Alimenty na dziecko i mieszkanie u teściów po rozstaniu

Alimenty na dziecko w sprawie rozwodowej

W sprawie o rozwód sąd nie ogranicza się do samego rozwiązania małżeństwa. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dziecko, w wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga również o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dzieckiem oraz o tym, w jakiej wysokości każdy z rodziców ma ponosić koszty jego utrzymania i wychowania. Wynika to z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Podstawowe znaczenie ma art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Oznacza to, że sąd nie pyta wyłącznie o faktycznie wypłacaną pensję, lecz także o realne możliwości zarobkowe rodzica, jego kwalifikacje, doświadczenie, miejsce pracy, majątek i stałe obciążenia.

W opisanej sytuacji pytanie nie brzmi więc, ile ojciec może „otrzymać” alimentów, ale jaką kwotą może zostać zobowiązany do udziału w kosztach utrzymania dziecka, jeżeli dziecko mieszka na stałe z matką. Jeżeli ojciec pracuje za granicą, zarabia około 2000 euro i widuje dziecko tylko przez krótki czas w miesiącu, sąd może uznać, że jego finansowy udział powinien być wyższy niż dotychczasowe 1000 zł. Nie jest to jednak automatyczne. Konieczne jest wykazanie rzeczywistych kosztów dziecka.

Od czego zależy wysokość alimentów?

Usprawiedliwione potrzeby dziecka obejmują przede wszystkim koszty wyżywienia, mieszkania, odzieży, obuwia, leczenia, leków, szkoły, zajęć dodatkowych, wypoczynku, dojazdów, telefonu, środków higieny oraz codziennego udziału dziecka w życiu rodziny. U nastolatka koszty te zwykle rosną, bo dochodzą większe wydatki szkolne, odzieżowe, społeczne i zdrowotne.

Drugi element to możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Sąd porównuje sytuację obojga rodziców, ale uwzględnia także osobiste starania o wychowanie dziecka. Jeżeli dziecko mieszka z matką, a matka wykonuje większość codziennych obowiązków opiekuńczych, jej wkład nie jest oceniany wyłącznie przez pryzmat pieniędzy. Ojciec, który mieszka osobno i uczestniczy w opiece w ograniczonym zakresie, często realizuje większą część swojego obowiązku przez świadczenie pieniężne.

Nie można więc z góry przesądzić, że 1000 zł będzie zawsze kwotą prawidłową. Przy dochodzie około 2000 euro sąd może zaakceptować taką kwotę, ale może też zasądzić alimenty wyższe, na przykład gdy koszty utrzymania dziecka są dobrze udokumentowane, a matka ponosi większy ciężar codziennej opieki. Z drugiej strony samo wyższe wynagrodzenie ojca nie wystarczy, jeżeli żądanie alimentów jest oderwane od realnych potrzeb dziecka.

Kindergeld a alimenty na dziecko

Świadczenie Kindergeld wypłacane z Niemiec nie oznacza, że ojciec jest zwolniony z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. W polskich sprawach rodzinnych świadczenia rodzinne przeznaczone na dziecko nie zastępują alimentów należnych od rodzica. Nie należy więc samodzielnie pomniejszać alimentów o Kindergeld tylko dlatego, że świadczenie wpływa na konto matki.

W praktyce sąd może ustalać, jakie środki faktycznie są przeznaczane na dziecko i jakie są jego rzeczywiste potrzeby, ale alimenty nadal obciążają rodziców. Jeżeli między rodzicami istnieje spór o to, kto powinien pobierać Kindergeld albo czy świadczenie jest wydawane na dziecko, trzeba to wykazywać dokumentami i konkretnymi okolicznościami, a nie samym twierdzeniem, że pieniądze otrzymuje drugi rodzic.

Jak przygotować się do sporu o alimenty?

Najważniejsze są dowody. Rodzic, który chce wykazać, że alimenty powinny wynosić określoną kwotę, powinien przedstawić zestawienie kosztów utrzymania dziecka wraz z rachunkami, potwierdzeniami przelewów, fakturami, umowami i informacjami ze szkoły lub od lekarzy. Rodzic zobowiązany do alimentów powinien z kolei wykazać swoje dochody, koszty koniecznego utrzymania, koszty najmu, dojazdów, leczenia oraz inne osoby pozostające na jego utrzymaniu. Jeżeli rodzice chcą uniknąć sporu, wysokość świadczenia i pozostałe kwestie dotyczące dziecka mogą uregulować w ramach ugody w sprawie rozwodowej, o ile ustalenia odpowiadają jego dobru.

Koszt wynajęcia mieszkania po wyprowadzce ma znaczenie, ale nie przekreśla obowiązku alimentacyjnego. Sąd może uwzględnić realne koszty utrzymania ojca, lecz dziecko ma prawo do odpowiedniego poziomu życia wynikającego z możliwości obojga rodziców. Dobrowolne przekazywanie 1000 zł miesięcznie jest dobrym argumentem, że ojciec nie uchyla się od obowiązku, ale nie zamyka matce drogi do żądania wyższej kwoty.

Czy żona może żądać zapłaty za mieszkanie u teściów?

Co do zasady żona nie może żądać od męża zapłaty za wieloletnie mieszkanie w domu swoich rodziców tylko dlatego, że po rozstaniu zmieniła zdanie co do wcześniejszych ustaleń rodzinnych. Jeżeli dom należy do teściów, to ewentualne roszczenia mogliby zgłaszać przede wszystkim właściciele domu, a nie żona. Nawet w takim przypadku trzeba byłoby wykazać podstawę roszczenia, jego wysokość oraz to, że korzystanie z mieszkania nie było nieodpłatne.

W relacjach rodzinnych bardzo często dochodzi do nieformalnego użyczenia mieszkania lub części domu. Zgodnie z art. 710 Kodeksu cywilnego przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony albo nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu rzeczy. Istotą użyczenia jest więc nieodpłatność. Jeżeli teściowie przez lata pozwalali małżonkom mieszkać u siebie i mówili, że robią to po to, aby młodzi mogli oszczędzać, trudno przyjąć automatycznie, że po latach powstał dług z tytułu czynszu.

Nie oznacza to jednak, że nigdy nie mogą pojawić się żadne rozliczenia. Zgodnie z art. 713 Kodeksu cywilnego biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. W praktyce mogą to być na przykład bieżące opłaty eksploatacyjne, media albo inne koszty uzgodnione między stronami. Czym innym jest jednak udział w rachunkach, a czym innym żądanie czynszu za kilka lat wstecz bez wcześniejszej umowy.

Rozliczenia rodzinne a podział majątku po rozwodzie

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnej nieruchomości, nie będzie ona przedmiotem podziału majątku wspólnego. Dom teściów pozostaje majątkiem osób trzecich. W postępowaniu o podział majątku można rozliczać majątek wspólny małżonków oraz określone nakłady, ale nie oznacza to, że żona może dowolnie doliczyć do rozliczeń wartość mieszkania u swoich rodziców.

Inaczej należałoby oceniać sytuację, gdyby małżonkowie finansowali remont domu teściów, spłacali ich kredyt, ponosili znaczne nakłady na cudzą nieruchomość albo istniała wyraźna umowa, że pobyt w domu będzie odpłatny. Wtedy trzeba analizować dokumenty, przelewy, faktury, wiadomości oraz zeznania świadków. Sam fakt zamieszkiwania w domu rodziców żony nie jest jednak wystarczającą podstawą do żądania zapłaty za wszystkie lata.

Przykłady

FAQ

Podsumowanie

W sprawie rozwodowej alimenty na dziecko są ustalane indywidualnie. Sąd bierze pod uwagę potrzeby dziecka, możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców oraz to, kto na co dzień opiekuje się dzieckiem. Przy dochodzie około 2000 euro dotychczasowe 1000 zł może zostać uznane za niewystarczające, jeżeli koszty dziecka są wyższe i dobrze udokumentowane.

Żądanie zapłaty za mieszkanie u teściów wymaga odrębnej oceny. Jeżeli pobyt w domu rodziców żony miał charakter rodzinnej, nieodpłatnej pomocy, nie można automatycznie naliczyć czynszu za wszystkie lata. Możliwe są natomiast spory o konkretne rachunki, nakłady lub wcześniejsze ustalenia, jeżeli da się je udowodnić.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Art. 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - zakres świadczeń alimentacyjnych; art. 710 i 713 Kodeksu cywilnego - użyczenie i zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej.