Sprzedaż domu, służebność mieszkania, nieodbieranie pism sądowych

Możliwość zmiany służebności mieszkania na rentę

Właścicielowi przysługuje żądanie zmiany treści służebności w oparciu o treść art. 291 k.c., który stosuje się odpowiednio do służebności osobistych. Nie należy bowiem zapominać, że także służebność osobista powinna być wykonywana w taki sposób, aby w stopniu tylko niezbędnym, a więc jak najmniejszym, utrudniała właścicielowi korzystanie z nieruchomości obciążonej (art. 288 k.c. w zw. z art. 297 k.c.).

Właściciel nieruchomości obciążonej może w każdym czasie, ale jedynie w razie powstania ważnej potrzeby gospodarczej, żądać zmiany treści służebności osobistej mieszkania (art. 291 k.c. w zw. z art. 297 k.c.), w przypadku zmiany okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i potrzeb mieszkaniowych właściciela nieruchomości obciążonej lub zmniejszenia się zakresu potrzeb mieszkaniowych osoby uprawnionej do służebności osobistej mieszkania.

Po rozwodzie możliwe jest wystąpienie z żądaniem zamiany służebności mieszkania na rentę, jeżeli istnieje uzasadniona potrzeba gospodarcza, np. chęć sprzedaży nieruchomości w celu spłaty zadłużenia, wcześniejszej spłaty kredytu hipotecznego czy zakupu mniejszego lokalu. Jeżeli uprawniony korzysta z nieruchomości sporadycznie, może to dodatkowo przemawiać za zasadnością takiego żądania.

Zmiana ta może nastąpić bez zgody uprawnionego, w drodze orzeczenia sądu.

Sprzedaż nieruchomości obciążonej służebnością

Obciążenie nieruchomości służebnością mieszkania nie wyklucza jej sprzedaży ani jej formalnie nie ogranicza. Nieruchomość obciążona dożywotnią służebnością wpisaną w księdze wieczystej może zostać sprzedana.

Służebność pozostaje jednak w mocy i przechodzi na nabywcę. Oznacza to, że nowy właściciel nabywa nieruchomość wraz z obciążeniem i ma obowiązek respektować prawo służebnika do zamieszkiwania aż do jego śmierci. W praktyce wpływa to na obniżenie wartości rynkowej nieruchomości, ale nie czyni sprzedaży niemożliwą. Na rynku funkcjonują podmioty specjalizujące się w nabywaniu takich nieruchomości.

Po nabyciu nowy właściciel może żądać zniesienia służebności za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków stała się ona dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości.

Nieodbieranie pism sądowych przez pozwanego

Zgodnie z art. 139(1) Kodeksu postępowania cywilnego:

„Jeżeli pozwany będący osobą fizyczną, pomimo powtórzenia awizo, nie odebrał wysłanego pod wskazany adres pozwu, innego pisma procesowego lub orzeczenia wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego innego pisma w sposób przewidziany w przepisach, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu odpis pisma sądowego dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego odpisu pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika. Powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania, o którym mowa w § 1, składa do akt potwierdzenie doręczenia korespondencji pozwanemu za pośrednictwem komornika albo zwraca korespondencję wraz z dowodem na piśmie, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie. W przypadku wykazania przez powoda dowodem na piśmie, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie, korespondencję przesłaną w sposób przewidziany przez operatora pocztowego uważa się za doręczoną.”

Przepisy te obejmują również wniosek o udzielenie zabezpieczenia, o ile podlega on doręczeniu przez sąd. W przypadku postanowienia o zabezpieczeniu jest ono wykonalne natychmiast i doręczane obu stronom. Jeżeli jednak wraz z postanowieniem doręczany jest również pozew, wówczas może powstać obowiązek doręczenia go za pośrednictwem komornika.

Nieodbieranie korespondencji nie wstrzymuje więc postępowania – sąd uruchamia procedurę doręczenia przez komornika, a po spełnieniu warunków pismo może zostać uznane za skutecznie doręczone.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93