Wezwanie do próby ugodowej w sprawie alimentów

Czy przy zgodzie rodziców trzeba składać pozew o alimenty?

Jeżeli rodzice dziecka są zgodni co do tego, że alimenty mają być płacone, w jakiej wysokości i od kiedy, nie zawsze najlepszym rozwiązaniem jest klasyczny pozew o alimenty. Pozew uruchamia postępowanie sporne, nawet jeśli strony ostatecznie chcą zakończyć sprawę ugodą.

W takiej sytuacji można rozważyć wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Jest to postępowanie pojednawcze przewidziane w art. 184-186 Kodeksu postępowania cywilnego. Jego celem nie jest prowadzenie pełnego procesu dowodowego, lecz doprowadzenie do zawarcia ugody przed sądem.

Nie oznacza to jednak, że pismo może być całkowicie lakoniczne. Wniosek powinien zawierać podstawowe fakty, z których wynika obowiązek alimentacyjny, oraz konkretną propozycję ugody. Sąd musi mieć możliwość oceny, czy porozumienie nie jest sprzeczne z prawem i czy nie narusza interesu dziecka.

Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie alimentów

Podstawą postępowania pojednawczego jest art. 184 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem sprawy cywilne, których charakter na to zezwala, mogą być uregulowane drogą ugody zawartej przed wniesieniem pozwu. Sprawa alimentów co do zasady może zostać zakończona ugodą, ale sąd zawsze ocenia jej treść przez pryzmat prawa i dobra dziecka.

Wniosek składa się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla drugiego rodzica, czyli przeciwnika w sprawie. Jeżeli nie da się ustalić tej właściwości, właściwy jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania albo siedziby wzywającego. W praktyce przy alimentach na małoletnie dziecko wniosek zwykle składa rodzic działający w imieniu dziecka.

Aktualne brzmienie art. 185 Kodeksu postępowania cywilnego wymaga, aby w wezwaniu zwięźle oznaczyć sprawę i przedstawić propozycje ugodowe. To ważna zmiana praktyczna: nie wystarczy napisać, że strony chcą się porozumieć. Trzeba wskazać, na czym dokładnie ma polegać ugoda.

Jeżeli strony chcą porozumienie ws. wysokości alimentów załatwić bez konfliktu, warto wcześniej uzgodnić wszystkie elementy płatności: miesięczną kwotę, termin przelewu, numer rachunku, datę początkową obowiązku oraz sposób rozliczania dodatkowych kosztów dziecka.

Co wpisać we wniosku, jeśli sprawa ma być ugodowa?

Uzasadnienie wniosku może być krótsze niż uzasadnienie pozwu, ale powinno być konkretne. Wystarczy opisać najważniejsze okoliczności: kto jest dzieckiem, kto jest zobowiązanym rodzicem, czy rodzice pozostają razem, kto faktycznie ponosi codzienne koszty utrzymania dziecka oraz jaką kwotę alimentów strony uznały za odpowiednią.

Warto wskazać, że drugi rodzic zgadza się na zawarcie ugody i na zapłatę alimentów w określonej wysokości. Dobrze jest też krótko opisać potrzeby dziecka, na przykład koszty wyżywienia, mieszkania, odzieży, leczenia, edukacji, zajęć dodatkowych i wypoczynku. Nie trzeba dołączać obszernego materiału dowodowego, jeżeli nie ma sporu, ale pismo powinno pokazywać, że kwota nie została ustalona przypadkowo.

Treść propozycji ugody może brzmieć przykładowo: ojciec zobowiązuje się płacić na rzecz małoletniego dziecka alimenty w kwocie 1200 zł miesięcznie, płatne do 10. dnia każdego miesiąca do rąk matki albo na wskazany rachunek bankowy, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności.

Czy sąd zawsze zaakceptuje ugodę alimentacyjną?

Nie. Sąd uzna ugodę za niedopuszczalną, jeżeli jej treść jest niezgodna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. W sprawach dotyczących dziecka dochodzi jeszcze praktyczna ocena, czy ugoda nie narusza jego dobra.

Rodzice mogą więc zgodzić się na konkretną kwotę, ale nie mogą skutecznie ustalić alimentów rażąco zaniżonych tylko po to, aby formalnie zamknąć sprawę. Zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego rodzica. Znaczenie mają także osobiste starania rodzica o wychowanie i utrzymanie dziecka.

Jeżeli sąd ma wątpliwości, może dopytać strony o potrzeby dziecka, dochody rodziców albo źródło ustalonej kwoty. Dlatego nawet przy zgodzie rodziców warto przygotować krótkie, rzeczowe wyjaśnienie, dlaczego dana suma odpowiada sytuacji dziecka.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?

Do wniosku warto dołączyć odpis aktu urodzenia dziecka, odpis wniosku dla drugiego rodzica oraz podstawowe dokumenty potwierdzające najważniejsze koszty, jeżeli są potrzebne do oceny ugody. Przy zgodnej sprawie nie zawsze trzeba załączać wszystkie rachunki, ale dobrze mieć je przygotowane na posiedzenie.

W piśmie należy oznaczyć strony, wskazać sąd, opisać żądanie, przedstawić propozycję ugody i podpisać wniosek. Jeżeli dziecko jest małoletnie, w jego imieniu działa przedstawiciel ustawowy. Gdyby pojawił się konflikt interesów między dzieckiem a rodzicem, może być potrzebna dodatkowa analiza reprezentacji dziecka.

Po zawarciu ugody jej treść trafia do protokołu albo do odrębnego dokumentu stanowiącego załącznik do protokołu. Ugoda sądowa jest tytułem egzekucyjnym. Jeżeli zobowiązany rodzic przestanie płacić, można wystąpić o nadanie jej klauzuli wykonalności i skierować sprawę do komornika.

Koszty i opłata od wniosku

Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Dotyczy to przede wszystkim dziecka lub osoby uprawnionej, która dochodzi alimentów. Jeżeli jednak sprawa ma inny charakter albo sąd uzna, że dane pismo podlega opłacie od zawezwania do próby ugodowej w sprawie majątkowej, aktualne stawki wynoszą 120 zł przy wartości przedmiotu sporu do 20 000 zł oraz 300 zł przy wartości powyżej 20 000 zł.

W sprawach o alimenty wartość przedmiotu sporu zwykle ustala się według sumy świadczeń za jeden rok. Przy alimentach po 1200 zł miesięcznie będzie to 14 400 zł. Jeżeli w postępowaniu z wniosku o zawezwanie do próby ugodowej zostanie zawarta ugoda, przepisy przewidują zwrot opłaty od takiego wniosku, chyba że sąd uznał ugodę za niedopuszczalną.

Ugoda, mediacja czy pozew o alimenty?

Zawezwanie do próby ugodowej jest dobrym rozwiązaniem wtedy, gdy porozumienie jest realne, a strony chcą szybko uzyskać formalny dokument. Jeżeli drugi rodzic zmienia zdanie, nie stawia się w sądzie albo kwestionuje kwotę, konieczny może być zwykły pozew o alimenty wraz z wnioskiem o zabezpieczenie na czas procesu.

Alternatywą jest mediacja. Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Jeżeli ugoda nadaje się do egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności.

Przy alimentach na dorosłe dziecko sytuacja może wyglądać inaczej niż przy alimentach na małoletniego. Jeżeli pełnoletnie dziecko zgadza się na zmianę albo zakończenie obowiązku, przydatna może być zgoda dorosłego dziecka na ugodę, ale sama zgoda nie zawsze zastępuje potrzebę uzyskania formalnego rozstrzygnięcia lub ugody nadającej się do wykonania.

Gdy nie ma porozumienia, alternatywą dla próby ugodowej może być uchylenie alimentów drogą sądową albo pozew o zmianę wysokości alimentów. Wybór trybu zależy od tego, czy alimenty mają być dopiero ustalone, obniżone, podwyższone czy całkowicie uchylone.

FAQ

Podsumowanie

Przy zgodzie rodziców co do alimentów warto rozważyć wniosek o zawezwanie do próby ugodowej zamiast klasycznego pozwu. Pismo może być krótsze niż pozew, ale musi zawierać konkretne propozycje ugodowe i podstawowe informacje pozwalające sądowi ocenić, czy ugoda jest zgodna z prawem oraz dobrem dziecka.

Najbezpieczniej przygotować projekt ugody w taki sposób, aby od razu nadawał się do wykonania: z określoną kwotą, terminem płatności, rachunkiem bankowym, datą początkową i odsetkami za opóźnienie. Dzięki temu w razie problemów z płatnością uprawniony będzie mógł szybciej dochodzić alimentów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 184-186 oraz art. 183[14]-183[15] - Dz.U. 2026 poz. 468.

2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 133 i 135 - Dz.U. 2023 poz. 2809.

3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 23a, art. 79 i art. 96 - Dz.U. 2025 poz. 1228.