Rozwód za porozumieniem stron, porozumienie rodzicielskie

Porozumienie rodzicielskie i jego znaczenie, kiedy da się je egzekwować

Jeżeli zawrą Państwo porozumienie wyłącznie między sobą, bez udziału sądu, nie będzie można egzekwować postanowień z niego wynikających.

Sąd co do zasady ma obowiązek w wyroku rozwodowym zawrzeć orzeczenie o kontaktach rodziców z dzieckiem, chyba że rodzice przedstawią pisemne porozumienie o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem albo oboje złożą wniosek o nieorzekaniu przez sąd o kontaktach. Wynika to z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi:

Art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
„§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 1a. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

§ 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.”

Zgodnie z treścią art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, niezależnie od władzy rodzicielskiej, rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Jeżeli złożą Państwo wniosek o to, aby sąd nie orzekał o kontaktach, i zawrą Państwo między sobą ustalenia bez udziału sądu, a jedna ze stron nie będzie ich respektować, to każde z Państwa może w każdym momencie złożyć do sądu wniosek o ustalenie kontaktów.

Samo porozumienie zawarte bez udziału sądu nie ma jednak statusu prawnie wiążącego w sensie egzekwowania. Oznacza to, że jeżeli jedno z rodziców nie wywiąże się z ustaleń, nie będzie można dochodzić roszczeń ani egzekwować takich ustaleń.

Egzekucję kontaktów reguluje art. 598(15) Kodeksu postępowania cywilnego:

Art. 598(15) Kodeksu postępowania cywilnego
„§ 1. Jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.

§ 2. Jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego kontaktu zakazano, narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, stosując odpowiednio przepis § 1.

§ 3. Na postanowienia sądu, o których mowa w § 1 i 2, przysługuje zażalenie.”

Art. 598(16) Kodeksu postępowania cywilnego
„§ 1. Jeżeli osoba, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, nie wypełnia nadal swego obowiązku, sąd opiekuńczy nakazuje jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń. Sąd może w wyjątkowych wypadkach zmienić wysokość sumy pieniężnej, o której mowa w art. 598(15), ze względu na zmianę okoliczności.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli osoba, której sąd zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej zgodnie z art. 582(1) § 3, dopuściła się naruszenia obowiązku wynikającego z orzeczenia o kontaktach.

§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 4. Prawomocne postanowienie sądu, w którym nakazano zapłatę należnej sumy pieniężnej, jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.”

Alimenty, zmiana opieki nad dzieckiem i możliwość zmiany ustaleń

Tak. Oczywiście, jeżeli nie będzie orzeczenia sądu w tym zakresie, będą Państwo musieli porozumieć się samodzielnie.

Zgodnie z art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Alimenty ustala się w oparciu o potrzeby dziecka i możliwości zarobkowe zobowiązanego do płacenia alimentów. Sąd Najwyższy podkreślił, że potrzeby uprawnionego oraz możliwości zobowiązanego ulegają zmianie, a tym samym może ulegać zmianie wysokość alimentów.

Potwierdzanie płatności alimentów gotówką

Tak. Jeżeli przekazuje Pan alimenty w gotówce bezpośrednio matce dziecka i posiada Pan odręcznie napisaną datę oraz kwotę, potwierdzoną podpisem matki dziecka, takie potwierdzenie może być wystarczające w przypadku ewentualnego sporu sądowego.

Dokument ten stanowi dowód, że płatność miała miejsce, i może zostać uznany przez sąd, szczególnie jeżeli druga strona nie kwestionuje regularności płatności. Choć w idealnej sytuacji przelewy bankowe stanowią łatwiejszy do udowodnienia dowód, w kontekście alimentów gotówkowe potwierdzenie z podpisem matki dziecka jest co do zasady wystarczające.

Warto zadbać o to, aby podpis nie był jedynie parafką, lecz aby zawierał co najmniej pełne, czytelne nazwisko.