Pozew o rozwód bez orzekania o winie z ugodą

Stan prawny: 19 maja 2026 r.

Czy można złożyć pozew bez orzekania o winie z propozycją ugody?

Tak. Małżonek może wnieść pozew o rozwód bez orzekania o winie i już w pozwie przedstawić propozycję zgodnych ustaleń. W praktyce często nazywa się to rozwodem za porozumieniem stron, chociaż prawnie sąd nie zawiera z małżonkami ugody co do samego rozwodu. Małżeństwo może zostać rozwiązane tylko wyrokiem sądu. Powiązany problem omawia artykuł: rozwód za porozumieniem stron.

Podstawą rozwodu jest art. 56 K.r.o.. Sąd może orzec rozwód, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, czyli co do zasady ustała więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza. Jeżeli małżonkowie od kilku lat mieszkają osobno w sensie faktycznym, prowadzą odrębne życie i nie widzą realnej możliwości powrotu do małżeństwa, może to przemawiać za trwałością rozkładu. Każdą sprawę sąd ocenia jednak indywidualnie. Powiązany problem omawia artykuł o rozwód w trakcie ciąży.

Rozwód bez orzekania o winie wymaga zgodnego żądania małżonków. Może Pan złożyć pozew z takim wnioskiem samodzielnie, ale żona powinna potwierdzić zgodę w odpowiedzi na pozew albo na rozprawie. Jeżeli druga strona cofnie zgodę albo zażąda ustalenia winy, sprawa może się wydłużyć, ponieważ sąd będzie musiał przeprowadzić postępowanie dowodowe dotyczące przyczyn rozkładu pożycia.

Kiedy sąd może orzec rozwód?

Sąd bada nie tylko zgodę małżonków, ale także ustawowe przesłanki rozwodu. Nawet przy pełnym porozumieniu stron rozwód nie zostanie orzeczony automatycznie. Sąd musi ustalić, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały oraz czy nie zachodzą przeszkody do rozwodu.

Najważniejszą przeszkodą w sprawach rodziców małoletnich dzieci jest dobro dziecka. Jeżeli sąd uznałby, że wskutek rozwodu dobro wspólnego małoletniego dziecka miałoby ucierpieć, może oddalić powództwo. W praktyce nie oznacza to, że posiadanie dziecka blokuje rozwód, ale wymaga przedstawienia rozsądnych, stabilnych ustaleń dotyczących opieki, kontaktów, miejsca zamieszkania dziecka i jego utrzymania.

Sąd może także odmówić rozwodu, jeżeli byłby on sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Dotyczy to wyjątkowych sytuacji, na przykład ciężkiej choroby jednego z małżonków i szczególnej potrzeby ochrony drugiej strony. Przy zgodnym, przemyślanym rozstaniu i jasnych ustaleniach dotyczących dziecka ryzyko takiej odmowy zwykle jest mniejsze, ale nie można go wykluczyć bez analizy konkretnego stanu faktycznego.

Co warto wpisać w pozwie o rozwód bez orzekania o winie?

W pozwie należy wskazać przede wszystkim żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie. Jeżeli małżonkowie mają małoletnie dziecko, trzeba dodać wnioski dotyczące władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu dziecka, kontaktów, alimentów albo sposobu ponoszenia kosztów utrzymania dziecka. Warto też wskazać, czy strony chcą, aby sąd orzekał o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, podziale majątku, kosztach procesu oraz ewentualnie o zabezpieczeniu na czas sprawy.

Do pozwu zazwyczaj dołącza się odpis aktu małżeństwa, odpis aktu urodzenia małoletniego dziecka, dowód uiszczenia opłaty sądowej, odpis pozwu dla drugiej strony oraz dokumenty potwierdzające dochody i koszty utrzymania dziecka, jeżeli alimenty mają być przedmiotem rozstrzygnięcia. Jeżeli strony uzgodniły warunki rozstania, warto dołączyć pisemne porozumienie rodzicielskie albo projekt takich ustaleń.

Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi obecnie 600 zł. Jeżeli rozwód zostanie orzeczony na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, sąd zwraca z urzędu połowę opłaty od pozwu. Rozliczenie kosztów pomiędzy małżonkami zależy od treści wyroku i wniosków stron.

Porozumienie rodzicielskie i miejsce pobytu dziecka

Jeżeli chce Pan, aby syn po rozwodzie mieszkał z Panem, trzeba wyraźnie zawrzeć taki wniosek w pozwie i uzasadnić, dlaczego odpowiada to dobru dziecka. Znaczenie mogą mieć między innymi dotychczasowa opieka, więź dziecka z każdym z rodziców, warunki mieszkaniowe, szkoła, stan zdrowia, wiek dziecka, jego potrzeby oraz realna gotowość rodziców do współpracy.

Zgodnie z art. 58 K.r.o. w wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem, kontaktach rodziców z dzieckiem oraz o kosztach jego utrzymania i wychowania. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

Porozumienie rodzicielskie powinno być konkretne. Warto określić w nim miejsce pobytu dziecka, sposób podejmowania decyzji o edukacji, leczeniu i wyjazdach, harmonogram kontaktów, zasady wakacji, ferii, świąt, komunikacji z dzieckiem oraz sposób wymiany informacji między rodzicami. Jeżeli rodzice zgodnie wnoszą, aby sąd nie orzekał o kontaktach, sąd może pozostawić tę kwestię rodzicom, ale tylko wtedy, gdy uzna, że nie zagraża to dobru dziecka.

Opieka naprzemienna a alimenty

Opieka naprzemienna jest możliwa, jeżeli pozwalają na to okoliczności i jest to zgodne z dobrem dziecka. Sąd bierze pod uwagę nie tylko zgodę rodziców, ale także ich komunikację, odległość między miejscami zamieszkania, plan lekcji dziecka, stabilność organizacyjną oraz to, czy dziecko nie będzie narażone na ciągły konflikt.

Trzeba jednak uważać na uproszczenie, że opieka naprzemienna zawsze wyklucza alimenty. Jeżeli dziecko spędza z rodzicami podobną ilość czasu, sąd może ustalić, że każdy rodzic ponosi bieżące koszty utrzymania dziecka w czasie sprawowanej opieki, a większe wydatki rodzice pokrywają po połowie albo w innych proporcjach. Jeżeli jednak dochody rodziców są znacząco różne albo jeden z nich ponosi więcej stałych kosztów dziecka, alimenty nadal mogą zostać zasądzone.

Alimenty na dziecko i na byłego małżonka

W wyroku rozwodowym sąd musi rozstrzygnąć, w jakiej wysokości każdy z rodziców ma ponosić koszty utrzymania i wychowania dziecka. Wysokość alimentów zależy przede wszystkim od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców. Nie liczy się wyłącznie faktycznie osiągany dochód, ale także realna możliwość zarobkowania.

Jeżeli syn mieszkałby z Panem, można wnosić, aby matka płaciła alimenty albo aby strony w określony sposób dzieliły koszty utrzymania dziecka. Jeżeli dziecko mieszkałoby z matką, to Pan powinien liczyć się z obowiązkiem alimentacyjnym. Przy opiece naprzemiennej warto opisać, kto pokrywa koszty szkoły, leczenia, zajęć dodatkowych, wyjazdów, telefonu, odzieży i większych zakupów.

W rozwodzie bez orzekania o winie alimenty między byłymi małżonkami są możliwe tylko wtedy, gdy jeden z małżonków znajduje się w niedostatku. Wynika to z art. 60 K.r.o. Obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami wygasa w razie zawarcia przez uprawnionego nowego małżeństwa, a gdy zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, co do zasady także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że sąd przedłuży ten termin ze względu na wyjątkowe okoliczności.

Podział majątku i wspólne mieszkanie

Jeżeli małżonkowie nie mają istotnego majątku wspólnego, nie trzeba żądać podziału majątku w sprawie rozwodowej. Zgodnie z art. 58 § 3 K.r.o. sąd może na wniosek jednego z małżonków dokonać podziału majątku wspólnego w wyroku rozwodowym, ale tylko wtedy, gdy przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Jeżeli celem jest szybki rozwód, a podział wymagałby dowodów i wycen, zwykle lepiej pozostawić go do osobnej sprawy albo aktu notarialnego.

Jeżeli małżonkowie nadal mieszkają razem, sąd w wyroku rozwodowym może orzec o sposobie korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania przez czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie. Nie jest to to samo co podział majątku ani przyznanie lokalu na własność. Przy mieszkaniu wynajmowanym znaczenie ma również treść umowy najmu i to, kto jest jej stroną.

Zobacz również: podział majątku po rozwodzie bez winy

Czy na rozprawie wystarczy pełnomocnik?

Pełnomocnik może przygotować pozew, prowadzić korespondencję z sądem, składać wnioski dowodowe, reprezentować stronę na rozprawie i dbać o prawidłowe sformułowanie żądań. W sprawie rozwodowej nie należy jednak zakładać, że pełnomocnik całkowicie zastąpi osobisty udział strony.

Sprawy rozwodowe mają charakter osobisty, a sąd zwykle przesłuchuje małżonków na okoliczność rozkładu pożycia, sytuacji dziecka oraz proponowanych ustaleń. Jeżeli sąd wezwie stronę do osobistego stawiennictwa, trzeba się stawić, chyba że istnieje ważna przeszkoda, którą należy odpowiednio wykazać. W wyjątkowych sytuacjach można wnosić o przesłuchanie zdalne albo o inny sposób przeprowadzenia dowodu, ale decyzja należy do sądu.

Jeżeli małżonkowie są zgodni, pełnomocnik nadal może być przydatny, szczególnie gdy trzeba dobrze opisać sytuację dziecka, alimenty, opiekę naprzemienną, zabezpieczenie albo porozumienie rodzicielskie. Przy prostych, zgodnych sprawach rola pełnomocnika bywa mniejsza, ale nie oznacza to, że obecność strony zawsze będzie zbędna. W podobnym kontekście przydatny jest tekst o sprawę dzieckiem.

Jak bezpiecznie postąpić w opisanej sytuacji?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przygotowanie pozwu, który od razu przedstawia pełny, spójny plan rozwodu bez orzekania o winie. Warto wcześniej porozmawiać z żoną i ustalić, czy rzeczywiście zgodzi się na brak orzekania o winie, gdzie ma mieszkać syn, jak mają wyglądać kontakty, kto i w jakiej wysokości będzie ponosił koszty utrzymania dziecka oraz czy strony chcą regulować kwestie mieszkania lub majątku. Jeżeli bezpośrednie uzgodnienie tych kwestii jest trudne, pomocna może być mediacja rozwodowa.

Jeżeli porozumienie jest możliwe, można do pozwu dołączyć projekt porozumienia rodzicielskiego i jasno wskazać, że strony chcą zakończyć sprawę bez eskalowania konfliktu. Jeżeli zgody nie ma, trzeba przygotować się na wariant sporny, w tym na dowody dotyczące sytuacji dziecka, dotychczasowej opieki, kosztów utrzymania i przyczyn rozkładu pożycia.

W opisanej sytuacji pozew bez orzekania o winie jest możliwy, ale jego skuteczność zależy od zgody żony i od tego, czy zaproponowane rozwiązania będą przekonujące dla sądu z punktu widzenia dobra dziecka. Warto potraktować porozumienie nie jako formalność, lecz jako praktyczny plan życia dziecka po rozwodzie.

FAQ

Podsumowanie

Pozew o rozwód bez orzekania o winie z propozycją zgodnych ustaleń jest dobrym rozwiązaniem wtedy, gdy małżonkowie chcą zakończyć sprawę spokojnie i są w stanie uzgodnić najważniejsze kwestie. Nie zwalnia to jednak sądu z badania przesłanek rozwodu, dobra dziecka, alimentów i realności porozumienia rodzicielskiego.

Jeżeli zależy Panu na tym, aby syn mieszkał z Panem, trzeba przygotować konkretne uzasadnienie i praktyczny plan opieki. W sprawach rodzinnych największe znaczenie ma nie sama nazwa rozwiązania, lecz to, czy proponowane ustalenia są stabilne, wykonalne i zgodne z dobrem dziecka.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59, w szczególności art. 56, 57, 58 i 60 K.r.o.

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, w szczególności przepisy o postępowaniu w sprawach małżeńskich.

3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398, w szczególności art. 26 i art. 79.