Uznanie zagranicznego rozwodu w Polsce
• Stan prawny na: 2026-09-07
Jeżeli rozwód został orzeczony w Norwegii po 1 lipca 2009 r., co do zasady nie trzeba składać wniosku do polskiego sądu o uznanie wyroku. W praktyce należy złożyć w USC wniosek o wpisanie wzmianki dodatkowej o rozwodzie do polskiego aktu małżeństwa.
W artykule wyjaśniamy, jakie dokumenty przygotować, kiedy potrzebne jest postępowanie przed sądem okręgowym oraz co zrobić, gdy małżonkowie mieszkają za granicą.
- Rozwód z Norwegii orzeczony po 1 lipca 2009 r. jest w Polsce co do zasady uznawany z mocy prawa, dlatego zwykle wystarczy procedura w USC.
- Do USC składa się m.in. oryginał albo urzędowo poświadczony odpis orzeczenia lub decyzji rozwodowej, dokument potwierdzający prawomocność oraz tłumaczenie przysięgłe na język polski albo tłumaczenie sporządzone przez polskiego konsula.
- Jeżeli polski akt małżeństwa już istnieje, wniosek składa się do USC, który ten akt przechowuje; brak aktualnego zameldowania w Polsce nie blokuje tej procedury.
- Sąd okręgowy jest potrzebny głównie przy starszych orzeczeniach albo wtedy, gdy powstaje spór, czy zagraniczne orzeczenie podlega uznaniu.
- Po rozwodzie można wrócić do nazwiska noszonego przed małżeństwem w ciągu 1 roku od uprawomocnienia się rozwodu; oświadczenie składa się przed kierownikiem USC albo konsulem.
Uznanie zagranicznego rozwodu w Polsce – od czego zacząć?
Jeżeli obywatel polski rozwiódł się za granicą, samo zagraniczne orzeczenie nie zawsze automatycznie pojawi się w polskim akcie małżeństwa. W praktyce trzeba doprowadzić do wpisania w akcie małżeństwa wzmianki dodatkowej o rozwodzie. Dopiero wtedy polski rejestr stanu cywilnego będzie odzwierciedlał aktualny stan cywilny.
W opisanej sytuacji małżeństwo zostało zawarte w Norwegii, a następnie umiejscowione w polskim USC. Oznacza to, że w Polsce istnieje już akt małżeństwa. Skoro rozwód orzeczono w Norwegii około 3 miesiące temu, kluczowe jest to, że Norwegia nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej, ale rozstrzygnięcie wydano po 1 lipca 2009 r. Takie orzeczenia są co do zasady uznawane w Polsce z mocy prawa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
Rozwód z państwa Unii Europejskiej a rozwód z Norwegii
W przypadku rozwodów orzeczonych w państwach Unii Europejskiej zasadą jest bezpośrednie uznawanie orzeczeń w Polsce na podstawie przepisów unijnych. Obecnie podstawowym aktem jest rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111, które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie nr 2201/2003. W typowej sprawie nie składa się więc wniosku o uznanie wyroku do polskiego sądu, lecz dokonuje się rejestracji rozwodu w USC.
Norwegia nie należy do Unii Europejskiej, dlatego nie stosuje się do niej unijnego trybu uznawania orzeczeń małżeńskich. Nie oznacza to jednak automatycznie konieczności prowadzenia sprawy przed polskim sądem. Od 1 lipca 2009 r. orzeczenia sądów państw obcych w sprawach cywilnych są w Polsce co do zasady uznawane z mocy prawa, chyba że zachodzą ustawowe podstawy odmowy uznania.
Marta rozwiodła się w państwie Unii Europejskiej po 2022 r. Potrzebowała jedynie uporządkować polski akt małżeństwa przed planowanym ponownym ślubem. Zamiast składać wniosek do sądu o uznanie rozwodu, wystąpiła do USC o wpisanie wzmianki dodatkowej, dołączając wymagane dokumenty właściwe dla procedury unijnej.
Kiedy wystarczy wniosek do USC?
Jeżeli zagraniczny rozwód jest prawomocny i został wydany po 1 lipca 2009 r. przez sąd państwa spoza UE, w wielu sprawach wystarczy złożyć wniosek do kierownika urzędu stanu cywilnego o wpisanie wzmianki dodatkowej o rozwodzie. W sprawach, w których rozwód został stwierdzony przez inny właściwy organ państwa obcego, trzeba uwzględnić charakter dokumentu i podstawę jego skuteczności w Polsce. Właściwy będzie urząd stanu cywilnego, który przechowuje polski akt małżeństwa.
Jeżeli akt małżeństwa nie został wcześniej przeniesiony do polskiego rejestru stanu cywilnego, zwykle trzeba najpierw albo równolegle doprowadzić do transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. Dopiero na takim akcie można wpisać wzmiankę o rozwodzie.
W opisanym stanie faktycznym akt małżeństwa został już umiejscowiony w polskim USC. Dlatego praktycznym pierwszym krokiem powinien być kontakt z tym właśnie USC i złożenie dokumentów potrzebnych do wpisania wzmianki o rozwodzie.
Anna zawarła małżeństwo w Norwegii, a akt małżeństwa został wcześniej przeniesiony do polskiego rejestru. Po rozwodzie wydanym przez norweski organ w 2026 r. Anna nie kierowała sprawy od razu do sądu okręgowego. Przygotowała dokument rozwodowy, potwierdzenie jego ostateczności, wymagane poświadczenie oraz tłumaczenie na język polski i złożyła wniosek do USC, w którym znajdował się jej polski akt małżeństwa.
Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?
Zakres dokumentów może się nieznacznie różnić w zależności od państwa wydania orzeczenia i praktyki danego USC, ale najczęściej trzeba przygotować:
- wniosek o wpisanie wzmianki dodatkowej o rozwodzie do aktu małżeństwa,
- oryginał zagranicznego orzeczenia, decyzji albo urzędowo poświadczony odpis dokumentu rozwodowego,
- dokument potwierdzający, że orzeczenie jest prawomocne albo ostateczne, jeżeli nie wynika to wprost z treści dokumentu,
- tłumaczenie dokumentów na język polski sporządzone przez tłumacza przysięgłego albo polskiego konsula, jeżeli dany dokument wymaga tłumaczenia,
- dowód uiszczenia opłaty skarbowej za dokonanie czynności,
- pełnomocnictwo i dowód opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, jeżeli sprawę załatwia pełnomocnik i nie ma zastosowania zwolnienie.
W sprawach norweskich dokument urzędowy może wymagać apostille, chyba że konkretny dokument lub tryb jego użycia korzysta ze zwolnienia. Warto sprawdzić to przed wysłaniem dokumentów, bo brak właściwego poświadczenia może wydłużyć postępowanie.
Nie wiesz, czy wystarczy USC, czy potrzebny jest sąd?
Prawnik może sprawdzić kraj i datę orzeczenia, jego prawomocność oraz posiadane dokumenty i wskazać właściwy tryb uporządkowania stanu cywilnego w Polsce.
Sprawdź właściwą procedurę ›Czy trzeba przedłożyć zaświadczenie o doręczeniu pozwu?
Nie zawsze. Zaświadczenie, że pismo wszczynające postępowanie zostało doręczone stronie nieobecnej, ma szczególne znaczenie wtedy, gdy orzeczenie zapadło zaocznie albo pozwany nie brał udziału w postępowaniu. Chodzi o to, aby polski organ mógł ocenić, czy strona nie została pozbawiona możliwości obrony swoich praw.
Jeżeli osoba pozwana wiedziała o sprawie, brała w niej udział, rozwód był obopólny i orzeczenie nie było zaoczne, co do zasady nie powinno być potrzeby wykazywania doręczenia pozwu odrębnym zaświadczeniem. Trzeba jednak pamiętać, że USC może poprosić o dodatkowy dokument, jeżeli z treści zagranicznego orzeczenia nie wynika jasno przebieg postępowania albo jego prawomocność.
Do którego USC albo sądu złożyć wniosek?
Jeżeli chodzi jedynie o wpisanie wzmianki dodatkowej o rozwodzie, wniosek składa się do urzędu stanu cywilnego, który przechowuje polski akt małżeństwa. Brak aktualnego miejsca zamieszkania albo zameldowania w Polsce nie przesądza o konieczności kierowania sprawy do sądu.
Postępowanie sądowe może być potrzebne w szczególności wtedy, gdy orzeczenie pochodzi z państwa spoza UE i zostało wydane przed 1 lipca 2009 r., gdy pojawia się spór co do uznania orzeczenia albo gdy kierownik USC odmawia dokonania wpisu z powodu wątpliwości prawnych. W takim przypadku można wystąpić do sądu okręgowego z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu. Podstawą jest art. 1148 K.p.c.
W sprawach, w których nie da się ustalić właściwości według miejsca zamieszkania lub innej typowej podstawy, praktyczne znaczenie może mieć Sąd Okręgowy w Warszawie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy obie strony mieszkają za granicą i nie mają aktualnego miejsca zamieszkania w Polsce. Powiązany problem omawia artykuł o rozwodzie z obywatelką Ukrainy.
Katarzyna odnalazła stary wyrok rozwodowy z państwa spoza UE wydany przed 1 lipca 2009 r. USC poinformował ją, że sama procedura wpisania wzmianki może nie wystarczyć. W tej sytuacji konieczne okazało się przygotowanie wniosku do sądu okręgowego o uznanie orzeczenia, wraz z odpisem wyroku, potwierdzeniem prawomocności, tłumaczeniami i dokumentami dotyczącymi udziału stron w postępowaniu.
Ile kosztuje wpisanie rozwodu do aktu małżeństwa?
Za wpisanie wzmianki dodatkowej do aktu małżeństwa pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 11 zł. Jeżeli działa pełnomocnik, trzeba dodatkowo uwzględnić opłatę skarbową od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, chyba że zastosowanie ma zwolnienie, np. dla pełnomocnictwa udzielonego małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu.
Jeżeli sprawa trafi do sądu okręgowego, pojawi się odrębna opłata sądowa oraz ewentualne dodatkowe koszty, np. tłumaczeń, odpisów, pełnomocnika procesowego albo doręczeń za granicę.
Co może zrobić USC, gdy ma wątpliwości?
Kierownik USC nie bada sprawy rozwodowej od początku i nie ocenia, czy zagraniczny sąd słusznie orzekł rozwód. Może jednak odmówić dokonania czynności, jeżeli dokument nie ma charakteru urzędowego, budzi wątpliwości co do autentyczności, nie potwierdza prawomocnego rozwiązania małżeństwa albo uznanie skutków orzeczenia byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Jeżeli odmowa dotyczy czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, trzeba sprawdzić jej podstawę i właściwy tryb zaskarżenia wskazany w pouczeniu. Niezależnie od tego, przy sporze dotyczącym samego uznania zagranicznego orzeczenia można rozważyć wniosek do sądu okręgowego na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego.
FAQ
Czy rozwód z Norwegii trzeba uznać w polskim sądzie?
Jeżeli rozwód został orzeczony po 1 lipca 2009 r., najczęściej nie trzeba zaczynać od sądu. Orzeczenie jest co do zasady uznawane z mocy prawa, a praktyczna procedura polega na wpisaniu wzmianki dodatkowej w polskim akcie małżeństwa.
Czy brak zameldowania w Polsce utrudnia wpis rozwodu?
Nie powinien. Przy wpisaniu wzmianki w akcie małżeństwa kluczowe jest to, który USC przechowuje polski akt małżeństwa, a nie aktualne zameldowanie byłych małżonków.
Czy dokumenty muszą być tłumaczone przez tłumacza przysięgłego?
Dokumenty w języku obcym co do zasady składa się z urzędowym tłumaczeniem na język polski. Tłumaczenie może sporządzić tłumacz przysięgły albo polski konsul, jeżeli przepisy danego trybu na to pozwalają.
Czy wystarczy kopia wyroku rozwodowego?
Zwykła kopia zwykle nie wystarczy. Urząd oczekuje oryginału, urzędowego odpisu albo dokumentu poświadczonego w sposób akceptowany dla dokumentów zagranicznych, a przy wielu państwach także apostille lub legalizacji.
Co zrobić, gdy USC odmówi wpisania wzmianki?
Najpierw trzeba ustalić przyczynę odmowy: brak dokumentu, brak tłumaczenia, wątpliwości co do prawomocności albo problem z samym uznaniem orzeczenia. W zależności od przyczyny można uzupełnić dokumenty, skorzystać z trybu zaskarżenia wskazanego w pouczeniu albo wystąpić do sądu okręgowego o ustalenie, że orzeczenie podlega uznaniu.
Czy po zagranicznym rozwodzie można wrócić do poprzedniego nazwiska?
Tak. Zgodnie z art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego od 8 października 2025 r. oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa można złożyć w ciągu 1 roku od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu. Oświadczenie składa się przed kierownikiem USC albo konsulem. Jeżeli przed 8 października 2025 r. rozpoczął bieg dawny 3-miesięczny termin i nie upłynął przed wejściem nowelizacji w życie, termin został wydłużony do roku. Dlatego trzeba ustalić datę prawomocności rozwodu, a nie kierować się wyłącznie datą wydania orzeczenia. Po upływie tego terminu pozostaje tryb administracyjnej zmiany nazwiska. W podobnym kontekście przydatny jest tekst o powrocie do nazwiska panieńskiego po drugim rozwodzie.
Podsumowanie
W sprawie rozwodu z Norwegii orzeczonego obecnie najczęściej nie ma potrzeby składania wniosku do polskiego sądu okręgowego. Skoro akt małżeństwa został już umiejscowiony w polskim USC, podstawową drogą jest złożenie do tego urzędu wniosku o wpisanie wzmianki dodatkowej o rozwodzie. Do wniosku trzeba dołączyć dokument rozwodowy, potwierdzenie prawomocności lub ostateczności, wymagane poświadczenia dokumentu zagranicznego oraz urzędowe tłumaczenie.
Sąd okręgowy pozostaje rozwiązaniem dla spraw starszych, spornych lub takich, w których urząd ma poważne wątpliwości co do uznania zagranicznego orzeczenia. Jeżeli natomiast rozwód uprawomocnił się około 3 miesiące temu, roczny termin z art. 59 KRO na prosty powrót do nazwiska noszonego przed małżeństwem nadal biegnie.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - ISAP.
2. Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. 2026 poz. 393 - ELI.
3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. 2026 poz. 236, art. 59 - ELI.
4. Ustawa z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2025 poz. 897, w tym przepis przejściowy art. 2 - ELI.
5. Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. 2025 poz. 1154 - ELI.
6. Rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111 z dnia 25 czerwca 2019 r. - EUR-Lex.
7. Informacja Gov.pl: Uznanie wyroku rozwodowego wydanego przez sąd zagraniczny - Polska w Norwegii.
8. Informacja Gov.pl: Powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa - Polska w Norwegii.
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Małgorzata Rybarczyk
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego. Doświadczenie zawodowe zdobyła podczas pracy w łódzkich kancelariach radcowskich oraz na licznych szkoleniach, w tym z zakresu amerykańskiego prawa handlowego. W kręgu jej zainteresowań znajduje się prawo cywilne ,...
>> więcej informacji