Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spłata męża przy podziale majątku

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2020-01-27

Sprawa dotyczy spłaty męża przy podziale majątku. Chodzi o to aby kwota spłaty była jak najmniejsza. Jestem współwłaścicielką mieszkania wraz z moim byłym mężem. Mieszkałam w tym lokalu już wcześniej przez wiele lat. Wykupiliśmy je wspólnie z mężem w 2014 r. Po rozwodzie nie wniosłam sprawy o podziału majątku, ponieważ mój były mąż przebywał w zakładzie karnym. To człowiek, który nigdy nie zhańbił się żadną pracą, nigdy też nie dzielił ze mną kosztów utrzymania mieszkania – ani jako mąż, ani jako były mąż. Wszystko, co jest w mieszkaniu, należy do mnie i mogę udowodnić, że wszystkie opłaty były także płacone wyłącznie z mojego konta. Wiem, że muszę założyć sprawę o podział majątku, ale wiem też, że w małżeństwie dobytek dzieli się po połowie. Czy muszę spłacić tego człowieka, abym mogła spokojnie mieszkać? Jeżeli w sprawie o podział majątku przedstawię rachunki za jego adwokata oraz dowody przelewu pieniędzy dla niego do zakładu karnego, czy moja kwota spłaty będzie mniejsza?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Spłata męża przy podziale majątku

Nie podaje Pani, jaki tytuł do mieszkania przysługiwał Pani przed jego wykupieniem, czy było to spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu czy prawo najmu. Ta informacja może być istotna.

Co do zasady, przyjmuje się, iż udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, ale z pewnymi wyjątkami.

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym

Z przepisu 43 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) wynika, że z ważnych powodów może dojść do ustalenia nierównych udziałów w tym majątku, to jest z uwzględnieniem stopnia przyczynienia się każdego z małżonków do jego powstania, przy czym dla takiego ustalenia nie jest istotne, że jedno z małżonków zarabiało więcej niż drugie, czy też włożyło w powstanie tego majątku większy wkład pracy własnej itp. Muszą istnieć ważne powody takiego ustalenia. Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym dopuszczalne jest jedynie w razie łącznego wystąpienia przesłanek wskazanych w zdaniu pierwszym art. 43 § 2 K.r.o., to jest w razie przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu oraz istnienia ważnych powodów, które uzasadniają ustalenie nierównych udziałów. Ciężar dowodu wykazania powyższych przesłanek spoczywa na uczestniku postępowania, który zgłosił wniosek o ustalenie nierównych udziałów – art. 6 K.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 02.10.1997 roku, II CKN 348/97).

Należy uznać za utrwalone stanowisko, że przy ocenie istnienia „ważnych powodów” w rozumieniu art. 43 K.r.o. należy mieć na uwadze całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (por. np. postanowienie SN z dnia 5 października 1974 roku, III CRN 190/74, postanowienie SN z dnia 19.12.2012 roku, II CSK 259/12). Przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego na ogół rozumie się całokształt starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb, a więc nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez każde z nich, lecz także i to, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich lekkomyślnie (por. postanowienie SN z dnia 23.09.1997 roku, I CKN 530/97). Słuszne jest zapatrywanie, że należy przy tym żądaniu patrzeć z perspektywy wynikających z zawarcia związku małżeńskiego wszystkich obowiązków względem rodziny, a nie tylko obowiązków stricte majątkowych, z tą jednak uwagą, że tych obowiązków majątkowych nie można umiejscawiać na drugim planie.

Podkreślić również wypada, że żądanie to dotyczy całego majątku wspólnego, zatem należy też na nie patrzeć przez pryzmat całego małżeństwa i w takiej perspektywie czasowej. Skoro mowa jest o całokształcie obowiązków, to trzeba go odnosić do całego okresu trwania małżeństwa, a nie do wyrwanego z niego pewnego odcinka czasu. Zaakcentować przy tym należy, że dla ustalenia równych lub nierównych udziałów w majątku wspólnym istotny jest wkład w jego powstanie obojga małżonków, a nie osób trzecich, w tym ich rodziców. Przepis ten wyraźnie mówi o uwzględnieniu stopnia, w którym każdy z nich (tj. małżonków) przyczynił się do powstania tego majątku. Czym innym zaś jest taki nakład dokonany z majątku odrębnego, a czym innym nierówne przyczynienie się do powstania majątku wspólnego w rozumieniu art. 43 K.r.o. Nakład taki jest traktowany w 100% jako zasługa tylko jednego z małżonków i podlega w całości odliczeniu od majątku wspólnego, ale oczywiście w przypadku wyraźnego zgłoszenia takiego żądania, inaczej zaś jest w przypadku nierównego przyczynienia się do powstania majątku. Należy też zauważyć, że niedopuszczalne jest domaganie się nierównych udziałów w niektórych składnikach majątku wspólnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2003 roku, IV CKN 278/01, OSNC 2004/9/146), a do tego w istocie mógłby zmierzać wniosek uczestnika oparty na podawanych przez niego okolicznościach dotyczących budowy domu i zakresu jego obowiązków z tego właśnie okresu. Takie żądanie i ustalenie musi dotyczyć majątku jako całości, zgromadzonego w całym okresie wspólności majątkowej. Stąd też i na przyczyny tego żądania należy patrzeć w szerszej perspektywie wyznaczanej przez cały okres małżeństwa, a nie przez niektóre jego etapy i niektóre składniki majątku.

Niejednakowe przyczynianie się małżonków do powstania majątku wspólnego

W art. 43 § 2 K.r.o. okoliczności natury majątkowej mieszczą się w niejednakowym przyczynianiu się małżonków do powstania majątku wspólnego, ważnymi powodami są zaś względy natury etycznej, które sprawiają, że w danych okolicznościach równość udziałów małżonków w majątku wspólnym wyraźnie kolidowałaby z zasadami współżycia społecznego. U podstaw art. 43 § 2 K.r.o. leży założenie, że tylko w małżeństwie prawidłowo funkcjonującym usprawiedliwione są równe udziały w majątku wspólnym, mimo że małżonkowie przyczyniali się do jego powstania w różnym stopniu. Opiera się ono na więzach osobistych i gospodarczych między małżonkami oraz na obowiązku wzajemnej pomocy. To założenie odpada jednak, gdy małżonek rażąco lub uporczywie naruszał swe obowiązki wobec rodziny bądź doprowadził do zawinionego rozkładu pożycia. Kwestia winy nie jest więc bez znaczenia przy ocenie „ważnych powodów”, dlatego przyjmuje się, że art. 43 § 2 K.r.o. nie powinien działać na niekorzyść małżonka, któremu nie można przypisać winy, zatem prowadzić do ustalenia niższego udziału małżonka niewinnego w tym majątku. W tym właśnie duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 listopada 1972 r., III CRN 235/72 (OSNC 1973, nr 10, poz. 174) i postanowieniu z dnia 26 listopada 1973 r., III CRN 227/73 (OSNC 1974, nr 11, poz. 189). Z przytoczonych orzeczeń wynika, że ważne powody w rozumieniu art. 43 § 2 K.r.o. nie zachodzą w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz wówczas, gdy małżonek, przeciwko któremu zostało skierowane żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych.

Bez wątpienia powinna Pani wystąpić z wnioskiem o podział majątku z ustaleniem nierównych udziałów. Niestety, nie znajduję podstaw do rozliczenie opłat za adwokata, jeżeli były dokonywane w trakcie wspólności ustawowej. Przeciwnie, taka możliwość istnieje już po zniesieniu wspólności ustawowej.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne tematy

Czy mogę sprawdzić wydatki męża?

Po 10 latach małżeństwa mąż zdecydował że chce rozwodu, mamy 5-letnią córeczkę. Twierdzi że był ze mną tylko, żeby być bliżej dziecka. Od dawna...

Spłata domu po rozwodzie - co zrobić gdy nie stać mnie na spłatę?

Jestem po rozwodzie i mam problem z podziałem majątku. Mamy wspólny dom, w którym mieszkam z małymi dziećmi. Były mąż mieszka...

Czy przy rozwodzie z orzeczeniem o winie żona traci prawo do nieruchomości?

W moim małżeństwie doszło do zdrady – mam na to dowody w postaci zdjęć i świadków. Problem polega na tym, że posiadamy nowo wybudowany dom,...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »