Porwanie rodzicielskie w Polsce – kiedy zawiadomić sąd lub policję?

W praktyce słowo „porwanie” bywa używane zarówno wtedy, gdy jeden rodzic nie oddaje dziecka po weekendowym kontakcie, jak i wtedy, gdy ukrywa dziecko, wywozi je w nieznane miejsce, odcina drugiemu rodzicowi wszelki kontakt albo działa wbrew orzeczeniu, które powierza pieczę drugiemu rodzicowi. Z punktu widzenia prawa są to jednak różne sytuacje.

Najważniejsze jest szybkie ustalenie trzech rzeczy: jaki jest aktualny zakres władzy rodzicielskiej każdego z rodziców, co dokładnie wynika z ostatniego orzeczenia sądu oraz czy dziecko jest bezpieczne. Dopiero na tej podstawie można rozsądnie zdecydować, czy pierwszym krokiem powinien być sąd rodzinny, Policja lub prokurator, czy działania równoległe.

Porwanie rodzicielskie w Polsce — zakres problemu i najważniejsze rozróżnienia

„Porwanie rodzicielskie” nie jest odrębną nazwą przestępstwa w Kodeksie karnym. W języku prawnym trzeba przede wszystkim sprawdzić, czy zachowanie może wypełniać znamiona art. 211 Kodeksu karnego, a niezależnie od tego — czy narusza zasady wykonywania władzy rodzicielskiej, pieczy lub kontaktów i wymaga reakcji sądu rodzinnego.

Art. 211 Kodeksu karnego dotyczy uprowadzenia lub zatrzymania, wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru, małoletniego poniżej 15 lat albo osoby nieporadnej ze względu na stan psychiczny lub fizyczny. Samo użycie przez jednego rodzica słów „nie oddam dziecka” nie przesądza więc o odpowiedzialności karnej. Trzeba ustalić, kto w danym momencie jest prawnie uprawniony do sprawowania pieczy i jaki jest zakres władzy rodzicielskiej drugiego rodzica.

Jeżeli pełna władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest uprawnione i obowiązane do jej wykonywania, a o istotnych sprawach dziecka rodzice powinni rozstrzygać wspólnie. W razie braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Sąd Najwyższy wskazał w postanowieniu z 5 września 2019 r., I KZP 7/19, że rodzic zachowujący pełnię władzy rodzicielskiej co do zasady nie może być sprawcą czynu z art. 211 wyłącznie dlatego, że zatrzymuje dziecko wbrew woli drugiego rodzica, któremu również przysługuje pełna władza rodzicielska. Podobną linię przyjęto w wyroku Sądu Najwyższego z 14 lutego 2019 r., V KK 42/18.

Nie oznacza to, że rodzic z pełną władzą może dowolnie zmieniać miejsce pobytu dziecka, ignorować orzeczenie o kontaktach albo odcinać dziecko od drugiego rodzica. Takie zachowanie może naruszać dobro dziecka i uzasadniać interwencję sądu rodzinnego: określenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, zmianę rozstrzygnięcia, ograniczenie kontaktów, zastosowanie zarządzeń ochronnych albo wszczęcie procedury odebrania dziecka.

Inaczej ocenia się sytuację, gdy władza rodzicielska jednego rodzica została zawieszona, odebrana albo ograniczona w taki sposób, że nie obejmuje już uprawnienia do sprawowania pieczy w zakresie istotnym dla danego zdarzenia. Wtedy odpowiedzialność z art. 211 może wchodzić w grę, ale nie powstaje automatycznie. Trzeba odczytać dokładną treść orzeczenia i sprawdzić, czy uprowadzenie lub zatrzymanie nastąpiło wbrew woli osoby prawnie powołanej do opieki lub nadzoru. Szczególne znaczenie ma to, że orzeczenie o kontaktach nie jest tym samym co orzeczenie o zakresie władzy rodzicielskiej.

Jeżeli w sprawie istnieje już ograniczenie władzy rodzicielskiej, warto ustalić jego dokładny zakres, ponieważ samo hasło „ograniczenie” nie mówi jeszcze, jakie decyzje i czynności rodzic może podejmować. Pomocniczo można sprawdzić także materiał: jakie uprawnienia ma ojciec z ograniczoną.

Ocena zagrożenia i działania natychmiastowe — bezpieczeństwo strony oraz dzieci

Przed analizą przepisów trzeba ocenić bezpieczeństwo. Jeżeli dziecko może być narażone na przemoc, porzucenie, działanie osoby pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, groźby, ryzykowny wyjazd albo inne bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, należy niezwłocznie skontaktować się z Policją, a w sytuacji alarmowej zadzwonić pod numer 112. Nie trzeba czekać, aż konflikt „sam się wyjaśni”, jeżeli istnieje konkretne zagrożenie.

Jeżeli zagrożenia bezpośredniego nie ma, ale rodzic nie oddaje dziecka lub odmawia ujawnienia jego miejsca pobytu, warto od razu zabezpieczyć treść ustaleń dotyczących wydania i powrotu dziecka, poprosić na piśmie o wskazanie miejsca pobytu i niezwłoczny powrót dziecka oraz skompletować orzeczenia sądowe. Taka spokojna, rzeczowa wiadomość może później wykazać, kiedy zażądano zwrotu dziecka i jaka była reakcja drugiej strony.

Nie należy próbować „odbijać” dziecka siłą, wchodzić bez zgody do mieszkania drugiego rodzica ani prowokować konfrontacji. Może to zwiększyć ryzyko dla dziecka, utrudnić późniejsze postępowanie i doprowadzić do dodatkowej interwencji Policji.

Policja, prokurator i sąd — który środek ochrony odpowiada sytuacji

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu Policji i sądu rodzinnego jak dwóch zamiennych dróg. Ich role są inne. Policja i prokuratura zajmują się przede wszystkim bezpieczeństwem i podejrzeniem przestępstwa, natomiast sąd rodzinny rozstrzyga o wykonywaniu władzy rodzicielskiej, pieczy, kontaktach i — w odpowiednim trybie — o odebraniu dziecka.

W sprawie o odebranie dziecka sąd w pierwszej kolejności określa termin, w którym zobowiązany ma oddać dziecko osobie uprawnionej. Jeżeli postanowienie nie zostanie wykonane, na wniosek uprawnionego sąd zleca kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie. Kurator może odebrać dziecko od każdej osoby, u której się ono znajduje. Na żądanie kuratora Policja ma obowiązek udzielić pomocy przy tej czynności.

Jeżeli miejsce pobytu dziecka nie jest znane, sąd może przeprowadzić dochodzenie w celu jego ustalenia, w tym zażądać ustalenia miejsca pobytu przez Policję. Jeżeli wykonanie orzeczenia jest udaremniane przez ukrywanie dziecka, przepisy przewidują dalsze narzędzia, w tym zawiadomienie prokuratora przez kuratora i możliwość przymusowego sprowadzenia osoby zobowiązanej w celu złożenia oświadczenia o miejscu pobytu dziecka.

Właściwym sądem opiekuńczym jest co do zasady sąd rodzinny miejsca zamieszkania dziecka, a gdy brak miejsca zamieszkania — miejsca jego pobytu. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje jednak ważny wyjątek: w wypadkach nagłych każdy sąd opiekuńczy może wydać z urzędu potrzebne zarządzenia, nawet gdy nie jest miejscowo właściwy, a następnie zawiadamia sąd właściwy.

Zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa można skierować do Policji lub prokuratury. W piśmie lub podczas składania zawiadomienia do protokołu należy opisać konkretne fakty: wiek dziecka, zakres władzy rodzicielskiej, treść orzeczeń, uzgodniony termin wydania lub powrotu, moment odmowy, znane miejsce pobytu i okoliczności wskazujące na ukrywanie albo zagrożenie. Warto dołączyć kopie najważniejszych orzeczeń i dowodów. Nie należy kwalifikować sprawy „na siłę” — organ ocenia, czy zachowanie wypełnia znamiona przestępstwa.

Zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania i nakaz opuszczenia mieszkania

Te środki mają znaczenie wtedy, gdy konflikt dotyczący dziecka łączy się z przemocą domową lub realnym zagrożeniem dla domowników. Nie są zwykłym instrumentem do egzekwowania kontaktów ani automatycznym sposobem na odzyskanie dziecka.

Jeżeli osoba stosująca przemoc domową stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia, Policja może w ramach swoich ustawowych kompetencji wydać natychmiastowe środki ochrony, obejmujące między innymi nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, zakaz zbliżania się do mieszkania lub osoby doznającej przemocy, zakaz kontaktowania się, a w odpowiednich przypadkach także zakaz wstępu do określonych miejsc. Środki te są natychmiast wykonalne i co do zasady tracą moc po 14 dniach, chyba że ich dalsze obowiązywanie wynika z zabezpieczenia udzielonego przez sąd.

W postępowaniu karnym prokurator lub sąd mogą ponadto stosować adekwatne środki zapobiegawcze, jeżeli istnieją ustawowe przesłanki, na przykład dozór połączony z zakazem kontaktowania się lub zbliżania, a w sprawach dotyczących przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej także nakaz okresowego opuszczenia lokalu. Dobór środka zależy od zarzucanego czynu i ryzyka procesowego, nie od samego faktu sporu rodzicielskiego.

Zabezpieczenie dzieci, kontaktów i sposobu korzystania z lokalu

Jeżeli problem polega na tym, że dziecko zostało zatrzymane u drugiego rodzica, sąd rodzinny może być potrzebny nie tylko do samego odebrania dziecka, lecz także do ustabilizowania sytuacji na przyszłość. W zależności od stanu sprawy może chodzić o określenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, ustalenie pieczy i miejsca pobytu dziecka, ograniczenie lub zmianę kontaktów albo zastosowanie zarządzeń z art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdy dobro dziecka jest zagrożone.

Jeżeli toczy się sprawa rozwodowa, kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej i kontaktów w czasie procesu mogą wymagać wniosku o zabezpieczenie w tej sprawie. Jeżeli sprawa rozwodowa się nie toczy, właściwa jest co do zasady droga przed sądem rodzinnym. Nie należy zakładać, że samo postanowienie o kontaktach rozstrzyga również o zakresie władzy rodzicielskiej — Kodeks rodzinny i opiekuńczy wyraźnie traktuje kontakty jako prawo i obowiązek niezależny od władzy rodzicielskiej.

Wątek korzystania z lokalu ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy spór o dziecko jest połączony z przemocą lub koniecznością odseparowania sprawcy od domowników. W takiej sytuacji środki ochrony przed przemocą domową są zwykle bardziej bezpośrednie niż próba rozwiązywania problemu jedynie przez ogólne zasady korzystania z mieszkania.

Dowody przemocy, gróźb albo nadużyć — jak je legalnie zabezpieczyć

W sprawach o zatrzymanie lub ukrywanie dziecka liczy się nie liczba załączników, lecz ich wiarygodność i związek z konkretnymi faktami. Najważniejsze są materiały pokazujące status prawny rodziców, ustalenia dotyczące dziecka oraz zachowanie drugiej strony przed i po odmowie jego wydania.

• Orzeczenia sądowe: zachowaj pełne odpisy postanowień i wyroków dotyczących władzy rodzicielskiej, pieczy, miejsca pobytu i kontaktów, wraz z informacją o ich prawomocności lub wykonalności, jeżeli ją masz.
• Wiadomości i korespondencja: przechowuj całe rozmowy, nie tylko pojedyncze zrzuty ekranu. Zabezpiecz oryginalne SMS-y, e-maile i historię komunikatora oraz kopię zapasową.
• Chronologia: zapisz daty, godziny, miejsca odbioru i planowanego powrotu dziecka, moment odmowy oraz każdą informację o zmianie miejsca pobytu.
• Groźby i przemoc: zachowaj dokumentację medyczną, numery interwencji Policji, zdjęcia obrażeń lub zniszczeń, dane świadków i inne materiały uzyskane zgodnie z prawem.
• Informacje o miejscu pobytu: zapisuj znane adresy, dane pojazdu i legalnie dostępne informacje, które mogą pomóc ustalić, gdzie dziecko przebywa. Nie uzyskuj dostępu do cudzych kont, urządzeń ani korespondencji bez uprawnienia.
• Nagrania: jeżeli posiadasz nagranie rozmowy, w której sam uczestniczyłeś, zachowaj plik źródłowy i nie dokonuj montażu. Ocena dopuszczalności i znaczenia nagrania zależy od okoliczności sprawy; nie należy podsłuchiwać cudzych rozmów ani instalować narzędzi śledzących bez podstawy prawnej.

Nie kasuj materiałów po wykonaniu zrzutów ekranu. W razie sporu o autentyczność łatwiej ocenić dowód, gdy zachował się oryginalny plik, pełny wątek rozmowy albo urządzenie, na którym wiadomość została odebrana.

Jeżeli problem dotyczy nie tylko jednorazowego zatrzymania dziecka, ale także trwałej zmiany modelu pieczy po rozstaniu, osobny materiał omawia zmiana opieki nad dzieckiem. W tej sprawie najważniejsze pozostaje jednak udokumentowanie konkretnego zdarzenia, zagrożenia i aktualnych orzeczeń.

Wpływ postępowania karnego na sprawę rodzinną lub mieszkaniową

Wszczęcie postępowania karnego nie zmienia automatycznie wcześniejszego orzeczenia rodzinnego. Policjant ani prokurator nie „przenosi” władzy rodzicielskiej na drugiego rodzica i nie ustala na stałe miejsca pobytu dziecka. Jeżeli dobro dziecka wymaga zmiany sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, kontaktów lub pieczy, potrzebne jest odrębne rozstrzygnięcie sądu rodzinnego albo zabezpieczenie udzielone w toczącej się sprawie.

Materiał z postępowania karnego może natomiast mieć znaczenie dowodowe w sprawie rodzinnej. Interwencje Policji, zeznania, dokumentacja obrażeń, treść gróźb czy ustalenia dotyczące ukrywania dziecka mogą wskazywać, że dobro dziecka jest zagrożone. Sąd rodzinny może wówczas dobrać środki przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, między innymi zarządzenia z art. 109, nadzór kuratora albo zmianę sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej.

Jeżeli zachowanie drugiego rodzica może uzasadniać dalej idącą ingerencję we władzę rodzicielską, szersze omówienie przesłanek znajduje się w materiale ograniczenie praw rodzicielskich ojcu dziecka. W sprawie porwania rodzicielskiego najważniejsze jest jednak to, aby nie mylić skutków postępowania karnego z rozstrzygnięciem sądu rodzinnego.

Podobnie jest z mieszkaniem. Nakaz opuszczenia lokalu albo zakaz zbliżania związany z przemocą służy ochronie bezpieczeństwa, ale sam nie rozstrzyga, z którym rodzicem dziecko ma stale przebywać. Obie sfery mogą się wzajemnie wspierać dowodowo, lecz wymagają zastosowania właściwych podstaw prawnych.

Możliwe rozstrzygnięcia i wykonanie środków ochrony

Rezultat zależy od tego, jaki tryb został uruchomiony i jakie fakty zostaną potwierdzone. W sprawie rodzinnej sąd może przede wszystkim nakazać oddanie dziecka osobie uprawnionej, określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, zmienić wcześniejsze rozstrzygnięcie, ograniczyć kontakty albo zastosować inne zarządzenia potrzebne dla ochrony dobra dziecka.

Jeżeli wydano postanowienie o odebraniu dziecka, sąd wyznacza termin dobrowolnego oddania. Dopiero po jego niewykonaniu uprawniony składa wniosek o zlecenie kuratorowi przymusowego odebrania. To ważne praktycznie: samo posiadanie korzystnego orzeczenia nie oznacza, że Policja automatycznie pojedzie z rodzicem po dziecko. W cywilnym trybie odebrania czynność wykonuje kurator sądowy, a Policja wspiera go na żądanie w zakresie przewidzianym przez ustawę.

Jeżeli miejsce pobytu dziecka jest ukrywane, postępowanie przewiduje mechanizmy ustalania miejsca pobytu i przeciwdziałania udaremnianiu wykonania. Sąd może żądać pomocy Policji w ustaleniu miejsca pobytu, a przy przymusowym wykonaniu możliwe są dalsze czynności z udziałem kuratora, Policji i prokuratora.

W postępowaniu karnym możliwe są różne zakończenia. Jeżeli nie zostaną spełnione znamiona art. 211 — na przykład dlatego, że rodzic w czasie zdarzenia zachowywał pełną władzę rodzicielską i sprawa sprowadza się do konfliktu między dwojgiem równouprawnionych rodziców — postępowanie może nie doprowadzić do odpowiedzialności z tego przepisu. Jeżeli natomiast status prawny rodzica, wiek dziecka i sposób działania odpowiadają znamionom czynu, sprawa może być prowadzona karnie. O wyniku decydują konkretne dokumenty i ustalenia faktyczne.

Jeżeli równolegle występuje przemoc domowa, natychmiastowe nakazy i zakazy Policji albo środki zapobiegawcze w postępowaniu karnym mogą służyć ochronie przed dalszym zagrożeniem. Nie zastępują one jednak potrzeby uregulowania pieczy i kontaktów przez sąd rodzinny.

Najczęstsze błędy i argumenty drugiej strony

• „Każde nieoddanie dziecka to przestępstwo.” Nie. Art. 211 ma własne przesłanki, a zakres władzy rodzicielskiej jest jednym z kluczowych elementów oceny.
• „Skoro są ustalone kontakty, drugi rodzic nie ma już prawa do pieczy.” To zbyt daleki wniosek. Kontakty są niezależne od władzy rodzicielskiej. Trzeba odczytać całe orzeczenie, nie tylko harmonogram spotkań.
• „Policja musi odebrać dziecko, bo mam postanowienie.” W cywilnej procedurze przymusowego odebrania centralną rolę ma kurator sądowy po odpowiednim zleceniu sądu; Policja udziela mu pomocy na żądanie.
• „Najpierw spróbuję odzyskać dziecko siłą.” Samopomoc może eskalować konflikt i stworzyć zagrożenie. Bezpieczniej korzystać z procedur sądowych i policyjnych.
• „Wystarczy zrzut ekranu.” Warto zachować także oryginalną wiadomość, pełny kontekst rozmowy i kopię pliku, ponieważ druga strona może kwestionować autentyczność lub znaczenie wyrwanego fragmentu.
• „Zawiadomienie karne załatwi sprawę opieki.” Nie. Postępowanie karne i rodzinne mają inne cele, dlatego często trzeba działać równolegle.
• „Skoro nie znam adresu, nic nie mogę zrobić.” Nie. W postępowaniu o odebranie dziecka sąd ma narzędzia do ustalenia miejsca pobytu, w tym może zażądać pomocy Policji.

Druga strona może twierdzić, że dziecko samo nie chciało wrócić, że doszło do nieporozumienia co do godziny, że zatrzymanie było podyktowane nagłą chorobą albo że obawiała się o bezpieczeństwo dziecka u drugiego rodzica. Takie okoliczności trzeba weryfikować dowodami. Jednorazowe opóźnienie z racjonalną przyczyną jest czymś innym niż celowe ukrywanie dziecka, zerwanie kontaktu i długotrwała odmowa wykonania orzeczenia.

W sporze rodzinnym nie warto wyolbrzymiać faktów ani przypisywać drugiej stronie przestępstwa bez danych, które je wspierają. Rzeczowa chronologia i komplet orzeczeń są zwykle bardziej użyteczne niż emocjonalna kwalifikacja zdarzenia.

FAQ

Czy nieoddanie dziecka po weekendzie jest porwaniem rodzicielskim?

Może być poważnym naruszeniem ustaleń i dobra dziecka, ale nie oznacza automatycznie przestępstwa z art. 211. Jeżeli obojgu rodzicom przysługuje pełna władza rodzicielska, zasadnicze znaczenie ma droga przed sądem rodzinnym. Ocena zmienia się, gdy władza jednego rodzica została zawieszona, odebrana lub ograniczona w zakresie pieczy albo gdy występuje bezpośrednie zagrożenie.

Czy Policja może od razu odebrać dziecko drugiemu rodzicowi?

Nie w każdej sprawie. W cywilnym trybie wykonania postanowienia o odebraniu dziecka przymusowej czynności dokonuje kurator sądowy po zleceniu sądu, a Policja udziela pomocy na jego żądanie. Policja może natomiast interweniować samodzielnie w granicach swoich kompetencji, zwłaszcza gdy istnieje zagrożenie życia lub zdrowia, przemoc albo podejrzenie przestępstwa.

Co zrobić, gdy nie wiem, gdzie drugi rodzic ukrywa dziecko?

Jeżeli istnieje zagrożenie, zgłoś sprawę Policji. W postępowaniu o odebranie dziecka sąd może prowadzić czynności zmierzające do ustalenia miejsca pobytu i zażądać jego ustalenia przez Policję. Przy udaremnianiu wykonania orzeczenia przez ukrywanie dziecka przepisy przewidują także dalsze środki z udziałem kuratora i prokuratora.

Czy postanowienie o kontaktach wystarcza, aby zarzucić drugiemu rodzicowi art. 211 Kodeksu karnego?

Nie automatycznie. Kontakty z dzieckiem są prawnie niezależne od władzy rodzicielskiej. Trzeba ustalić, jaki był rzeczywisty zakres władzy i pieczy każdego z rodziców oraz czy zachowanie nastąpiło wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru.

Czy art. 211 Kodeksu karnego dotyczy także dziecka, które ukończyło 15 lat?

W odniesieniu do małoletniego przepis wskazuje granicę „poniżej lat 15”. Może on natomiast obejmować osobę nieporadną ze względu na stan psychiczny lub fizyczny. Uprowadzenie starszego dziecka może wymagać oceny na innych podstawach prawnych i nadal może uzasadniać pilną ochronę rodzinną lub policyjną, jeżeli dziecko jest zagrożone.

Czy zawiadomienie Policji ograniczy władzę rodzicielską drugiego rodzica?

Nie. Zawiadomienie karne samo nie zmienia władzy rodzicielskiej, pieczy ani kontaktów. Jeżeli potrzebna jest zmiana tych zasad, należy wystąpić do sądu rodzinnego albo złożyć odpowiedni wniosek w toczącej się sprawie.

Czy trzeba czekać z działaniem, jeśli drugi rodzic zapowiada, że nie odda dziecka?

Nie ma sensu czekać na eskalację, gdy istnieje konkretne ryzyko. Jeżeli zagrożone jest życie lub zdrowie, działaj natychmiast przez Policję. Jeżeli problem dotyczy wykonania ustaleń o pieczy i kontaktach bez bezpośredniego zagrożenia, zabezpiecz dowody i niezwłocznie przygotuj właściwy wniosek do sądu rodzinnego.

Podsumowanie

Przy porwaniu rodzicielskim najważniejsze jest rozdzielenie trzech kwestii: bezpieczeństwa dziecka, odpowiedzialności karnej i sporu o wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli dziecko jest zagrożone, nie zna się jego miejsca pobytu albo występują przemoc i groźby, pierwszym krokiem powinna być Policja. Gdy oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską, a problem polega przede wszystkim na nieoddaniu dziecka po kontakcie, podstawowym narzędziem jest zwykle sąd rodzinny, nie automatycznie art. 211 Kodeksu karnego.

Przed działaniem zbierz wszystkie aktualne orzeczenia, zapisz chronologię i zabezpiecz komunikację z drugim rodzicem. Jeżeli sąd nakazał oddanie dziecka i nakaz nie jest wykonywany, nie próbuj egzekwować go samodzielnie — uruchom ustawową procedurę przymusowego odebrania przez kuratora. W sprawach pilnych można równolegle korzystać z narzędzi sądu rodzinnego, Policji i prokuratury, ale każdy z tych organów ma inną rolę.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny, w szczególności art. 211.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 95, 97, 100, 107, 109 i 113–113³; tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 236.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 568–569 oraz art. 598¹–598¹³; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zmianami.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 275, 275a i 304.
• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, przepisy dotyczące nakazu opuszczenia mieszkania oraz zakazów stosowanych wobec osoby stwarzającej zagrożenie w związku z przemocą domową, w szczególności art. 15aa–15ak.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 5 września 2019 r., I KZP 7/19.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2019 r., V KK 42/18.