• Zaktualizowano: 2025-11-28 • Autor: Hanna Żurowska
Moja była żona płaci mi alimenty. Obecnie chce je obniżyć, a ja chciałbym ubiegać się o ich podwyższenie. Mieszkamy w różnych województwach, ja jestem częściowo sparaliżowany i mam kłopot z dojazdami. Czy mogę ustalić właściwość miejscową sądu na moją korzyść?

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r. pozew o alimenty należy złożyć w sądzie rejonowym (właściwość rzeczowa), w wydziale rodzinnym i nieletnich.
Art. 27 § 1 stanowi, że sądem właściwym jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego.
Z kolei w art. 32 ustawodawca zawarł tzw. właściwość przemienną, na której gruncie powód może wnieść pozew o alimenty również do sądu rejonowego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, którą zazwyczaj jest powód.
Żądanie zmiany wysokości świadczeń alimentacyjnych jest roszczeniem alimentacyjnym w rozumieniu art. 32, niezależnie od powoływanej przez stronę powodową podstawy (uchwała SN z 16 kwietnia 1991 r., sygn. akt III CZP 24/91, LexPolonica nr 302272, OSNCP 1992, nr 2, poz. 21). Jednakże ponieważ celem art. 32 jest ułatwienie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych osobie uprawnionej, przepis ten nie ma zastosowania do powództwa obowiązanego o obniżenie alimentów (zob. uzasadnienie uchwały SN z 19 marca 1955 r., sygn. akt I CO 8/55, LexPolonica nr 2214831, OSN 1956, nr 1, poz. 1).
W postępowaniu o świadczenia alimentacyjne powód (osoba wnosząca pozew do sądu) ma uprzywilejowaną sytuację, gdyż może wystąpić przed sąd rejonowy:
Podsumowując, może Pan zdecydować, w którym miejscowo sądzie rejonowym taki pozew złożyć.
Zobacz również: Sprawa o alimenty
Pani Maria z Krakowa, po rozwodzie otrzymywała od byłego męża alimenty na siebie w wysokości 700 zł miesięcznie. W wyniku pogorszenia się jej stanu zdrowia – przeszła udar i została częściowo sparaliżowana – jej potrzeby wzrosły, a jednocześnie koszty opieki i leczenia znacznie przewyższały otrzymywane wsparcie. Złożyła więc pozew o podwyższenie alimentów w sądzie rejonowym właściwym dla swojego miejsca zamieszkania, mimo że jej były mąż przeprowadził się do innego województwa. Dzięki właściwości przemiennej nie musiała podróżować ani organizować kosztownego transportu do innego miasta.
Pan Tomasz z Poznania był zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz byłej żony. Po utracie pracy i obniżeniu dochodów chciał wystąpić o ich zmniejszenie. Złożył więc pozew w swoim miejscu zamieszkania, sąd jednak odrzucił jego pismo z uwagi na niewłaściwość miejscową – wskazano, że powinien wytoczyć powództwo przed sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania byłej żony. Tomasz nie wiedział, że jako osoba zobowiązana do alimentów nie może korzystać z dobrodziejstwa właściwości przemiennej, co opóźniło postępowanie o kilka miesięcy.
Pani Katarzyna z Lublina samotnie wychowuje dwójkę dzieci i od lat otrzymuje alimenty od byłego męża. Gdy zorientowała się, że jego sytuacja finansowa znacząco się poprawiła, a dzieci potrzebują dodatkowych środków na leczenie i edukację, postanowiła złożyć pozew o podwyższenie alimentów. Zrobiła to przed sądem rejonowym w Lublinie, mimo że jej były mąż mieszkał w Szczecinie. Dzięki temu oszczędziła czas i pieniądze, a także uniknęła stresu związanego z podróżą na drugi koniec Polski.
W sprawach o alimenty osoba uprawniona – czyli ta, która otrzymuje świadczenie – ma prawo wybrać sąd właściwy dla swojego miejsca zamieszkania. To istotne ułatwienie, zwłaszcza w sytuacjach zdrowotnych, finansowych lub logistycznych. W przeciwieństwie do tego, osoba zobowiązana do alimentów, składając pozew o ich obniżenie, musi wnieść go do sądu miejsca zamieszkania uprawnionego. Właściwe ustalenie sądu może mieć kluczowe znaczenie dla przebiegu i komfortu całego postępowania.
Szukasz szybkiej i rzetelnej porady prawnej bez wychodzenia z domu? Skorzystaj z naszej usługi porad prawnych online – opisz swój problem, a doświadczony prawnik przygotuje dla Ciebie jasną i konkretną odpowiedź, często już w ciągu 24 godzin. Pomagamy w sprawach rodzinnych, cywilnych, spadkowych, mieszkaniowych i wielu innych. Gwarantujemy pełną dyskrecję, prosty proces i konkurencyjne ceny. Zaufaj profesjonalistom – rozwiąż swój problem prawny już dziś.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 1991 r., sygn. akt III CZP 24/91
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1955 r., sygn. akt I CO 8/55
Potrzebujesz pomocy w napisaniu pozwu o podwyższenie alimentów lub odpowiedzi na pozew? Nasi prawnicy służą pomocą, opisz nam swój problem i zadaj pytania wypełniając formularz poniżej ▼▼▼.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Hanna Żurowska
Radca prawny od 1994 r., mediator, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji UMK w Toruniu. Udziela porad prawnych z zakresu prawa autorskiego i nowych technologii. Zajmuje się sporządzaniem regulaminów sprzedaży przez internet, polityk prywatności oraz umów z zakresu e-biznesu i prawa informatycznego. Udziela także porad prawnych z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, prawa pracy oraz prawa handlowego i gospodarczego, jak również windykacji należności. Obecnie prowadzi własną kancelarię prawną.
Zapytaj prawnika