Dziecko nie chce jechać na wakacje z ojcem i jego partnerką

Czy trzeba wydać dziecko ojcu na wakacje?

Jeżeli w wyroku rozwodowym, postanowieniu sądu albo ugodzie ustalono, że ojciec ma prawo spędzić z dzieckiem 14 dni wakacji, matka powinna umożliwić wykonanie tych kontaktów. Kontakty z dzieckiem są prawem i obowiązkiem zarówno rodziców, jak i dziecka. Obejmują nie tylko krótkie spotkania, ale także zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, wspólny wyjazd, rozmowy telefoniczne, korespondencję i kontakt elektroniczny. Powiązany problem omawia artykuł: zatajenie miejsca pobytu dziecka.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji trzeba mechanicznie realizować kontakt bez względu na stan dziecka. W sprawach rodzinnych kluczowe jest dobro dziecka. Jeżeli córka ma 13 lat, mieszka od kilku lat za granicą i wyraźnie tłumaczy, dlaczego nie chce jechać w określonych warunkach, jej stanowisko powinno zostać potraktowane poważnie. Nie należy jednak poprzestawać na krótkim komunikacie: "dziecko nie chce". Trzeba ustalić, czy problemem jest sam kontakt z ojcem, obecność jego partnerki, obawa przed obcymi osobami, wcześniejsze złe doświadczenia czy konflikt lojalnościowy.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest pisemne zaproponowanie ojcu alternatywy, np. pierwszych dni tylko z córką, stopniowego zapoznania z partnerką, zmiany miejsca wyjazdu albo pozostawienia dziecku stałego kontaktu telefonicznego z matką. Osobnym problemem bywa też kontakt telefoniczny z ojcem, gdy drugi rodzic utrudnia rozmowy poza osobistymi spotkaniami. Jeżeli ojciec odmawia jakiejkolwiek zmiany, a dziecko nadal stanowczo protestuje, warto rozważyć szybki wniosek do sądu opiekuńczego o zabezpieczenie albo zmianę sposobu wykonywania kontaktów.

Dziecko nie chce jechać z ojcem przez jego nową partnerkę

Nowy związek ojca nie powoduje automatycznie, że kontakty z dzieckiem powinny odbywać się bez udziału partnerki. Sąd zwykle nie zakaże ojcu przebywania z dzieckiem w obecności nowej osoby tylko dlatego, że drugi rodzic tego nie akceptuje. Inaczej może być wtedy, gdy obecność tej osoby wywołuje u dziecka silny lęk, prowadzi do upokarzania dziecka, konfliktów, zaniedbań albo powoduje realne zagrożenie dla dobra dziecka.

W opisanej sytuacji istotne jest to, że córka nie odmawia kontaktu z ojcem jako takiego, lecz sprzeciwia się formule wyjazdu z ojcem, jego partnerką, jej dzieckiem i osobami z rodziny partnerki. To różnica praktycznie ważna: matka może wykazywać, że nie blokuje relacji ojca z córką, lecz próbuje doprowadzić do takiego wykonania kontaktów, które będzie dla dziecka możliwe do zaakceptowania.

Warto wprost zaproponować ojcu wariant pośredni: część wyjazdu sam na sam z córką, krótszy pierwszy pobyt, noclegi w miejscu znanym dziecku, wcześniejsze spotkanie zapoznawcze z partnerką albo jasne ustalenie, że opiekę nad dzieckiem sprawuje ojciec, a nie osoby postronne. Szerzej podobny problem omawia tekst o tym, kiedy obecność nowej partnerki ojca a kontakty może mieć znaczenie prawne.

Jak przygotować się do rozmowy z ojcem?

Matka powinna działać tak, aby w razie sporu móc pokazać sądowi, że nie utrudnia kontaktów, tylko szuka rozwiązania zgodnego z dobrem dziecka. Pomocne będzie zachowanie spokojnej, rzeczowej korespondencji z ojcem. W wiadomości warto wskazać, że dziecko chce kontaktu z ojcem, ale obawia się konkretnej formuły wyjazdu. Dobrze jest zaproponować kilka realnych wariantów, a nie tylko odmówić wydania dziecka.

Nie należy pisać do ojca w tonie ultimatum ani formułować zarzutów, których nie da się udowodnić. Lepiej oprzeć się na faktach: wiek dziecka, długość rozłąki, miejsce zamieszkania za granicą, obawy przed nowym otoczeniem, brak gotowości do nocowania z osobami, których córka nie zna. Przy dłuższym wyjeździe wakacyjnym szczególnie ważne jest, kto faktycznie będzie sprawował opiekę nad dzieckiem, gdzie dziecko będzie spało i czy będzie miało zapewniony bezpieczny kontakt z matką.

Jeżeli ojciec twierdzi, że nie może zmienić urlopu, nie przesądza to jeszcze sprawy na jego korzyść. Sąd bada dobro dziecka, a nie tylko wygodę organizacyjną rodzica. Z drugiej strony matka powinna pamiętać, że sam brak sympatii do partnerki ojca albo niechęć do nowej rodziny ojca może być niewystarczający, jeśli nie przekłada się na realną szkodę lub poważny dyskomfort dziecka.

Konsekwencje niewykonania kontaktów wakacyjnych

Ojciec może złożyć do sądu wniosek dotyczący wykonywania kontaktów, jeżeli uważa, że matka nie realizuje orzeczenia albo ugody. W pierwszym etapie sąd może zagrozić matce nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku. Jeżeli mimo takiego zagrożenia kontakty nadal nie będą wykonywane, sąd może nakazać zapłatę należnej sumy, licząc ją według liczby naruszeń.

Ojciec może także żądać zwrotu uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu, np. kosztów podróży, jeżeli kontakt nie doszedł do skutku wskutek niewykonania obowiązków przez matkę. Nie oznacza to jednak automatycznej odpowiedzialności w każdej sprawie, w której dziecko odmówi wyjazdu.

Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., sygn. SK 3/20, istotne jest rozróżnienie, czy brak kontaktu wynikał z zachowania dziecka niewywołanego przez rodzica sprawującego pieczę, czy z postawy tego rodzica. Jeżeli matka nie nastawiała córki przeciwko ojcu, przygotowywała ją do kontaktu, proponowała rozsądne rozwiązania i nie miała realnej możliwości przełamania silnej odmowy dziecka, ma argumenty przeciwko sankcji finansowej. Jeżeli jednak sąd ustali, że sprzeciw dziecka jest skutkiem zachowań matki, manipulowania dzieckiem albo utrwalania konfliktu, ryzyko sankcji znacząco rośnie.

W praktyce sąd będzie oceniał nie tylko jednorazowe wakacje, ale też całokształt relacji. Jeżeli więź dziecka z rodzicem słabnie, a drugi rodzic nic nie robi, aby ją odbudować, może to zostać ocenione niekorzystnie.

Badanie psychologiczne i zarzut nastawiania dziecka

W sprawie o wykonywanie kontaktów, zmianę kontaktów albo ograniczenie kontaktów sąd może wysłuchać dziecko, dopuścić dowód z opinii psychologa albo opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów. Przy 13-letnim dziecku jego wypowiedź zwykle ma istotne znaczenie, ponieważ sąd powinien brać pod uwagę stopień dojrzałości dziecka i jego rozsądne życzenia.

Badanie psychologiczne może pokazać, czy dziecko samodzielnie formułuje swoje obawy, czy też pozostaje pod silnym wpływem jednego z rodziców. Dlatego matka powinna unikać wypowiedzi typu: "ojciec wybrał partnerkę zamiast ciebie" albo "nie musisz do niego jechać, jeśli nie chcesz". Lepsze jest wspieranie dziecka w opisaniu własnych uczuć i jednoczesne zachęcanie do bezpiecznego kontaktu z ojcem.

Jeżeli ojciec zarzuca matce manipulowanie córką, a matka obawia się takiego zarzutu, warto dokumentować swoje działania: wiadomości do ojca, propozycje kompromisu, konsultacje psychologiczne, gotowość do rozmowy i próby przygotowania dziecka do wyjazdu. W podobnych sprawach często pojawia się obawa o alienację rodzicielską, dlatego sam przekaz rodzica ma duże znaczenie dowodowe.

Kiedy można żądać zmiany kontaktów?

Jeżeli dotychczasowe kontakty przestały odpowiadać sytuacji dziecka, można złożyć do sądu wniosek o zmianę rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów. Podstawą jest dobro dziecka. Zmiana może polegać między innymi na skróceniu pierwszego wyjazdu, wprowadzeniu etapowego kontaktu, ustaleniu dokładnego miejsca pobytu, określeniu zasad kontaktu telefonicznego, zobowiązaniu rodziców do konsultacji rodzinnej albo ustaleniu, że przez określony czas spotkania odbywają się bez osób trzecich.

Nie zawsze będzie podstawą do zmiany sam fakt, że ojciec ma nową partnerkę. Podstawą może być natomiast to, że dziecko nie zna tej osoby, źle znosi nagłe włączenie jej w długi wyjazd, ma poczucie odrzucenia przez ojca albo boi się, że w praktyce będzie pozostawiane pod opieką osób postronnych. Trzeba wykazać, że chodzi o ochronę dziecka, a nie o kontrolowanie życia osobistego byłego małżonka.

Przy dłuższych pobytach wakacyjnych trzeba też oddzielić zwykły kontakt od kwestii noclegów. Dla części dzieci nocowanie u rodzica jest naturalne, dla innych wymaga wcześniejszego przygotowania, zwłaszcza gdy pobyt odbywa się w nowym miejscu i w obecności nowych osób.

Co robić krok po kroku?

• Porozmawiaj z córką spokojnie i ustal, czego dokładnie się obawia: partnerki ojca, jej dziecka, obcych osób, miejsca wyjazdu, nocowania czy braku czasu sam na sam z ojcem.
• Napisz do ojca rzeczową wiadomość i zaproponuj konkretne warianty wykonania kontaktu, np. kilka dni tylko z córką, krótszy wyjazd albo stopniowe zapoznanie z partnerką.
• Nie deklaruj kategorycznie, że "nie wydasz dziecka", jeżeli obowiązuje orzeczenie o kontaktach. Lepiej podkreślić gotowość do realizacji kontaktu w bezpiecznej formule.
• Jeżeli dziecko reaguje silnym lękiem albo płaczem, rozważ konsultację psychologiczną i poproś specjalistę o wskazanie, jak przygotować dziecko do kontaktu.
• Gdy ojciec odmawia kompromisu, a wyjazd zagraża dobru dziecka, złóż wniosek do sądu o zmianę kontaktów lub o zabezpieczenie na czas wakacji.
• Zachowuj wiadomości, bilety, propozycje terminów i notatki z rozmów, bo mogą mieć znaczenie dowodowe.

FAQ

Czy 13-letnie dziecko może samo odmówić wyjazdu z ojcem?

Stanowisko 13-letniego dziecka ma znaczenie, ale nie zastępuje orzeczenia sądu. Matka powinna wysłuchać dziecka i uwzględnić jego rozsądne życzenia, jednak równocześnie powinna podejmować realne działania, aby umożliwić bezpieczny kontakt z ojcem albo uzyskać zmianę kontaktów w sądzie.

Czy obecność nowej partnerki ojca uzasadnia odmowę kontaktu?

Nie zawsze. Sam fakt, że ojciec jest w nowym związku, zwykle nie wystarczy. Znaczenie może mieć dopiero to, czy obecność partnerki realnie zagraża dobru dziecka, czy dziecko jest zmuszane do nagłego funkcjonowania w nowej rodzinie, czy dochodzi do konfliktów, zaniedbań albo silnego obciążenia emocjonalnego.

Czy matce grozi kara pieniężna, jeżeli dziecko nie chce jechać?

Może grozić postępowanie o wykonywanie kontaktów, ale kara nie jest automatyczna. Sąd powinien zbadać, czy matka utrudniała kontakt, czy tylko nie była w stanie przełamać samodzielnej, dojrzałej i niewywołanej przez nią odmowy dziecka. Istotne będą dowody: korespondencja, propozycje kompromisu, opinia psychologa i zachowanie obojga rodziców.

Czy można żądać, aby ojciec spędzał wakacje tylko z dzieckiem?

Można o to wnioskować albo proponować takie rozwiązanie, ale trzeba wykazać, że służy ono dobru dziecka. Sąd może ograniczyć albo doprecyzować kontakty, jeżeli obecny sposób ich wykonywania jest dla dziecka zbyt trudny. Nie jest jednak celem postępowania kontrolowanie życia osobistego ojca.

Co zrobić, gdy ojciec odmawia jakiegokolwiek kompromisu?

Najpierw warto wysłać spokojną pisemną propozycję kilku wariantów kontaktu. Jeżeli ojciec ją odrzuca, a dziecko nadal stanowczo odmawia wyjazdu, należy rozważyć wniosek o zmianę kontaktów albo o zabezpieczenie na czas wakacji. Im bliżej terminu wyjazdu, tym ważniejsze jest szybkie działanie.

Czy fakt, że dziecko mieszka za granicą, zmienia sytuację?

Może mieć znaczenie organizacyjne i procesowe. Trzeba ustalić, jakie orzeczenie obowiązuje, czy jest wykonalne i który sąd będzie właściwy w razie potrzeby zmiany kontaktów. Przy dziecku mieszkającym stale za granicą szczególnie ważne jest precyzyjne uregulowanie podróży, odbioru dziecka, kosztów, dokumentów i kontaktu z drugim rodzicem podczas wyjazdu.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 95, art. 97, art. 113-113⁶ - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59; tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 236.

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 582¹ oraz art. 598¹⁵-598²² - Dz.U. 2026 poz. 468.

3. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. SK 3/20, Dz.U. 2022 poz. 1371 - komunikat TK.

4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2025 r., sygn. III CZP 20/25 - Sąd Najwyższy.