Czy muszę spłacać rodzinę byłego męża – darowizna kontra pożyczka po latach
• Zaktualizowano: 2025-12-27 • Autor: Katarzyna Bereda
Jesteśmy od niedawna po rozwodzie. Mam pytania dotyczące podziału majątku. W naszym małżeństwie mieliśmy wspólność majątkową. W 2004 r. otrzymaliśmy wspólnie z mężem w darowiźnie od teściów mieszkanie. Jednak trochę wcześniej zostało ono przez nich wykupione na własność przy częściowym wsparciu finansowym siostry męża. Czy w wyniku podziału majątku muszę spłacić połowę wartości kwoty należnej siostrze byłego męża? Nie ma żadnej umowy, zapisu na ten temat. Czy ona może się ubiegać ode mnie zwrotu połowy należnej sumy na drodze sądowej? I drugie pytanie: czy cena mieszkania, którego jesteśmy również właścicielami, obowiązuje z dnia zakupu czy według obecnych stawek na rynku?
Czy szwagierka może żądać zwrotu pieniędzy? Sprawdź, co mówi prawo
Skoro jest Pani współwłaścicielką mieszkania, ewentualny zwrot środków byłej szwagierce zależeć będzie od tego, w jakiej formie niegdyś przekazała ona pieniądze: czy była to darowizna, a więc nie chciała nigdy zwrotu, czy też pożyczka – a więc wskazywała na konieczność zwrotu. W mojej ocenie roszczenie byłej szwagierki nie jest zasadne z uwagi na upływ czasu i możliwe przedawnienie, nawet gdyby wykazywała, iż jest to pożyczka.
Zgodnie z treścią art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Przedawnienie: kiedy roszczenie staje się bezpodstawne?
Zgodnie z treścią art. 120 § 1 K.c. – bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Roszczenie staje się wymagalne z nadejściem momentu, w którym świadczenie ma być spełnione. Wymagalność roszczenia należy łączyć z nadejściem ostatniego dnia pozwalającego dłużnikowi spełnić świadczenie zgodnie z treścią zobowiązania (por. wyrok SN z 3.02.2006 r., I CSK 17/05).
Roszczenie o zwrot pożyczki przedawnia się według ogólnych terminów przedawnienia, wynikających z przepisu art. 118 K.c. (po nowelizacji w lipcu 2018 r.), tj. z upływem 6 lat, a gdy roszczenie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – z upływem 3 lat (zob. Radwański, Panowicz-Lipska, Zobowiązania, 2017, s. 231; J. Gołaczyński, w: Gniewek, Machnikowski, Komentarz KC, 2017, s. 1428; wyr. SA w Szczecinie z 29.1..2015 r., I ACa 771/14, niepubl.; wyr. SA w Gdańsku z 31.5.2017 r., V ACa 539/14, Legalis).
Dla ustalenia terminu przedawnienia dochodzonego roszczenia z tytułu pożyczki decydujące znaczenie ma przy tym termin wymagalności poszczególnych rat pożyczki, a nie data jej udzielenia (wyr. SA w Gdańsku z 9.5.2017 r., I ACa 880/16, Legalis; wyr. SN z 1.12.2016 r., I PK 297/15, Legalis).
Skoro zatem środki na mieszkanie zostały przekazane ponad 20 lat temu, a siostra byłego męża nigdy nie ubiegała się o ich zwrot – czy była to pożyczka, czy też darowizna – to obecnie jej roszczenie nie jest zasadne. Ewentualnie może ona także dochodzić roszczenia na podstawie zwrotu nakładów, jednak i takie roszczenie w mojej ocenie jest przedawnione.
Wycena majątku: według stanu z przeszłości czy dzisiejszych realiów?
Przechodząc do drugiego zagadnienia – wartość mieszkania do podziału obowiązuje z chwili podziału, a więc dzielą Państwo aktywa w majątku wspólnym, których stan i wartość oceniana jest na dzień podziału. Sąd ustala wartość majątku podlegającego podziałowi według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej i według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy (post. SN z 11.3.2010 r., IV CSK 429/09, Legalis).
W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd ustala wartość nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków bez względu na inicjatywę dowodową uczestników postępowania (uchw. SN z 21.2.2008 r., III CZP 148/07, OSNC 2009, Nr 2, poz. 23).
O czym warto pamiętać przy podziale majątku po rozwodzie?
O rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego nakładów i wydatków poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty i z majątku osobistego na majątek wspólny w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, a także rozliczenia nakładów i wydatków dokonanych przez każdego z małżonków (lub byłych małżonków) w okresie od ustania wspólności do chwili podziału majątku wspólnego (zob. post. SN: z 7.1.2009 r., II CSK 390/08, Legalis; z 17.11.2011 r., IV CSK 93/11, Legalis i z 13.12.2013 r., III CZP 86/13, Legalis).
Przykłady:
Pieniądze"na słowo honoru" – i co teraz? Agnieszka i Tomasz przez lata byli małżeństwem. Na początku wspólnego życia jego siostra dołożyła się do wykupu mieszkania, twierdząc, że „na pewno im się to przyda”. Nie podpisali żadnej umowy, wszystko opierało się na zaufaniu. Po rozwodzie Agnieszka usłyszała, że ma „spłacić połowę długu wobec szwagierki”. Była zaskoczona – przecież nikt nigdy nie mówił o pożyczce. Sąd uznał, że brak dokumentów i upływ lat sprawiają, że roszczenie jest niezasadne.
Darowizna czy inwestycja z ukrytym haczykiem? Kiedy Krzysztof z żoną dostali mieszkanie od jego rodziców, byli wdzięczni. Teściowa wspominała mimochodem, że część pieniędzy dorzuciła ich córka. Po rozwodzie żona Krzysztofa została wezwana do zwrotu „udziału” siostry męża. Okazało się, że choć szwagierka wspomagała rodziców, nigdy nie ustalono, czy to darowizna, czy inwestycja z oczekiwaniem zwrotu. Brak formalnej umowy i upływ ponad 15 lat sprawił, że sprawa nie trafiła nawet do sądu.
Wartość mieszkania – kiedy się ją liczy? Marta i Łukasz kupili wspólnie mieszkanie w 2007 roku. Po rozwodzie w 2025 roku zaczęli dzielić majątek. Łukasz twierdził, że wartość mieszkania należy brać z chwili zakupu – „bo wtedy płaciliśmy mniej”. Sąd orzekł inaczej – liczy się wartość rynkowa z dnia podziału. Choć Marta się tego domyślała, dobrze było usłyszeć to wprost od sędziego.
Podsumowanie
Podział majątku po rozwodzie to nie tylko matematyka, ale również analiza źródeł finansowania i intencji stron. W przypadku wsparcia udzielonego przez rodzinę byłego małżonka kluczowe znaczenie ma forma przekazania środków – darowizna czy pożyczka – oraz upływ czasu, który może prowadzić do przedawnienia roszczeń. Warto pamiętać, że majątek dzielony jest według wartości z chwili podziału, nie zakupu.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej lub pomocy w sporządzeniu pisma dotyczącego podziału majątku, darowizny czy przedawnionych roszczeń? Skorzystaj z naszej usługi porad prawnych online – szybko, dyskretnie i profesjonalnie. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Katarzyna Bereda
Adwokat, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego – pracę magisterską napisała z prawa pracy. Podczas studiów odbyła liczne praktyki, zarówno w sądach, jak i w kancelariach adwokackich. Aplikację adwokacką rozpoczęła w 2015 roku. W marcu 2018 roku przystąpiła do egzaminu zawodowego, uzyskując jeden z najlepszych wyników w izbie zielonogórskiej i w konsekwencji kończąc aplikację adwokacką z wyróżnieniem. Specjalizuje się w prawie rodzinnym, cywilnym, zobowiązaniach, prawie spadkowym, prawie gospodarczym i spółkach prawa handlowego.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
Najnowsze
» Rozwód bez orzekania o winie, obecność na rozprawie i zaświadczenie o dochodach
» Mąż korzystał z usług seksualnych, czy sąd uzna jego winę za rozpad małżeństwa?
» Dom żony, moje pieniądze ? jak dochodzić swoich praw w czasie rozwodu
» Pozew o rozwód, doręczenie korespondencji i wyrok zaoczny
» Rozwód i wyprowadzka z dziećmi mimo sprzeciwu męża – co mówi prawo?
Polecamy
Zadaj pytanie »
- Wysokość alimentów na dziecko
- Czy darowizna otrzymana w trakcie małżeństwa podlega podziałowi przy rozwodzie?
- Widzenia i kontakty ojca z małym dzieckiem bez obecności matki
- Czy darowizna od rodziców dla żony wchodzi do majątku wspólnego małżonków?
- Małżonek chce rozwodu, jak uratować małżeństwo przed rozwodem?
