Zdrada męża a rozwód bez orzekania o winie

Kiedy sąd może orzec rozwód bez orzekania o winie?

Podstawą rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że między małżonkami ustały zasadnicze więzi: emocjonalna, fizyczna i gospodarcza, a powrót do wspólnego pożycia nie jest realny. Sąd musi to ustalić także wtedy, gdy strony są zgodne i chcą spokojnego zakończenia sprawy.

Zasadą wynikającą z art. 57 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest to, że sąd w wyroku rozwodowym orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Wyjątek przewiduje art. 57 § 2 K.r.o.: na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W takim przypadku skutki są takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

W praktyce oznacza to, że sam opis zdrady w uzasadnieniu pozwu nie musi wykluczać rozwodu bez winy. Kluczowe jest to, aby żądanie pozwu było jednoznaczne: rozwód bez orzekania o winie, a nie rozwód z winy drugiego małżonka.

Czy można ujawnić zdradę w pozwie i nadal żądać rozwodu bez winy?

Tak, można. Pozew rozwodowy powinien wyjaśniać, dlaczego małżeństwo faktycznie się rozpadło. Jeżeli jedną z przyczyn była zdrada, można ją opisać jako element stanu faktycznego. Nie należy jednak budować pozwu tak, jakby celem było udowodnienie winy małżonka, jeżeli jednocześnie zależy Pani lub Panu na nieorzekaniu o winie.

Najbezpieczniej wskazać, że relacja pozamałżeńska była jedną z przyczyn utraty zaufania i zaniku więzi małżeńskich, a mimo to strona powodowa wnosi o rozwód bez orzekania o winie ze względu na chęć szybkiego i mniej konfliktowego zakończenia sprawy.

Jeżeli pozwany małżonek w odpowiedzi na pozew potwierdzi zgodę na rozwód bez orzekania o winie, sąd powinien być związany zgodnym stanowiskiem stron w tej części. Gdy jednak pozwany zażąda orzekania o winie albo w toku sprawy cofnie zgodę na rozwód bez winy, postępowanie może znacząco się wydłużyć.

Jak opisać zdradę, żeby nie zamienić sprawy w spór o winę?

Opis zdrady powinien być rzeczowy i ograniczony do faktów istotnych dla sprawy. Nie ma potrzeby używania obraźliwych sformułowań, szerokich ocen moralnych ani opisywania szczegółów intymnych, które nie mają znaczenia dla przesłanek rozwodu.

Przykładowo można wskazać, że po ujawnieniu relacji małżonka z inną osobą doszło do utraty zaufania, zaprzestania wspólnego pożycia i faktycznej separacji. Warto też dodać, że mimo tej okoliczności strona nie wnosi o przypisanie winy, lecz o rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie.

Takie sformułowanie pozwala sądowi zrozumieć przyczyny rozpadu małżeństwa, ale nie zmusza stron do prowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego dotyczącego winy, o ile oboje małżonkowie pozostają zgodni.

Czy nagranie rozmowy z mężem może być dowodem?

Nagranie rozmowy może mieć znaczenie dowodowe, zwłaszcza gdy małżonek zaprzecza zdradzie, kwestionuje przyczyny rozkładu pożycia albo żąda rozwodu z winy drugiej strony. Sąd ocenia jednak każdy dowód indywidualnie: jego przydatność, wiarygodność, sposób uzyskania oraz znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Jeżeli obie strony żądają rozwodu bez orzekania o winie, dowód z nagrania często nie będzie konieczny. W takiej sytuacji lepiej rozważyć, czy samo powołanie się na fakt zdrady w uzasadnieniu pozwu wystarczy do wykazania, dlaczego doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia.

Trzeba też pamiętać, że sprawa rozwodowa nie służy publicznemu napiętnowaniu małżonka. Ujawnianie materiałów dotyczących życia prywatnego powinno być ograniczone do tego, co jest potrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Kiedy zdrada nie przesądza o winie za rozkład pożycia?

Zdrada bardzo często jest uznawana za poważne naruszenie obowiązków małżeńskich, w szczególności obowiązku wierności. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każda relacja z inną osobą przesądza o winie za rozkład pożycia.

Znaczenie ma chronologia zdarzeń. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 września 2000 r., IV CKN 112/00, wskazał, że związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, ale już po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, nie daje podstaw do przypisania temu małżonkowi winy za ten rozkład. Innymi słowy, zachowanie musi pozostawać w związku przyczynowym z rozpadem małżeństwa.

Jeżeli więc małżonkowie od dawna nie mieszkają razem, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa i nie utrzymują więzi emocjonalnej ani fizycznej, późniejsza relacja jednego z nich może być oceniona inaczej niż zdrada, która doprowadziła do rozpadu nadal funkcjonującego małżeństwa.

Zgodne żądanie nieorzekania o winie wymaga zgodnego stanowiska obojga małżonków. Jeżeli druga strona początkowo zgadza się na rozwód bez winy, ale później żąda orzekania o winie, sąd powinien rozpoznać tę kwestię. Wtedy znaczenia nabierają dowody dotyczące przyczyn rozpadu małżeństwa, w tym korespondencja, zeznania świadków, dokumenty lub nagrania. Powiązany problem omawia artykuł o zdrada żony.

Dlatego w sprawach, w których istnieje ryzyko zmiany stanowiska przez drugiego małżonka, warto przygotować pozew tak, aby był spokojny, ale jednocześnie zawierał najważniejsze fakty i dowody na wypadek sporu.

Jeżeli celem jest rozwód z orzekaniem o winie, strategia procesowa wygląda inaczej: trzeba wykazywać nie tylko samą zdradę, lecz także jej wpływ na rozkład pożycia. Szersze omówienie tego wariantu znajdziesz w materiale: rozwód z winy męża - kompleksowo.

Skutki rozwodu bez orzekania o winie dla alimentów i kosztów

Rozwód bez orzekania o winie oznacza, że następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy. Ma to szczególne znaczenie przy ewentualnych alimentach między byłymi małżonkami. W takim wariancie co do zasady można żądać alimentów na podstawie niedostatku, ale nie korzysta się z szerszej podstawy przewidzianej dla małżonka niewinnego wobec małżonka wyłącznie winnego.

Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi obecnie 600 zł. Jeżeli rozwód zostanie orzeczony na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje zwrot połowy opłaty od pozwu po uprawomocnieniu się wyroku. O pozostałych kosztach procesu sąd rozstrzyga osobno, zależnie od przebiegu sprawy i wniosków stron.

Warto też odróżnić winę w rozwodzie od podziału majątku. Sama zdrada zasadniczo nie przesądza o nierównych udziałach ani o sposobie podziału majątku wspólnego. Inaczej może być wtedy, gdy z niewiernością wiązało się konkretne uszczuplenie majątku rodzinnego, na przykład finansowanie relacji kosztem majątku wspólnego. Szerzej omawiamy to w artykule: czy zdrada wpływa na podział majątku.

W podobnym kontekście warto sprawdzić także artykuł o odwołaniu od wyroku rozwodowego.

FAQ

Podsumowanie

Można w pozwie rozwodowym napisać, że jedną z przyczyn rozpadu małżeństwa była zdrada, a jednocześnie wnosić o rozwód bez orzekania o winie. Należy jednak zrobić to rzeczowo i konsekwentnie: opisać fakt jako przyczynę rozkładu pożycia, ale nie formułować żądania przypisania winy drugiemu małżonkowi.

Najważniejsze jest zgodne stanowisko obojga małżonków. Jeżeli druga strona potwierdzi rozwód bez winy, sąd powinien zaniechać orzekania o winie. Jeżeli natomiast zgoda zostanie cofnięta albo pojawi się spór, trzeba liczyć się z koniecznością przedstawienia dowodów i dłuższym postępowaniem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, aktualny tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 - ELI, w szczególności art. 56, art. 57 i art. 60.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, aktualny tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 - ELI, w szczególności przepisy o postępowaniu w sprawach o rozwód i separację.
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1228 - ELI, w szczególności art. 26 i art. 79.
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 1985 r., III CZP 39/85, OSNCP 1986/5/68.
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2000 r., IV CKN 112/00 - orzeczenie SN.