Niesprawiedliwy podział majątku po rozwodzie – jak odzyskać pieniądze?

Podział majątku po rozwodzie po kilku latach

Rozwód nie powoduje automatycznego podziału majątku wspólnego. Z chwilą ustania wspólności majątkowej, najczęściej z dniem uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, majątek wspólny trzeba jeszcze rozliczyć. Jeżeli byli małżonkowie nie zawarli umowy o podział majątku, pozostaje wniosek do sądu rejonowego.

W opisanej sytuacji należy rozważyć złożenie wniosku o podział majątku wspólnego, w którym trzeba wskazać składniki majątku istniejące w chwili ustania wspólności, w tym samochody, środki uzyskane ze sprzedaży domu albo sposób rozliczenia sprzedanej nieruchomości oraz roszczenia związane ze spłatą kredytu. Jeżeli sprawa nie została załatwiona od razu po rozwodzie, nadal można ją przeprowadzić. Praktyczne znaczenie ma jednak kompletność dowodów i to, czy część roszczeń pieniężnych nie jest już przedawniona.

Jak rozliczyć dom sprzedany po rozwodzie?

Jeżeli dom został sprzedany, a bank oraz byli małżonkowie otrzymali swoje części ceny, trzeba ustalić, czy jedna ze stron przed sprzedażą spłacała kredyt w większym zakresie niż druga. Sprzedaż nieruchomości i podział ceny nie zawsze zamyka sprawę rozliczeń między byłymi małżonkami, ponieważ czym innym jest rozliczenie ceny sprzedaży, a czym innym zwrot rat kredytu zapłaconych wcześniej przez jedną osobę ponad jej udział.

Wobec banku byli małżonkowie pozostają dłużnikami zgodnie z treścią umowy kredytu. Jeżeli oboje podpisali umowę, bank może żądać zapłaty od każdego z nich na zasadach wynikających z tej umowy. Natomiast w relacji wewnętrznej między byłymi małżonkami można dochodzić rozliczenia tego, kto faktycznie poniósł ciężar spłaty wspólnego zobowiązania.

Roszczenie o zwrot nadpłaconych rat kredytu

Podstawą rozliczenia mogą być przede wszystkim przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności i zobowiązaniach solidarnych. Zgodnie z art. 207 Kodeksu cywilnego współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną w stosunku do wielkości udziałów. Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej. Wynika to z art. 370 Kodeksu cywilnego.

Kluczowy jest także art. 376 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, może żądać zwrotu od współdłużników w takim zakresie, jaki wynika ze stosunku wewnętrznego między nimi. Jeżeli z tego stosunku nie wynika nic innego, zwrot następuje w częściach równych.

W praktyce oznacza to, że jeżeli po rozwodzie kredyt powinien obciążać byłych małżonków po połowie, a jedna osoba płaciła całość rat, może żądać zwrotu połowy zapłaconych rat. Jeżeli udziały w majątku były inne albo strony zawarły porozumienie co do spłaty kredytu, rozliczenie może wyglądać inaczej.

Roszczenie o zwrot a przedawnienie

Roszczenie o zwrot rat zapłaconych za drugiego współdłużnika nie jest tym samym co rata kredytu należna bankowi. Jest to roszczenie regresowe między byłymi małżonkami. Powstaje zasadniczo wtedy, gdy jeden współdłużnik spełnił świadczenie ponad swój udział, czyli na przykład zapłacił całą ratę kredytu, mimo że w relacji wewnętrznej powinien ponieść tylko połowę.

Zasadniczy termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi obecnie 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej 3 lata. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż 2 lata. W tego typu sprawach trzeba więc osobno analizować każdą ratę zapłaconą ponad własny udział.

Przykładowo, jeżeli była żona zapłaciła po rozwodzie raty kredytu w 2020 r., termin dochodzenia zwrotu tych kwot co do zasady upływa z końcem 2026 r. Jeżeli płatności były dokonywane w kolejnych latach, dla każdej grupy płatności trzeba ustalić początek biegu terminu. W sprawach starszych szczególnie ważne jest szybkie przerwanie biegu przedawnienia, np. przez wniesienie pozwu albo odpowiednie zgłoszenie roszczenia w postępowaniu sądowym.

Więcej o tym, jak liczyć terminy i dlaczego nie warto odkładać sprawy, opisuje temat: przedawnienie roszczeń małżeńskich.

W sprawach o kredyt po rozwodzie często pojawia się też regres między byłymi małżonkami, czyli żądanie zwrotu tej części długu, którą jedna osoba faktycznie spłaciła za drugą.

Samochody w podziale majątku po rozwodzie

Samochód kupiony w czasie trwania wspólności ustawowej, za środki wspólne albo na wspólny kredyt, co do zasady wchodzi do majątku wspólnego. Jeżeli po rozwodzie korzysta z niego tylko jeden z byłych małżonków, drugi może domagać się rozliczenia wartości pojazdu w postępowaniu o podział majątku. Powiązany problem omawia artykuł o majątku małżonków za granicą a samochód.

We wniosku należy wskazać markę, model, rok produkcji, numer rejestracyjny, numer VIN, aktualnego posiadacza pojazdu i przybliżoną wartość. Jeżeli strony nie zgodzą się co do wartości, sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego. Przy rozliczeniu znaczenie może mieć stan pojazdu, jego zużycie, historia szkód, przebieg i to, czy samochód nadal istnieje.

Jeżeli jeden samochód został zezłomowany, nie przekreśla to automatycznie możliwości rozliczenia. Trzeba ustalić, kiedy i dlaczego został zezłomowany, kto podjął decyzję, czy pojazd miał jeszcze wartość, czy wypłacono środki za złomowanie albo odszkodowanie oraz czy działanie jednego z małżonków nie doprowadziło do uszczuplenia majątku wspólnego.

Przy ruchomościach, takich jak auta, pomocne mogą być dokumenty dotyczące podziału samochodu po rozwodzie, zwłaszcza gdy pojazd ma zostać przyznany jednej osobie ze spłatą na rzecz drugiej.

Co wpisać we wniosku do sądu?

Wniosek o podział majątku powinien precyzyjnie wskazywać, jakiego rozstrzygnięcia oczekuje wnioskodawca. W praktyce można żądać na przykład przyznania samochodu jednemu z byłych małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego, rozliczenia środków uzyskanych ze sprzedaży domu, ustalenia nakładów lub wydatków oraz zasądzenia zwrotu części rat kredytu.

W sprawie trzeba przedstawić dowody. Najczęściej będą to: wyrok rozwodowy z datą prawomocności, umowa kredytu, harmonogram spłat, potwierdzenia przelewów, historia rachunku kredytowego, akt notarialny sprzedaży domu, rozliczenie z bankiem, dokumenty pojazdów, zaświadczenie o demontażu pojazdu, wyceny samochodów i korespondencja z byłym małżonkiem.

Sąd w postępowaniu o podział majątku wspólnego może rozstrzygnąć także o wydatkach, nakładach i innych świadczeniach z majątku wspólnego na majątek osobisty lub odwrotnie. Wynika to z art. 567 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli jednak określone roszczenie ma odrębny charakter pieniężny, w niektórych sytuacjach właściwszą drogą może być osobny pozew. Dobór trybu zależy od szczegółów sprawy.

FAQ

Podsumowanie

W sytuacji, w której po rozwodzie nie przeprowadzono podziału majątku, a jedna osoba spłacała wspólny kredyt, warto działać dwutorowo: uporządkować podział majątku oraz dochodzić zwrotu tej części rat, którą drugi były małżonek powinien ponieść. Sprzedany dom, spłacony kredyt i samochody nadal mogą wymagać rozliczenia, ale trzeba zwrócić uwagę na terminy przedawnienia roszczeń pieniężnych.

Najważniejsze jest zebranie dokumentów i prawidłowe sformułowanie żądań. Wniosek powinien obejmować składniki majątku, sposób ich rozliczenia, wysokość żądanych spłat oraz dowody potwierdzające, że jeden z byłych małżonków zapłacił więcej niż powinien.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 118, art. 207, art. 370 i art. 376 - tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 43, art. 45 i art. 46 - tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 566 i art. 567 - tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.