• Zaktualizowano: 2025-08-28 • Autor: Tomasz Krupiński
Czy podział majątku małżonków u notariusza może dotyczyć także nieruchomości poza granicami Polski? Posiadamy mieszkanie w Irlandii.

Podstawę prawną dla wskazanego przez Pana stanu faktycznego stanowią przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie bowiem z treścią art. 31:
„§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121)”.
Umowa o podział majątku wspólnego podlega ogólnym uregulowaniom prawa zobowiązań, w tym co do formy czynności prawnych (art. 73-81 Kodeksu cywilnego). Jeżeli jednak w skład dzielonego majątku wchodzi nieruchomość, to umowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego (art. 1037 § 2 w zw. z art. 46 Kodeksu rodzinnego).
Umowa o podział majątku wspólnego powinna w zasadzie regulować wszystkie stosunki prawne dotyczące majątku wspólnego; wskazane jest także by obejmowała, co do zasady, także wszystkie składniki majątku. Może się jednak okazać, iż dokonany umowa podział jest podziałem częściowym, a wówczas dopuszczalne jest dokonanie rozliczeń w okresie późniejszym.
Zobacz również: Rozwód w Polsce
Moje wątpliwości budzi możliwość podziału majątku przed polskim notariuszem dotyczącym nieruchomości położonej w Irlandii. Skuteczność takiej umowy jest wątpliwa, gdyż w tym zakresie właściwe jest prawo miejsca położenia nieruchomości, tj. prawa irlandzkie.
Tego typu rozwiązanie mogłoby być skuteczne poprzez zawarcie stosownej umowy według prawa irlandzkiego. Natomiast podział rzeczy ruchomych jest możliwy według prawa polskiego. Taka umowa dla swej ważności nie wymaga szczególnej formy. Może być zawarta także w formie pisemnej. Jest ona ważna według prawa polskiego. Ustawa dopuszcza możliwość częściowego podziału majątku wspólnego. De facto więc konieczne będzie zawarcie dwóch umów:
Przykład pierwszy może dotyczyć małżeństwa, które po kilku latach wspólnego życia w Polsce wyjechało do Irlandii i tam kupiło mieszkanie. Kiedy zdecydowali się na rozwód, w Polsce bez problemu przed notariuszem podzielili samochód, oszczędności i wyposażenie mieszkania w kraju, ale irlandzka nieruchomość wymagała dodatkowych formalności. Okazało się, że aby skutecznie przenieść własność na jednego z małżonków, musieli skorzystać z pomocy irlandzkiego prawnika i podpisać umowę zgodnie z tamtejszymi przepisami.
Inna sytuacja dotyczyła pary, która po rozstaniu chciała szybko i sprawnie rozliczyć się z majątku. W Polsce zawarli umowę podziału majątku obejmującą wszystkie ruchomości i wspólne konto bankowe, a w dokumencie wskazali także, komu ma przypaść ich wspólne mieszkanie w Irlandii. Choć umowa była ważna między nimi, irlandzki urząd odmówił wpisania zmian w rejestrze własności, dopóki nie przedstawiono dokumentu zgodnego z prawem lokalnym.
Jeszcze inny przypadek dotyczył małżeństwa, które kupiło w Irlandii mieszkanie inwestycyjne, ale nadal mieszkało na stałe w Polsce. Po rozwodzie u polskiego notariusza dokonali podziału majątku, a ustalone w nim postanowienia stały się podstawą do dalszych działań. Następnie jeden z małżonków, chcąc przejąć pełną własność mieszkania, musiał udać się do irlandzkiego prawnika, aby doprowadzić do formalnego wpisu w tamtejszym rejestrze, bo bez tego podział dokonany w Polsce nie miał realnych skutków za granicą.
Podział majątku wspólnego małżonków obejmujący nieruchomości położone za granicą wymaga podwójnych działań – umowa zawarta u polskiego notariusza będzie skuteczna między małżonkami, ale nie wywoła skutków prawnych wobec zagranicznej nieruchomości. Aby przenieść własność mieszkania w Irlandii czy innym kraju, konieczne jest dopełnienie formalności zgodnie z prawem miejsca jego położenia. W praktyce oznacza to, że rozliczenie majątku powinno odbyć się jednocześnie w Polsce i w państwie, w którym znajduje się dana nieruchomość.
Jeśli stoisz przed podziałem majątku i nie wiesz, jak uregulować kwestie związane z nieruchomościami za granicą, skorzystaj z naszej pomocy. Oferujemy szybkie i profesjonalne porady prawne online – bez wychodzenia z domu, w dogodnym dla Ciebie czasie. Wyjaśnimy krok po kroku, jakie formalności trzeba spełnić w Polsce i za granicą, przygotujemy odpowiednie dokumenty i podpowiemy, jak bezpiecznie przeprowadzić cały proces. Skontaktuj się z nami, aby otrzymać indywidualną poradę dopasowaną do Twojej sytuacji.
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
Czy umowa o podział majątku między byłymi małżonkami może zostać sporządzona odręcznie bez udziału sądu czy notariusza? potrzebujesz konsultacji z prawnikiem. Opisz nam swój problem i zadaj pytania wypełniając formularz poniżej ▼▼▼.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Tomasz Krupiński
Radca prawny z kilkunastoletnim doświadczeniem, magister prawa, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Specjalizuje się w prawie nieruchomości i prawie lokalowym (wykup mieszkań, najem, eksmisje, zasiedzenia itp.) oraz w prawie rodzinnym (rozwody, alimenty, podział majątku itp.). Doradza też wspólnotom mieszkaniowym i zarządcom nieruchomości (sam również ma uprawnienia zarządcy). Prowadzi własną kancelarię i reprezentuje naszych klientów w sądach.
Zapytaj prawnika