie przypadło. Małżonek ten jest bowiem także dłużnikiem rzeczowym (hipotecznym) i odpowiada z nieruchomości (mieszkania) jako przedmiotu zabezpieczenia do wysokości jego wartości (tak uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego, sygn. akt III CZP 40/83; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1997 r., sygn. akt I CKU 78/96).

A odpowiadając na Pana pytanie, wyjaśniam, że niestety bank tylko może, ale nie musi zwolnić Pana z zobowiązania kredytowego. Niezależnie od hipoteki, czyli formy zabezpieczenia rzeczowego na mieszkaniu, którą bank sobie ustanawia, istnieje odpowiedzialność osobista wynikającą z zawarcia umowy kredytu. Ta niestety obejmuje cały majątek. Bank musiałby po prostu wyrazić zgodę na zwolnienie Pana z długu, jeżeli tego nie zrobi, będzie Pan nadal zobowiązany z tytułu umowy kredytowej.

Sposób spłaty kredytu

Jeżeli to na ten moment jest niemożliwe, to rzeczywiście należałoby uzgodnić z byłą żoną sposób, w jaki można byłoby innymi sposobami znieść z Pana to obciążenie kredytowe. Poza tym, o czym Pan pisał, czyli sprzedaży mieszkania i spłaty banku, jest też możliwość (ale chyba wątpliwa, skoro ryzyko kredytowe jest duże) zaciągnięcia wyłącznie przez żonę zobowiązania kredytowego w innym banku celem spłaty tego kredytu. Ewentualnie może bank zgodziłby się na dodatkowe poręczenie kredytu np. przez byłych teściów celem zwolnienia Pana od zobowiązania. W grę mogą wchodzić także inne zabezpieczenia typu dodatkowa hipoteka niekoniecznie na własności byłej żony, może być na majątku np. teściów, jeżeli się na to zgodzą.

Muszę jednak wyraźnie napisać, że wszystko to będzie wymagało – poza spłatą oczywiście – akceptacji banku, bo jest ono stroną umowy i od tego nie da się niestety uciec.

Jeżeli nie uda się porozumieć z żoną i bankiem i zwolnić Pana od zobowiązania, pozostanie – w sytuacji, gdyby Pan spłacał zobowiązanie za żonę – żądanie od niej zwrotu na drodze postępowania cywilnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1997 r., sygn. akt I CKU 78/96
4. Uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego, sygn. akt III CZP 40/83