Przelewy na konto partnerki po rozstaniu – czy można odzyskać pieniądze?

To, czy można odzyskać pieniądze od byłej partnerki, zależy od podstawy i celu poszczególnych świadczeń, a nie wynika automatycznie z samego faktu zakończenia związku. W pierwszej kolejności trzeba ustalić, jaki był charakter poszczególnych przelewów: pożyczka, darowizna, spłata cudzego długu, udział w kosztach wspólnego życia, nakład na cudzą nieruchomość albo świadczenie spełnione w określonym celu, który ostatecznie nie został osiągnięty.

Sąd nie bada wyłącznie tego, ile pieniędzy wysłano na konto byłej partnerki. Znaczenie ma to, dlaczego środki zostały przekazane, czy druga strona miała je zwrócić, czy potwierdzała zadłużenie oraz czy po jej stronie rzeczywiście powstała korzyść majątkowa kosztem osoby dokonującej przelewów. Przy dawnych wpłatach trzeba dodatkowo odtworzyć ich chronologię i sprawdzić przedawnienie osobno dla właściwej podstawy prawnej.

Związek nieformalny a wspólny majątek

W konkubinacie nie powstaje ustawowa wspólność majątkowa taka jak między małżonkami. Każda osoba zachowuje własny majątek, własne długi i własne rachunki. Jeżeli więc jedna osoba spłaca kredyt zaciągnięty wyłącznie przez partnerkę albo finansuje remont jej mieszkania, nie staje się przez to automatycznie współwłaścicielem lokalu.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie przelewy przepadają. Roszczenie może wynikać z kilku podstaw prawnych, zależnie od okoliczności. Inaczej ocenia się przelewy opisane jako pożyczka, inaczej pieniądze przekazane na ratę kredytu partnerki, a jeszcze inaczej bieżące wydatki domowe, które strony ponosiły podczas wspólnego życia.

Pożyczka dla partnerki

Jeżeli pieniądze miały zostać zwrócone, podstawą roszczenia może być umowa pożyczki. Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Umowa pożyczki, której wartość przekracza 1000 zł, wymaga zachowania formy dokumentowej. Forma dokumentowa nie oznacza wyłącznie klasycznej umowy papierowej – może ją spełniać również utrwalona korespondencja elektroniczna pozwalająca ustalić treść oświadczeń stron.

Brak podpisanej umowy nie zamyka więc automatycznie drogi do dochodzenia pieniędzy, ale może znacznie utrudnić sprawę dowodowo. Bardzo pomocne są tytuły przelewów typu „pożyczka”, „do zwrotu”, wiadomości, w których partnerka przyznaje wysokość zadłużenia, deklaracje spłaty, harmonogram zwrotu albo korespondencja zawierająca wyliczenie otrzymanych kwot.

Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie został oznaczony, zastosowanie ma art. 723 Kodeksu cywilnego: dłużnik powinien zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę. Przed dochodzeniem zapłaty warto więc złożyć wypowiedzenie w sposób pozwalający wykazać jego treść i doręczenie.

Trzeba jednak odróżnić rzeczywistą wymagalność pożyczki po wypowiedzeniu od zasad ustalania początku biegu przedawnienia. Art. 120 § 1 zd. 2 KC stanowi, że gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął tę czynność w najwcześniej możliwym terminie. Wierzyciel nie może więc zakładać, że wieloletnie oczekiwanie z wypowiedzeniem pożyczki pozwoli mu dowolnie przesuwać początek przedawnienia.

Znaczenie tej reguły przy pożyczce, której zwrot zależy od wypowiedzenia, podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15 kwietnia 2021 r., sygn. III CSK 17/21. Orzeczenie zapadło na tle konkretnej umowy i nie należy wyprowadzać z niego jednej uniwersalnej daty przedawnienia dla każdej prywatnej pożyczki. Trzeba zbadać treść ustaleń stron, datę udzielenia pożyczki, możliwy termin wypowiedzenia, charakter roszczenia oraz ewentualne zdarzenia wpływające na bieg przedawnienia.

Darowizna i rażąca niewdzięczność

Jeżeli pieniądze były przekazywane bez oczekiwania zwrotu, druga strona może twierdzić, że była to darowizna. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Samo rozstanie, zmiana planów życiowych, zerwanie zaręczyn czy brak wdzięczności w potocznym znaczeniu zwykle nie wystarczają do odzyskania darowizny.

Odwołanie wykonanej darowizny jest możliwe w razie rażącej niewdzięczności obdarowanego. Wynika to z art. 898 Kodeksu cywilnego. Chodzi o zachowania kwalifikowane, a nie o zwykły konflikt po rozstaniu. Darowizny nie można odwołać po przebaczeniu, a zgodnie z art. 899 § 3 KC odwołanie nie jest możliwe po upływie roku od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o niewdzięczności. Oświadczenie o odwołaniu darowizny powinno być złożone obdarowanemu na piśmie, o czym stanowi art. 900 KC.

Jeżeli problem polega wyłącznie na tym, że związek się rozpadł, sama konstrukcja odwołania darowizny może nie pasować do sytuacji. Najpierw trzeba ustalić, czy przekazanie pieniędzy rzeczywiście było nieodpłatnym przysporzeniem, czy też strony zakładały zwrot pieniędzy albo realizację konkretnego wspólnego celu.

Bezpodstawne wzbogacenie i cel, który nie został osiągnięty

Jeżeli nie da się wykazać pożyczki, a pieniądze nie były typowym prezentem, można rozważyć roszczenie z bezpodstawnego wzbogacenia albo świadczenia nienależnego. Zgodnie z art. 405 KC osoba, która bez podstawy prawnej uzyskała korzyść majątkową kosztem innej osoby, jest co do zasady obowiązana do jej wydania albo zwrotu wartości. Art. 410 KC obejmuje m.in. sytuacje, w których podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty.

Nie wystarczy jednak wskazać, że związek się zakończył. Trzeba ustalić, jaki konkretny cel towarzyszył przekazaniu środków i kiedy powstały okoliczności uzasadniające ich zwrot. Remont mieszkania partnerki może być przykładem przysporzenia, lecz sposób jego rozliczenia zależy od stanu faktycznego. Szerzej zagadnienie to omawia poradnik o zwrocie nakładów na mieszkanie partnera.

Roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub świadczenia nienależnego ma co do zasady charakter bezterminowy, dlatego dla określenia chwili spełnienia świadczenia znaczenie ma art. 455 KC. Przy przedawnieniu trzeba jednak równocześnie zastosować art. 120 § 1 zd. 2 KC i ustalić najwcześniejszy moment, w którym wierzyciel mógł skutecznie zażądać zwrotu. Nie zawsze będzie to dzień samego przelewu. Jeżeli podstawą roszczenia jest późniejsze odpadnięcie podstawy świadczenia albo nieosiągnięcie uzgodnionego celu, konieczne jest ustalenie, kiedy właśnie ta przesłanka się zrealizowała.

Spłata kredytu, rachunków i kosztów dziecka

Przy kredycie najpierw trzeba ustalić, kto był kredytobiorcą i kto był właścicielem mieszkania. Jeżeli kredyt był zaciągnięty wyłącznie przez partnerkę, a druga osoba spłacała raty za nią, można analizować, czy doszło do przysporzenia w jej majątku i na jakiej podstawie miało ono nastąpić. Jeżeli kredyt był wspólny, każdy kredytobiorca spłaca również własne zobowiązanie wobec banku, a rozliczenie między partnerami wygląda inaczej. Samo rozstanie nie zwalnia żadnego kredytobiorcy wobec banku. Szerzej omawiamy to w artykule o wspólnym kredycie bez ślubu.

Jeżeli część przelewów dotyczyła dziecka, nie należy automatycznie traktować ich jako pożyczki dla partnerki. Wydatki na utrzymanie dziecka mogą być oceniane jako wykonywanie obowiązku alimentacyjnego, dobrowolne świadczenia na dziecko albo rozliczenia między rodzicami. Dlatego trzeba oddzielić kwoty rzeczywiście przekazane partnerce na jej potrzeby od środków przeznaczonych na dziecko. Pomocne może być omówienie zasad dotyczących utrzymania dziecka przez rodziców pozostających w związku nieformalnym.

Przelewy na media, czynsz, jedzenie, paliwo, wakacje czy codzienne zakupy są zwykle trudniejsze do odzyskania, jeżeli stanowiły normalne koszty wspólnego życia i nie było ustalenia o późniejszym zwrocie. Inaczej może być, gdy jedna osoba wyraźnie finansowała zobowiązania drugiej, a strony uzgodniły rozliczenie po sprzedaży mieszkania, podjęciu pracy, uzyskaniu kredytu lub innym określonym zdarzeniu.

Jakie dowody są najważniejsze?

W sprawie o zwrot pieniędzy po rozstaniu najważniejsze są dowody pokazujące nie tylko same przelewy, lecz także ich cel. Wyciąg bankowy potwierdza transfer środków, ale nie przesądza jeszcze, czy była to pożyczka, darowizna, udział w kosztach wspólnego życia czy świadczenie związane z innym uzgodnieniem.

• potwierdzenia przelewów z datami, kwotami i opisami transakcji,
• SMS-y, e-maile i rozmowy z komunikatorów, w których partnerka potwierdza otrzymanie pieniędzy, ich przeznaczenie albo obowiązek zwrotu,
• wiadomości z wyliczeniem kwot lub deklaracją spłaty,
• dokumenty kredytowe, rachunki i faktury pokazujące, na czyje zobowiązanie lub majątek przeznaczono pieniądze,
• zeznania świadków, jeżeli znali ustalenia stron dotyczące celu lub zwrotu środków,
• dowody wspólnego celu świadczenia, np. ustalenia dotyczące remontu, zakupu mieszkania, przyszłego udziału we własności lub innej inwestycji.

W sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2019 r., sygn. IV CSK 496/18, istotne były m.in. operacje bankowe oraz inne dowody pozwalające odtworzyć charakter świadczeń między stronami. Pokazuje to, dlaczego w sporze byłych partnerów trzeba zachować nie tylko historię rachunku, ale również korespondencję wyjaśniającą, po co pieniądze były przekazywane.

Wiadomość, w której dłużnik uznaje konkretny obowiązek zapłaty, może mieć znaczenie nie tylko dowodowe. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 KC uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje, przerywa bieg przedawnienia, a po przerwaniu biegnie ono na nowo na zasadach z art. 124 KC. To, czy konkretna wiadomość rzeczywiście stanowi uznanie roszczenia i jak wpływa na termin, wymaga oceny jej treści oraz daty.

Kiedy przedawniają się roszczenia o stare przelewy?

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, ogólny termin przedawnienia wynosi sześć lat, natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. W przypadkach objętych regułą z art. 118 koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Nie można jednak policzyć przedawnienia wszystkich dawnych przelewów przez proste dodanie sześciu lat do daty każdej transakcji. Najpierw trzeba ustalić, z jakiego stosunku prawnego wynika żądanie i kiedy rozpoczął się bieg terminu według właściwych przepisów.

Przy pożyczce z oznaczonym terminem zwrotu punktem wyjścia jest ustalona data wymagalności. Przy pożyczce bez oznaczonego terminu art. 723 KC wiąże obowiązek zwrotu z wypowiedzeniem i upływem sześciu tygodni, ale dla początku biegu przedawnienia trzeba równolegle zastosować art. 120 § 1 zd. 2 KC. Późne wypowiedzenie nie może być traktowane jako automatyczne rozpoczęcie zupełnie nowego pełnego terminu przedawnienia.

Przy bezpodstawnym wzbogaceniu i świadczeniu nienależnym zobowiązanie do zwrotu jest co do zasady bezterminowe, a art. 455 KC przewiduje spełnienie świadczenia niezwłocznie po wezwaniu. Dla przedawnienia art. 120 § 1 zd. 2 KC nakazuje jednak ustalić moment, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel podjął wymaganą czynność w najwcześniej możliwym terminie. Jeżeli roszczenie powstało dlatego, że podstawa świadczenia odpadła albo uzgodniony cel nie został osiągnięty, trzeba ustalić datę tego zdarzenia, a nie mechanicznie utożsamiać początek przedawnienia z datą pierwotnego przelewu.

Przy bardzo starych przelewach trzeba dodatkowo zastosować ustawę z 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja weszła w życie 9 lipca 2018 r. i skróciła podstawowy termin z dziesięciu do sześciu lat. Art. 5 tej ustawy zawiera przepisy przejściowe dla roszczeń powstałych przed jej wejściem w życie. Jeżeli według nowych przepisów termin był krótszy, ustawodawca określił szczególny sposób jego liczenia, z zastrzeżeniem sytuacji, w której termin liczony według dotychczasowych zasad upływał wcześniej. Dlatego dawnych roszczeń nie należy liczyć wyłącznie według obecnego brzmienia art. 118 KC.

Nie ma jednej poprawnej daty przedawnienia dla całej historii przelewów tylko dlatego, że wszystkie trafiały do tej samej osoby. Kilka wpłat może wynikać z jednej umowy pożyczki, ale mogą też mieć zupełnie różny charakter. Do części może odnosić się późniejsze uznanie długu, do innych określony termin zwrotu, a jeszcze inne mogą być kosztami życia albo świadczeniami, których podstawa odpadła dopiero po pewnym czasie.

Co zrobić przed pozwem?

Przed wysłaniem wezwania warto najpierw uporządkować historię przelewów. Samo nowe wezwanie nie naprawi problemu przedawnienia i nie zmieni darowizny albo zwykłego kosztu wspólnego życia w pożyczkę. Pismo powinno wynikać z wcześniejszej analizy dokumentów.

1. Sporządzić chronologię przelewów: data, kwota, tytuł przelewu, cel i powiązana korespondencja.
2. Przypisać przelewy do możliwych podstaw prawnych: pożyczka, darowizna, świadczenie na określony cel, nakład, spłata cudzego zobowiązania, koszt wspólnego życia albo wydatek na dziecko.
3. Dla pożyczek ustalić warunki zwrotu: czy określono termin, czy zwrot zależał od wypowiedzenia oraz czy istnieją późniejsze oświadczenia o uznaniu długu.
4. Policzyć przedawnienie osobno dla poszczególnych kategorii, a przy roszczeniach sprzed 9 lipca 2018 r. uwzględnić przepisy przejściowe nowelizacji z 2018 r.
5. Dopiero potem przygotować wypowiedzenie lub wezwanie do zapłaty, wskazując kwotę, podstawę żądania, termin zapłaty i dowody. Jeżeli zapłata nie nastąpi, można rozważyć pozew o zapłatę.

Jeżeli podstawą jest pożyczka bez oznaczonego terminu zwrotu, wypowiedzenie powinno uwzględniać sześciotygodniowy termin z art. 723 KC. Nie należy jednak pisać ani zakładać, że dopiero takie pismo uruchamia od początku cały termin przedawnienia – tę kwestię trzeba ocenić oddzielnie na podstawie art. 120 KC.

W sprawie o zapłatę można dochodzić również odsetek ustawowych za opóźnienie, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 481 KC. Moment, od którego odsetki są należne, zależy od terminu spełnienia konkretnego świadczenia i nie należy go automatycznie utożsamiać z początkiem biegu przedawnienia.

FAQ

Czy wypowiedzenie pożyczki dopiero po kilku latach rozpoczyna przedawnienie od nowa?

Nie można tego zakładać. Art. 723 KC określa rzeczywisty termin zwrotu pożyczki bez oznaczonego terminu – sześć tygodni po wypowiedzeniu. Dla przedawnienia trzeba jednak zastosować także art. 120 § 1 zd. 2 KC i ustalić, kiedy roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel podjął potrzebną czynność w najwcześniej możliwym terminie. Wieloletnie oczekiwanie z wypowiedzeniem nie daje więc automatycznie nowych sześciu lat.

Czy mogę odzyskać wszystkie przelewy wysłane partnerce?

Nie zawsze. Trzeba oddzielić pożyczki, spłaty cudzych zobowiązań i nakłady na majątek partnerki od darowizn oraz zwykłych kosztów wspólnego życia. Poszczególne przelewy mogą wymagać różnych podstaw prawnych i mieć różne terminy przedawnienia. Szerzej sposób rozliczeń opisujemy w poradniku o rozliczeniu konkubinatu po rozstaniu.

Czy wystarczą same potwierdzenia przelewów?

Potwierdzenia przelewów są ważne, ale często nie wystarczają. Pokazują, że pieniądze zostały przekazane, lecz nie zawsze wyjaśniają, czy była to pożyczka, darowizna, zwrot kosztów czy udział we wspólnym utrzymaniu. Dlatego warto zabezpieczyć również wiadomości, e-maile, opisy transakcji, dokumenty kredytowe i inne dowody celu płatności.

Czy zerwanie związku albo zaręczyn pozwala żądać zwrotu pieniędzy?

Samo zakończenie relacji zwykle nie tworzy roszczenia o zwrot wszystkich wcześniejszych wydatków. Może jednak mieć znaczenie, jeżeli środki przekazywano w konkretnym uzgodnionym celu, a cel ten ostatecznie nie został osiągnięty. Wtedy trzeba ustalić treść uzgodnienia, moment jego definitywnego niezrealizowania oraz podstawę roszczenia.

Co oznacza SMS, w którym była partnerka potwierdziła dług?

Taka wiadomość może być istotnym dowodem istnienia zobowiązania. Jeżeli z jej treści wynika uznanie konkretnego roszczenia, może mieć również znaczenie dla biegu przedawnienia na podstawie art. 123 i 124 KC. Trzeba jednak ocenić dokładną treść wiadomości, jej datę i to, jakiego długu dotyczyła.

Czy trzeba najpierw wysłać wezwanie do zapłaty?

W większości takich spraw jest to zasadne, ale wezwanie powinno być poprzedzone ustaleniem podstawy roszczenia i przedawnienia. Przy pożyczce bez oznaczonego terminu zwrotu konieczne jest uwzględnienie wypowiedzenia i sześciotygodniowego terminu z art. 723 KC. Samo wezwanie wysłane po wielu latach nie odświeża automatycznie przedawnionego roszczenia.

Najbezpieczniejsza kolejność to więc: uporządkowanie przelewów, odtworzenie ustaleń stron, przypisanie podstawy prawnej, policzenie przedawnienia i dopiero na tej podstawie przygotowanie wezwania oraz ewentualnego pozwu.

Źródła:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 118, 120, 123, 124, 405, 410, 455, 481, 720, 723 oraz 898–900 – oficjalny tekst ustawy.

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2018 poz. 1104, w szczególności art. 5 – oficjalny tekst ustawy.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2021 r., sygn. III CSK 17/21.

Wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2019 r., sygn. IV CSK 496/18.