Jak sprawdzić, czy toczy się przeciwko mnie sprawa o alimenty?

Gdzie sprawdzić, czy wpłynął pozew o alimenty?

Jeżeli podejrzewa Pan lub Pani, że druga strona mogła złożyć pozew o alimenty, w pierwszej kolejności warto ustalić, który sąd mógłby być właściwy. W sprawach o alimenty zasadnicze znaczenie mają dwa przepisy Kodeksu postępowania cywilnego: ogólna właściwość sądu miejsca zamieszkania pozwanego oraz szczególna właściwość korzystna dla osoby uprawnionej do alimentów.

Art. 32 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi:

„Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.”

Oznacza to, że pozew o alimenty na dziecko może zostać złożony do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. W praktyce jest to bardzo częste, ponieważ rodzic działający w imieniu dziecka zwykle wybiera sąd najbliższy miejscu, w którym dziecko mieszka.

Art. 27 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje natomiast zasadę ogólną:

„§ 1. Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania.

§ 2. Miejsce zamieszkania określa się według przepisów kodeksu cywilnego.”

Dlatego w praktyce warto skierować zapytanie co najmniej do dwóch sądów: sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka oraz sądu rejonowego właściwego dla Pana lub Pani miejsca zamieszkania. Jeżeli mieszka Pan lub Pani za granicą, pomocne może być także sprawdzenie sądu właściwego dla ostatniego znanego miejsca zamieszkania w Polsce, zwłaszcza jeżeli właśnie ten adres mogła wskazać druga strona.

Zobacz również: ustalenie właściwości miejscowej sądu w sprawie o alimenty

Jak napisać zapytanie do sądu?

Zapytanie najlepiej złożyć na piśmie. Można je wysłać pocztą, złożyć w biurze podawczym sądu albo, jeżeli dany sąd umożliwia taki sposób kontaktu, przesłać elektronicznie przez właściwą skrzynkę ePUAP lub inny udostępniony kanał. Sam telefon do sekretariatu może nie wystarczyć, ponieważ sąd musi zweryfikować, czy osoba pytająca ma prawo do uzyskania informacji o sprawie.

W zapytaniu warto podać:

• imię i nazwisko, numer PESEL oraz aktualny adres,
• poprzednie adresy, które druga strona mogła wskazać w pozwie,
• dane dziecka albo osoby, której alimenty mogą dotyczyć,
• dane drugiego rodzica lub osoby, która mogła złożyć pozew,
• krótką prośbę o informację, czy w sądzie zarejestrowano sprawę o alimenty, w której jest Pan lub Pani stroną pozwaną,
• prośbę o podanie sygnatury akt oraz informacji o terminie rozprawy, jeżeli sprawa została zarejestrowana.

Nie trzeba znać sygnatury akt, aby zapytać sąd, czy sprawa została zarejestrowana. Jeżeli jednak sąd taką sprawę odnajdzie, sygnatura będzie potrzebna do dalszej korespondencji, składania pism procesowych i sprawdzania sprawy w Portalu Informacyjnym.

Czy sprawę o alimenty można sprawdzić przez Internet?

Można korzystać z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych, ale nie należy traktować go jako publicznej wyszukiwarki wszystkich spraw. Portal służy przede wszystkim do dostępu do spraw, które zostały przypisane i udostępnione konkretnemu użytkownikowi po weryfikacji jego tożsamości. Jeżeli sprawa nie została jeszcze udostępniona albo sąd nie powiązał jej z kontem użytkownika, może nie być widoczna mimo tego, że postępowanie już się toczy.

Po uzyskaniu informacji z sądu o sygnaturze sprawy można złożyć wniosek o dostęp do akt w Portalu Informacyjnym. W praktyce pozwala to sprawdzać m.in. terminy posiedzeń, zarządzenia, część pism i dokumentów oraz informacje o doręczeniach. Zakres widocznych danych zależy jednak od udostępnienia sprawy przez sąd i od stanu technicznego systemu.

Co zrobić, gdy okaże się, że sprawa już się toczy?

Jeżeli sąd potwierdzi, że przeciwko Panu lub Pani toczy się sprawa o alimenty, trzeba jak najszybciej ustalić trzy rzeczy: czy pozew został skutecznie doręczony, czy wyznaczono termin rozprawy oraz czy upłynęły już terminy na złożenie pisma procesowego. Od tego zależy dalsze działanie.

W sprawach alimentacyjnych warto przygotować dokumenty dotyczące zarobków, kosztów utrzymania, sytuacji mieszkaniowej, stanu zdrowia, innych osób na utrzymaniu oraz realnego udziału w wychowaniu dziecka. Sąd ustala alimenty nie tylko na podstawie aktualnych dochodów, ale także możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego oraz usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej.

Jeżeli termin rozprawy jest bliski albo pozwany nie może się stawić, możliwe jest zwrócenie się do sądu z wnioskiem o odroczenie terminu, przeprowadzenie dowodu z dokumentów albo umożliwienie zajęcia stanowiska na piśmie. W takim przypadku istotna może być także nieobecność na rozprawie alimentacyjnej i jej wpływ na dalszy tok postępowania.

Gdyby okazało się, że wyrok został wydany, trzeba sprawdzić, czy był prawidłowo doręczony, czy termin do złożenia wniosku o uzasadnienie albo apelacji jeszcze biegnie oraz czy w konkretnej sytuacji możliwe jest przywrócenie terminu. Warto wtedy szybko przeanalizować środki zaskarżenia wyroku alimentacyjnego.

Czy alimenty można ustalić bez sprawy sądowej?

Tak. Jeżeli rodzice są w stanie porozumieć się co do wysokości i sposobu płatności alimentów, mogą zawrzeć pisemne porozumienie. Powinno ono jasno wskazywać kwotę, termin płatności, numer rachunku, sposób waloryzacji albo zasady ponoszenia kosztów dodatkowych, np. leczenia, zajęć pozaszkolnych czy wyjazdów.

Trzeba jednak pamiętać, że zwykła prywatna umowa nie daje takich samych możliwości egzekucji jak wyrok, ugoda sądowa albo akt notarialny zawierający oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Jeżeli istnieje ryzyko sporu, warto rozważyć bezpieczniejszą formę uregulowania alimentów.

Zobacz również: termin na wniosek o uzasadnienie wyroku o alimenty

FAQ

Czy sąd udzieli informacji telefonicznie?

Czasem sekretariat może potwierdzić ogólne informacje organizacyjne, ale przy sprawach rodzinnych sąd zwykle wymaga weryfikacji tożsamości. Dlatego najbezpieczniejsze jest pisemne zapytanie z podaniem danych identyfikacyjnych.

Czy mogę sprawdzić sprawę po numerze PESEL?

PESEL pomaga sądowi zidentyfikować osobę, ale osoba prywatna nie ma dostępu do publicznej wyszukiwarki wszystkich spraw po numerze PESEL. Dane te należy podać w zapytaniu do sądu albo przy weryfikacji konta w Portalu Informacyjnym.

Do którego sądu wysłać zapytanie?

Najczęściej do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka oraz do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego. Jeżeli pozwany mieszka za granicą, warto sprawdzić także sąd właściwy dla ostatniego znanego adresu w Polsce.

Czy sprawa o alimenty może odbyć się bez pozwanego?

Tak, jeżeli pozwany został prawidłowo zawiadomiony albo korespondencję uznano za skutecznie doręczoną. Nieobecność nie zawsze blokuje wydanie rozstrzygnięcia, dlatego po otrzymaniu informacji o sprawie trzeba szybko ustalić stan doręczeń i termin rozprawy.

Co zrobić, jeśli pozew wysłano na stary adres?

Należy jak najszybciej poinformować sąd o aktualnym adresie, poprosić o doręczenie pism na prawidłowy adres i ustalić, czy nie upłynęły ważne terminy. W niektórych sytuacjach można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu, ale zależy to od okoliczności sprawy.

Czy Portal Informacyjny pokaże każdą sprawę automatycznie?

Nie. Sprawa musi zostać powiązana z kontem użytkownika albo udostępniona przez sąd. Jeżeli nie widać jej w Portalu Informacyjnym, nie przesądza to jeszcze, że pozew nie został złożony.

Czy warto płacić dobrowolnie, zanim zapadnie wyrok?

Jeżeli obowiązek alimentacyjny faktycznie istnieje, dobrowolne wpłaty mogą mieć znaczenie praktyczne i dowodowe. Należy jednak opisywać przelewy jasno, np. jako alimenty za konkretny miesiąc, i zachowywać potwierdzenia płatności.

Podsumowanie

Sprawdzenie, czy toczy się przeciwko nam sprawa o alimenty, jest możliwe, ale zwykle wymaga kontaktu z konkretnymi sądami. Najważniejsze jest ustalenie sądu właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka i sądu właściwego dla pozwanego, a następnie skierowanie pisemnego zapytania z danymi umożliwiającymi identyfikację sprawy.

Jeżeli sprawa została już zarejestrowana, nie warto zwlekać. Trzeba ustalić sygnaturę akt, sposób doręczeń, termin rozprawy oraz ewentualne terminy na złożenie odpowiedzi, wniosków dowodowych albo środka zaskarżenia. W sprawach alimentacyjnych szybka reakcja ma duże znaczenie, ponieważ wyrok może wpływać na bieżące obowiązki finansowe i późniejszą egzekucję.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296.

2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59.

3. Portal Informacyjny Sądów Powszechnych - informacje Ministerstwa Sprawiedliwości: gov.pl.