Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rodzinnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pozbawienie praw rodzicielskich a obowiązek alimentacyjny

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-04-18

Półtora roku temu moja córka rozstała się z mężem i mieszka z dzieckiem (6 lat) we własnym mieszkaniu. Jej były małżonek bardzo mało interesuje się dzieckiem, prawie na nie nie łoży. Ciągle ma jakieś stany depresyjne albo twierdzi, że ma inne choroby lub wymiguje się pracą. Kiedy już weźmie dziecko na parę godzin, to opowiada mu nieprawdziwe rzeczy na temat jego mamy, wymyśla mu jakąś nową mamę, nie spełnia złożonych dziecku obietnic. Ostatnio zadzwonił do swojej matki i powiedział, że życzy dziecku śmierci, bo to ono jest winne sytuacji, w jakiej się znalazł. Jego matka ostrzegła córkę i ta zabroniła mu się do nich zbliżać. Teraz więc straszy córkę, że zrzeknie się praw do dziecka, skoro nie może go widywać, i nie będzie płacił alimentów. Co można zrobić w tej sytuacji? Czy pozbawienie praw rodzicielskich ojca zwalnia go z obowiązku płacenia alimentów?

Z opisu sprawy wynika, że ojciec dziecka nie jest osobą zdrową psychicznie i stanowi zagrożenie dla dziecka. W tej sytuacji radziłabym Pani córce jak najszybciej wnieść sprawę do sądu o pozbawienie tego człowieka praw rodzicielskich do dziecka, bo zrzec się takich praw nie może. Podaje Pani, że były mąż córki nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem, zaniedbuje przez to obowiązki związane z władzą rodzicielską, czyli wychowanie dziecka, troskę o jego rozwój fizyczny i duchowy, sprawowanie zarządu majątkiem dziecka, a także obowiązek alimentacyjny. W praktyce w ogóle nie wykonuje władzy rodzicielskiej.

Sąd ma obowiązek orzec pozbawienie władzy rodzicielskiej w następujących sytuacjach (art. 111 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – K.r.io.):

  1. jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana przez rodzica z powodu trwałej przeszkody; np. skazanie rodzica na długoletnie więzienie, wyjazd na stałe za granicę i brak zainteresowania dzieckiem; umieszczenie w zakładzie leczniczym z powodu ciężkiej i przewlekłej choroby;
  2. jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej; np. znęcanie się fizyczne i psychiczne nad dzieckiem, porzucenie dziecka, molestowanie seksualne dziecka, zmuszanie dziecka do nadmiernej pracy ponad siły, nakłanianie dziecka do popełniania przestępstw;
  3. jeżeli doszło do rażących zaniedbań obowiązków rodziców względem dziecka.

Jak z powyższego wynika, były mąż Pani córki spełnia wymienione przesłanki. Z całą pewnością występują powody, dla których powinno nastąpić pozbawienie władzy rodzicielskiej. I tak się z pewnością stanie, musi tylko córka złożyć odpowiedni wniosek o pozbawienie władzy rodzicielskiej do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego.

We wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej należy określić wnioskodawcę, czyli córka musi podać swoje dane i adres, a także powinna wskazać uczestników postępowania: dane byłego męża – ojca dziecka oraz dane dziecka.

Wniosek należy odpowiednio uzasadnić, chociażby opisać to, co napisała Pani w pytaniu do nas. Córka powinna też dodatkowo wnioskować o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na udowodnienie okoliczności, że ojciec nie utrzymuje kontaktów z dzieckiem, nie interesuje się nim oraz w jaki sposób się do dziecka odnosi. Do wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej należy też dołączyć odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, wyrok rozwodowy, wyrok w sprawie alimentów. Wniosek należy złożyć w dwóch egzemplarzach.

Ponadto:

Postępowanie o pozbawienie władzy rodzicielskiej może być wszczęte na wniosek każdego z rodziców, uczestnikiem postępowania może być również prokurator.

Jeżeli nie jest znane miejsce pobytu rodzica, którego ma dotyczyć pozbawienie władzy rodzicielskiej, należy do wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej dołączyć wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu; wpis od wniosku o ustanowienie kuratora wynosi 40 zł.

Sądem właściwym miejscowo jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (dziecka), a w braku miejsca zamieszkania dziecka – sąd miejsca pobytu dziecka; jeżeli nie wiadomo, gdzie dziecko przebywa, właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy – art. 569 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.).

Postanowienie o pozbawieniu władzy rodzicielskiej może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Od wniosku nie pobiera się wpisu.

„Sprawy o przysposobienie, o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej w pierwszej instancji sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch ławników” (art. 509 Kodeksu postępowania cywilnego). Poza tym, zgodnie z art. 573 § 2 K.p.c., „sąd może ograniczyć lub wyłączyć osobisty udział małoletniego w postępowaniu, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze”.

Ponadto na podstawie art. 576 § 2 K.p.c. „sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych”.

Stosownie natomiast do art. 574 § 1 K.p.c. „sąd opiekuńczy może nakazać osobiste stawiennictwo osoby pozostającej pod władzą rodzicielską lub opieką, jak również zarządzić przymusowe sprowadzenie takiej osoby”.

Sądy z reguły nie wymagają, aby w rozprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej uczestniczyły małoletnie dzieci. Jednak dodatkowo, dla pewności, może Pani córka zawrzeć we wniosku, że wnosi o wyłączenie osobistego udziału małoletniego dziecka w postępowaniu. Córka powinna też wnioskować o przeprowadzenie rozprawy również w razie nieobecności uczestnika – byłego męża.

Jeżeli strona wezwana do osobistego stawiennictwa nie stawi się bez usprawiedliwionych powodów na posiedzenie, sąd może skazać ją na grzywnę według przepisów o karach za niestawiennictwo świadka, nie może jednak nakazać przymusowego sprowadzenia jej do sądu. Zasadą jest, że postępowanie toczy się bez względu na stawiennictwo uczestników.

„Przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy sąd opiekuńczy wysłucha przedstawiciela ustawowego osoby, której postępowanie dotyczy. W wypadkach ważniejszych powinien ponadto w miarę możności wysłuchać osoby bliskie tej osoby” (art. 576 § 1 K.p.c.).

Z powyższych przepisów wynika, że pozbawienie władzy rodzicielskiej jest najbardziej rygorystycznym środkiem, jaki może zastosować sąd opiekuńczy wobec rodzica, który zaniedbuje swoje obowiązki względem dziecka. Ze względu na tak daleko idące skutki pozbawienia władzy rodzicielskiej sąd może orzec o pozbawieniu tych praw tylko wówczas, kiedy mniej restrykcyjne środki (np. ograniczenie władzy rodzicielskiej) nie spowodowały zmiany postępowania rodzica.

Pani córka, jak zakładam, nie występowała wcześniej z wnioskiem o ograniczenie władzy rodzicielskiej, jednak sąd może uznać, że zaniedbywanie syna przez ojca jest tak oczywiste, a jego zachowanie względem dziecka nie rokuje nadziei na zmianę, że celowe będzie postanowienie o natychmiastowym pozbawieniu go władzy rodzicielskiej.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest najostrzejszą prawną formą ingerencji sądu opiekuńczego w wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jego istota polega na tym, że rodzic traci wszelkie atrybuty, jakie wchodzą w zakres władzy rodzicielskiej.

W moim przekonaniu w opisanym przypadku doszło do spełnienia wszystkich przesłanek, aby władza rodzicielska została ojcu dziecka odebrana. Sądzę, że postępowanie powinno zakończyć się na jednej sprawie, aczkolwiek ostatecznie zależy to od oceny sądu.

Rodzicowi pozbawionemu władzy rodzicielskiej może ona zostać przywrócona – po ustaniu przyczyn jej pozbawienia.

Proszę pamiętać, że pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej nie ma wpływu na zakres praw i obowiązków niewchodzących w zakres tej władzy. Dziecko nadal pochodzi od ojca, w związku z tym ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dziecka, może ono po nim dziedziczyć oraz zachowuje prawo do osobistej z nim styczności.

Dodam, że istnieje jeszcze możliwość zawieszenia władzy rodzicielskiej. Zawieszenie władzy rodzicielskiej może nastąpić wskutek przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej, na przykład w przypadku osadzenia rodzica w zakładzie karnym lub jego dłuższego wyjazdu za granicę. Gdy taka przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej przestanie istnieć, władzę rodzicielską będzie można przywrócić.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Zmiana nazwiska dzieci w Wielkiej Brytanii

Mieszkam obecnie w GB. Mam dwoje dzieci (także z polskim obywatelstwem). Jakiś czas temu na mocy brytyjskiego prawa zmieniłam im nazwiska na moje. USC...

Nie chcę, aby moje dziecko wraz z matką opuściło kraj

Urodziło mi się dziecko, ma obecnie 2,5 miesiąca, niestety od 1,5 miesiąca mieszka u dziadków ze strony matki, ponieważ problemy z moją dziewczyną...

Dziecko z mężatką – jakie prawa ma biologiczny ojciec?

Moje pytanie dotyczy możliwości ustalenia ojcostwa dziecka. W niedługim czasie urodzi mi się dziecko z kobietą, która jest mężatką i ma już...

Rozwód a opieka nad małym dzieckiem

Rozważam rozwód z mężem, powodem jest jego zdrada. Mamy kilkumiesięczne dziecko. Mąż od 2 miesięcy nie mieszka z nami, przed separacją...

Nieletnia matka

Jestem matką 2-miesięcznego dziecka. Mam 17 lat i uczęszczam do szkoły. Obecnie opiekunami prawnymi dziecka są moi rodzice. Chcę wystąpić do sądu...

Czy są przesłanki do ograniczenia ojcu dziecka władzy rodzicielskiej?

Moja żona ma czteroletnie dziecko z pierwszego małżeństwa. Były mąż posiada prawo do dziecka, ale nie wywiązuje się z niego. Naciskał na częste...

Rozstanie partnerów mających dziecko

Para żyjąca w konkubinacie ma dziecko. Niestety partnerzy rozstali się, ojciec dziecka się wyprowadził. Zamierza na weekend zabrać dziecko do siebie,...

Wyjazd dziecka za granicę z matką mimo sprzeciwu ojca

Moja żona ma 5-letnie dziecko z poprzedniego związku. Chcemy na stale wyjechać do Niemiec, ale na wyjazd dziecka nie zgadza się jego ojciec. Czy można...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »