Oskarżenia o alkoholizm w sprawie rozwodowej

Podstawa prawna ochrony dóbr osobistych

Podstawę prawną analizy stanowią przepisy Kodeksu cywilnego. W sytuacji, gdy pojawiają się zarzuty nadużywania alkoholu, z którymi osoba zainteresowana nie jest w stanie się zgodzić, zasadne może być rozważenie powództwa o ochronę dóbr osobistych.

Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Naruszenie prywatności i dobrego imienia

W kontekście zarzutów dotyczących życia prywatnego można mówić o naruszeniu prywatności jako dobra osobistego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 grudnia 2000 r., I ACa 910/00, OSA 2002, z. 2, poz. 11, wskazał, że prawo do nietykalności mieszkania w rozumieniu art. 23 k.c. należy pojmować także w aspekcie niematerialnym, jako ochronę sfery psychicznej i emocjonalnej, dającej poczucie bezpieczeństwa i niezakłóconego życia prywatnego.

Roszczenia przysługujące w razie naruszenia dóbr osobistych

Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia możliwe jest również żądanie podjęcia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia o odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.

Na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym można także żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo zasądzić kwotę na cel społeczny, niezależnie od innych środków służących usunięciu skutków naruszenia.

Wina sprawcy jako warunek zadośćuczynienia

Należy jednak podkreślić, że dla zasądzenia zadośćuczynienia lub świadczenia na cel społeczny nie wystarczy samo ustalenie bezprawności naruszenia. Konieczne jest wykazanie, że działanie sprawcy było umyślne lub stanowiło rażące niedbalstwo.

Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 17 marca 2007 r., I CSK 81/2005, wskazując, że: „Przesłanką roszczenia o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 448 k.c.) jest wina kwalifikowana sprawcy naruszenia dobra osobistego, mianowicie wina umyślna albo rażące niedbalstwo”.

Koszty i tryb postępowania cywilnego

W przypadku dochodzenia roszczeń pieniężnych opłata sądowa wynosi 5% wartości dochodzonej kwoty. Przy żądaniu przeprosin opłata wynosi 600 zł. W razie wygranej strona przeciwna zobowiązana jest do zwrotu poniesionych kosztów. Przy częściowym uwzględnieniu roszczeń koszty sądowe rozliczane są proporcjonalnie.

Przed skierowaniem sprawy do sądu zasadne jest wezwanie osoby naruszającej dobra osobiste do zaprzestania tych działań. Takie pismo warto wysłać listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, co może wzmocnić wiarygodność i stanowić dowód podjęcia próby polubownego rozwiązania sporu.