Rozwód, dzieci, majątek i wina - jak przygotować się do rozprawy i podjąć dobre decyzje?

Czy warto wnosić o rozwód z orzeczeniem winy?

Zgodnie z art. 57 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.):

§ 1. Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

§ 2. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Co także istotne, nawet po złożeniu pozwu o rozwód bez orzekania o winie, każda ze stron do czasu zakończenia postępowania może zmienić decyzję i złożyć wniosek o ustalenie winy drugiego małżonka.

Gdy strony porozumiały się co do wszystkich kwestii związanych z rozwodem, złożenie pozwu bez orzekania o winie zdecydowanie przyspiesza sprawę, gdyż może się ona zakończyć już po pierwszej rozprawie. W przypadku ustalenia winy małżonka, w grę wchodzi bardziej rozbudowane postępowanie dowodowe poprzez zeznania świadków.

Orzeczenie winy w przypadku rozwodu często następuje na wniosek strony, która czuje się poszkodowana z jakichś względów w trakcie trwania związku małżeńskiego i chciałaby, aby wyrok o tej treści dał wyraz pewnego rodzaju sprawiedliwości.

Wina ma znaczenie także w kontekście obowiązku alimentacyjnego od małżonka na drugiego małżonka (nie ma znaczenia przy obowiązku alimentacyjnym orzekanym na rzecz małoletnich dzieci). Nie ma natomiast znaczenia, czy rozwód jest z orzekaniem o winie, czy bez, w obu przypadkach sprawa o podział majątku przebiega tak samo.

Opieka nad dziećmi po rozwodzie – prawa i obowiązki rodziców

Przejdźmy teraz do zagadnień związanych z opieką nad małoletnimi dziećmi. Zgodnie z art. 58 K.r.o.:

§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 1a. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

§ 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

§ 2. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.

§ 3. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

§ 4. Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Zatem jeśli strony posiadają wspólne małoletnie dziecko, to sąd obligatoryjnie orzeka w wyroku rozwodowym o miejscu jego zamieszkania, o władzy rodzicielskiej, o kontaktach rodzica z dzieckiem oraz o alimentach – o ile strony w tym zakresie nie dojdą do porozumienia. Do pozwu rozwodowego można bowiem dołączyć tzw. porozumienie rodzicielskie, w którym zawrą Państwo wszelkie niezbędne polubowne ustalenia, wówczas sąd nie będzie rozstrzygał o tych kwestiach w toku postępowania.

Jeśli rodzice będą mieć pełną władzę rodzicielską, a kontakty rodzica z dziećmi nie zostaną ograniczone, wtedy drugi małżonek będzie mógł zabierać dzieci do siebie na noc, nie ma tu ograniczenia wiekowego.

Podział majątku wspólnego – jak to przeprowadzić?

Dokonać podziału majątku można w sprawie rozwodowej (co wydłuży postępowanie), przed notariuszem lub poprzez założenie osobnej sprawy wyłącznie o podział majątku. Trudno uznać, co mogłoby być korzystniejsze. W sprawie o podział majątku sąd musi zebrać wszystkie informacje umożliwiające wydanie sprawiedliwego orzeczenia. W tym celu zadaje pytania, które mogą dotyczyć:

1. okoliczności związanych z rozwodem lub ustanowieniem rozdzielności majątkowej,
2. przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego, ich wartości oraz sposobu korzystania z nich,
3. źródeł finansowania poszczególnych składników majątku oraz dokonywanych nakładów,
4. okoliczności związanych z ustaleniem nierównych udziałów,
5. aktualnej sytuacji majątkowej stron,
6. zapatrywań stron co do sposobu podziału.

Co do zasady, majątek dzielony jest równo między małżonków (dotyczy to wartości pieniężnej i może nieść za sobą konieczność spłaty jednego małżonka przez drugiego). Jeżeli w trakcie postępowania zgłoszony zostanie wniosek o ustalenie przez sąd nierównych udziałów, sąd weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności związane z przyczynieniem się do powstania lub trwonienia majątku wspólnego.

Źródła:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59