Przepustka z zakładu karnego na ślub – czy można ją uzyskać?

Czy można dostać przepustkę z zakładu karnego na ślub?

Tak, uzyskanie zgody na opuszczenie zakładu karnego w celu zawarcia małżeństwa jest prawnie możliwe. Nie jest to jednak zwykła przepustka udzielana na życzenie skazanego ani uprawnienie, którego można żądać w każdej sytuacji. Podstawą jest art. 141a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, zgodnie z którym dyrektor zakładu karnego może udzielić skazanemu zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego pod konwojem funkcjonariusza Służby Więziennej, w asyście osoby godnej zaufania albo samodzielnie, na czas nieprzekraczający 5 dni.

Przepis wymienia wprost odwiedzenie poważnie chorego członka rodziny i uczestnictwo w pogrzebie, ale obejmuje również inne wypadki szczególnie ważne dla skazanego. Ślub może zostać potraktowany jako taki wypadek, zwłaszcza gdy ma istotne znaczenie rodzinne, osobiste albo organizacyjne. Ostateczna ocena należy jednak do właściwego organu i zależy od całokształtu okoliczności.

Kto decyduje o zezwoleniu na opuszczenie zakładu?

Jeżeli osoba jest skazana i odbywa karę pozbawienia wolności, wniosek rozpoznaje dyrektor zakładu karnego. Dyrektor bada przede wszystkim cel wyjścia, bezpieczeństwo, dotychczasowe zachowanie skazanego, rodzaj jednostki, możliwość zapewnienia konwoju oraz to, czy wskazana okoliczność rzeczywiście ma szczególne znaczenie.

Jeżeli osoba jest tymczasowo aresztowana, sytuacja jest bardziej złożona. Art. 217d Kodeksu karnego wykonawczego przewiduje, że udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia z art. 141a § 1 wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. W praktyce może to być prokurator na etapie postępowania przygotowawczego albo sąd, jeżeli sprawa jest już na etapie sądowym.

Oznacza to, że wniosek powinien być przygotowany tak, aby odpowiadał zarówno na argumenty rodzinne, jak i na kwestie bezpieczeństwa oraz prawidłowego toku postępowania. Przy osobie tymczasowo aresztowanej organ będzie szczególnie ostrożnie oceniał, czy wyjście poza jednostkę nie utrudni postępowania.

Jak uzasadnić wniosek o przepustkę na ślub?

Najważniejsze jest wykazanie, że ślub poza zakładem karnym nie jest wyłącznie kwestią wygody, lecz szczególnie ważną okolicznością dla skazanego i rodziny. We wniosku warto jasno opisać, dlaczego ceremonia poza jednostką ma istotne znaczenie, jakie osoby mają w niej uczestniczyć oraz dlaczego przeprowadzenie ślubu w zakładzie karnym nie pozwalałoby realnie osiągnąć celu rodzinnego.

W opisanej sytuacji znaczenie może mieć udział małoletniej córki w uroczystości. Jeżeli dziecko ze względów emocjonalnych, psychologicznych lub rodzinnych nie powinno uczestniczyć w ceremonii na terenie zakładu karnego, trzeba to udokumentować. Sama deklaracja narzeczonej może być niewystarczająca, ale opinia psychologa, pedagoga, terapeuty albo inna dokumentacja dotycząca dobra dziecka może wyraźnie wzmocnić argumentację.

We wniosku dobrze jest unikać ogólnych sformułowań. Zamiast pisać tylko, że ślub jest ważny, lepiej wskazać konkrety: planowany termin, urząd stanu cywilnego, miejsce ceremonii, liczbę uczestników, udział dziecka, gotowość do poniesienia kosztów organizacyjnych oraz akceptację konwoju lub innych warunków bezpieczeństwa.

Co dołączyć do wniosku?

Do wniosku o zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego na ślub warto dołączyć dokumenty, które pokazują, że sprawa jest konkretna, przygotowana i możliwa do bezpiecznego przeprowadzenia. W praktyce pomocne mogą być:

• potwierdzenie ustaleń z urzędem stanu cywilnego dotyczące możliwego terminu i miejsca ślubu,
• dane narzeczonych oraz wskazanie, czy planowany jest ślub w USC, poza lokalem USC czy w innym miejscu zaakceptowanym przez kierownika USC,
• uzasadnienie rodzinne, zwłaszcza dotyczące udziału dzieci albo innych najbliższych osób,
• opinia psychologa, pedagoga lub terapeuty, jeżeli argumentem jest dobro małoletniego dziecka,
• propozycja organizacyjna: dokładny adres, godzina, przewidywany czas trwania ceremonii i liczba uczestników,
• oświadczenie o gotowości dostosowania się do warunków konwoju, asysty lub innych wymogów bezpieczeństwa.

Nie ma jednego ustawowego formularza takiego wniosku. Powinien on być konkretny, rzeczowy i oparty na dokumentach. Im bardziej ogólny wniosek, tym większe ryzyko odmowy.

Ślub w zakładzie karnym jako alternatywa

Trzeba pamiętać, że zawarcie małżeństwa może być możliwe również na terenie zakładu karnego albo aresztu śledczego, po uzgodnieniu z administracją jednostki i właściwym urzędem stanu cywilnego. Dlatego przy wniosku o wyjście poza jednostkę należy wytłumaczyć, dlaczego taka alternatywa w danej sprawie nie jest wystarczająca.

Przy ślubie cywilnym standardowo pobierana jest opłata skarbowa za sporządzenie aktu małżeństwa. Jeżeli ślub odbywa się poza lokalem USC na życzenie narzeczonych, co do zasady dochodzi opłata dodatkowa. Według informacji Gov.pl opłata dodatkowa nie jest pobierana, gdy ślub poza urzędem odbywa się z powodu pozbawienia wolności, na przykład w więzieniu. Warto jednak każdorazowo potwierdzić szczegóły w konkretnym USC, bo organizacja ceremonii wymaga wcześniejszych uzgodnień. Powiązany problem omawia artykuł o małżeństwo z krewnym lub osobą adoptowaną.

Co zrobić, jeżeli zgody nie będzie?

Odmowa nie zawsze oznacza, że sprawa jest definitywnie zamknięta. W pierwszej kolejności trzeba sprawdzić, kto wydał rozstrzygnięcie i jakie zawiera pouczenie. W przypadku decyzji dyrektora zakładu karnego skazanemu przysługuje skarga do właściwego sądu penitencjarnego z powodu niezgodności decyzji z prawem, na zasadach określonych w art. 7 Kodeksu karnego wykonawczego. Termin na skargę wynosi 7 dni od dnia zawiadomienia o decyzji.

Niezależnie od tego, w praktyce często warto przygotować poprawiony, pełniejszy wniosek, jeżeli poprzedni był zbyt ogólny albo nie zawierał dokumentów. Trzeba jednak odróżnić argumenty prawne od emocjonalnych. Organ może uznać, że ślub jest ważny, ale mimo to odmówić wyjścia, jeżeli przemawiają przeciwko temu względy bezpieczeństwa, etap postępowania albo brak możliwości organizacyjnych.

FAQ

Czy ślub jest wystarczającym powodem do przepustki?

Może być, ale nie zawsze. Trzeba wykazać, że w konkretnej sprawie ślub poza zakładem jest szczególnie ważny dla skazanego i jego rodziny. Organ ocenia także bezpieczeństwo, zachowanie osadzonego i możliwość organizacji konwoju.

Czy narzeczona może sama złożyć wniosek?

Najbezpieczniej, aby wniosek złożył osadzony, bo to jego dotyczy zezwolenie na opuszczenie jednostki. Narzeczona może jednak przygotować dokumenty, dołączyć własne oświadczenie i przekazać argumenty rodzinne, które osadzony wykorzysta we wniosku.

Czy zgoda może obejmować wyjście tylko na kilka godzin?

Tak. Art. 141a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego przewiduje maksymalny czas do 5 dni, ale w praktyce zgoda może zostać ograniczona do czasu niezbędnego na dojazd, ceremonię i powrót do jednostki.

Czy wyjście na ślub zawsze odbywa się pod konwojem?

Nie zawsze. Przepis dopuszcza konwój funkcjonariusza Służby Więziennej, asystę osoby godnej zaufania albo samodzielne opuszczenie zakładu. Wybór formy zależy od oceny organu, poziomu ryzyka i sytuacji osadzonego.

Czy można wziąć ślub w zakładzie karnym?

Tak, w wielu sprawach jest to realna alternatywa. Wymaga uzgodnień z administracją jednostki i urzędem stanu cywilnego. Jeżeli ślub w zakładzie jest możliwy, trzeba szczególnie dobrze uzasadnić, dlaczego mimo tego potrzebne jest wyjście poza jednostkę.

Co ma znaczenie, gdy w ceremonii ma uczestniczyć dziecko?

Znaczenie ma przede wszystkim dobro dziecka i konkretne dowody. Jeżeli dziecko nie powinno wchodzić na teren zakładu karnego ze względów psychologicznych, warto dołączyć opinię specjalisty albo inną dokumentację, zamiast ograniczać się do samego oświadczenia rodzica.

Czy od odmowy można się odwołać?

To zależy od statusu osadzonego i organu, który odmówił. Przy decyzji dyrektora zakładu karnego skazany może wnieść skargę do sądu z powodu niezgodności decyzji z prawem, co do zasady w terminie 7 dni od zawiadomienia. W innych sytuacjach trzeba sprawdzić pouczenie i właściwy tryb dla konkretnego rozstrzygnięcia.

Podsumowanie

Przepustka na ślub jest możliwa, ale wymaga starannie przygotowanego wniosku i mocnego uzasadnienia. Największe znaczenie mają konkretne okoliczności rodzinne, bezpieczeństwo, status osadzonego oraz to, czy ślub w zakładzie karnym rzeczywiście nie jest wystarczającym rozwiązaniem. Jeżeli w sprawie występuje dobro małoletniego dziecka, warto oprzeć argumentację na dokumentach, a nie wyłącznie na emocjonalnym opisie sytuacji.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, w szczególności art. 7, art. 141a i art. 217d: eli.gov.pl.
• Informacje Gov.pl dotyczące ślubu cywilnego, opłat i ślubu poza urzędem: Weź ślub cywilny.