Nakaz wydania dziecka — co zrobić, gdy rodzic nie oddaje dziecka?

Określenie „nakaz wydania dziecka” jest często używane potocznie. W Kodeksie postępowania cywilnego właściwa procedura jest opisana jako sprawa o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką. Osobno uregulowano postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem. Właściwy wybór ma znaczenie, bo inny jest cel, przebieg i sposób wykonania każdego z tych postępowań.

Nakaz wydania dziecka — zakres problemu i najważniejsze rozróżnienia

Najbardziej typowa sytuacja wygląda tak: dziecko mieszka na stałe z jednym rodzicem, drugi rodzic zabiera je na kontakt, ale po jego zakończeniu odmawia oddania dziecka. Nie zawsze wystarczy wówczas złożyć „wniosek o egzekucję kontaktów”. Trzeba sprawdzić, co dokładnie wynika z wyroku, postanowienia, zabezpieczenia albo ugody i kto zgodnie z tym rozstrzygnięciem powinien sprawować bieżącą pieczę nad dzieckiem.

Jeżeli istnieje rozstrzygnięcie dotyczące władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania lub pieczy, z którego wynika obowiązek powrotu dziecka do drugiego rodzica, możliwe może być postępowanie o odebranie dziecka na podstawie art. 598¹–598¹⁴ Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd w postanowieniu o odebraniu dziecka wyznacza zobowiązanemu termin na dobrowolne oddanie dziecka. Gdy termin minie bezskutecznie, na wniosek uprawnionego sąd zleca kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie dziecka.

Jeżeli natomiast naruszenie polega przede wszystkim na niewykonywaniu lub niewłaściwym wykonywaniu obowiązków związanych z kontaktami, zastosowanie mają art. 598¹⁵–598²² Kodeksu postępowania cywilnego. Dotyczy to zarówno rodzica, który utrudnia drugiemu kontakt, jak i rodzica uprawnionego do kontaktu, który sam narusza obowiązki wynikające z orzeczenia lub ugody — na przykład nie odprowadza dziecka w ustalonym czasie.

W praktyce oba problemy mogą wystąpić równocześnie. Najważniejsze jest więc nie samo nazwanie pisma, lecz wskazanie sądowi, jakiego skutku oczekujesz i na jakiej podstawie: oddania dziecka, wykonania istniejącego rozstrzygnięcia o kontaktach, zmiany wcześniejszego orzeczenia albo zabezpieczenia sytuacji na czas procesu.

Prawo i obowiązek kontaktów a władza rodzicielska

Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego kontakty są niezależne od władzy rodzicielskiej. Rodzice i dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Oznacza to, że nawet ograniczenie władzy rodzicielskiej nie powoduje automatycznie utraty prawa do kontaktów, a pełna władza rodzicielska nie daje rodzicowi prawa do jednostronnego ignorowania obowiązującego orzeczenia o pieczy, miejscu zamieszkania dziecka lub sposobie kontaktów.

To rozróżnienie jest szczególnie ważne, gdy rodzic tłumaczy zatrzymanie dziecka tym, że „też ma pełną władzę rodzicielską”. Władza rodzicielska dotyczy m.in. pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz jego reprezentacji. Kontakty są odrębną sferą. Jeżeli sąd ustalił, że dziecko mieszka przy jednym z rodziców, a drugi ma kontakty w określonych terminach, wykonywanie wspólnej władzy rodzicielskiej nie pozwala dowolnie przedłużać kontaktu.

Jeżeli rodzice nie mają żadnego sądowego rozstrzygnięcia ani zatwierdzonej ugody, sytuacja jest trudniejsza. Prywatne ustalenia mają znaczenie dowodowe, ale same w sobie nie tworzą takiej samej podstawy do przymusowego wykonania jak wykonalne orzeczenie lub ugoda. W razie trwałego konfliktu trzeba więc rozważyć wniosek o uregulowanie pieczy, miejsca pobytu lub kontaktów, a przy pilnej potrzebie również zabezpieczenie.

Zakres kontaktów — dni, godziny, noclegi, telefon i wakacje

Art. 113 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje, że kontakty obejmują nie tylko osobiste spotkania, lecz także zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, bezpośrednie porozumiewanie się, korespondencję i komunikację na odległość, w tym elektroniczną. Z punktu widzenia wykonania orzeczenia ogromne znaczenie ma precyzja rozstrzygnięcia.

W orzeczeniu lub ugodzie powinny być możliwie jednoznacznie określone takie elementy jak:

• dzień i godzina rozpoczęcia oraz zakończenia kontaktu,
• miejsce odbioru i odprowadzenia dziecka,
• zasady noclegów, świąt, ferii i wakacji,
• osoba odpowiedzialna za transport dziecka,
• zasady kontaktu telefonicznego lub internetowego, jeśli jest on sporny,
• ewentualna obecność kuratora, drugiego rodzica albo innej osoby wskazanej przez sąd.

Im bardziej nieprecyzyjne są ustalenia, tym większe ryzyko sporu o to, czy doszło do naruszenia. Przykładowo sformułowanie „ojciec może zabierać dziecko w weekendy po uzgodnieniu” jest znacznie trudniejsze do wykonania niż wskazanie konkretnych weekendów, godzin i miejsca przekazania. Jeżeli obecne rozstrzygnięcie prowadzi do powtarzających się konfliktów, rozwiązaniem może być jego zmiana, a nie kolejne nieformalne modyfikacje.

Zabezpieczenie kontaktów na czas postępowania

Postępowanie o zmianę kontaktów, pieczy lub miejsca pobytu dziecka może trwać dłużej niż kilka tygodni. Jeżeli sytuacja wymaga tymczasowego uregulowania, można złożyć wniosek o zabezpieczenie. W sprawach dotyczących pieczy nad małoletnimi i kontaktów z dzieckiem sąd co do zasady orzeka o zabezpieczeniu po przeprowadzeniu rozprawy, chyba że zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki.

Ogólna reguła z art. 737 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że wniosek o zabezpieczenie powinien być rozpoznany bezzwłocznie, nie później niż w ciągu tygodnia od wpływu do sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jeżeli ustawa wymaga rozprawy, powinna ona zostać wyznaczona tak, aby mogła odbyć się w terminie miesiąca od wpływu wniosku. Są to terminy ustawowe dotyczące rozpoznania wniosku, a nie gwarancja zakończenia całej sprawy rodzinnej w tym czasie.

We wniosku o zabezpieczenie trzeba wskazać konkretny sposób tymczasowego uregulowania sytuacji i uprawdopodobnić okoliczności, które za nim przemawiają. Jeżeli zabezpieczenie reguluje kontakty albo pieczę naprzemienną, sąd może — na wniosek uprawnionego — od razu zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na wypadek naruszenia obowiązków wynikających z zabezpieczenia.

Jeżeli rodzic zatrzymał dziecko i istnieje realna obawa dalszego ukrywania go, wyjazdu, przemocy albo innego bezpośredniego zagrożenia, trzeba opisać te fakty konkretnie i dołączyć dostępne dowody. W wypadkach nagłych art. 569 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala sądowi opiekuńczemu wydać potrzebne zarządzenia nawet wobec osoby, która nie podlega jego zwykłej właściwości miejscowej, z obowiązkiem zawiadomienia sądu właściwego.

Dobro dziecka, jego zdanie i opinia OZSS

Dobro dziecka jest podstawowym kryterium w sprawach o kontakty i pieczę. Art. 113¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje przy ustalaniu kontaktów brać pod uwagę rozsądne życzenia dziecka. Z kolei art. 576 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje wysłuchanie dziecka, jeżeli pozwalają na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości. W miarę możliwości sąd uwzględnia rozsądne życzenia dziecka.

Zdanie dziecka nie działa jednak jak samodzielne „weto” wobec orzeczenia. Sąd bada, skąd wynika odmowa powrotu lub kontaktu: z wieku i dojrzałości dziecka, doświadczeń z rodzicem, lęku, konfliktu lojalnościowego, wpływu jednego lub obojga rodziców albo innych przyczyn. To szczególnie ważne wtedy, gdy jedna ze stron powołuje się wyłącznie na stwierdzenie „dziecko nie chce”.

W trudniejszych sprawach sąd może zlecić opinię Opiniodawczemu Zespołowi Sądowych Specjalistów. OZSS sporządza opinie w sprawach rodzinnych i opiekuńczych na zlecenie sądu lub prokuratora, na podstawie badań psychologicznych, pedagogicznych, a w razie potrzeby także lekarskich. Badanie może obejmować dziecko i rodziców w zakresie określonym przez sąd. Opinia jest dowodem podlegającym ocenie sądu; nie zastępuje samego rozstrzygnięcia.

Jeżeli odmowa dziecka ma charakter stanowczy i trwały, nie należy jej ignorować ani próbować „wymusić” kontaktu siłą we własnym zakresie. Prawidłowym kierunkiem jest przedstawienie sądowi źródła problemu, wnioskowanie o odpowiednie dowody oraz — jeżeli dotychczasowy model przestał odpowiadać dobru dziecka — rozważenie zmiany kontaktów lub zastosowania kontaktów nadzorowanych.

Niewykonywanie albo utrudnianie kontaktów — dowody i egzekucja

Jeżeli istnieje wykonalne orzeczenie albo wykonalna ugoda w przedmiocie kontaktów, a jedna z osób nie wykonuje lub niewłaściwie wykonuje wynikające z niego obowiązki, stosuje się szczególny tryb z art. 598¹⁵ i następnych Kodeksu postępowania cywilnego. Nie jest to zwykła egzekucja komornicza.

Etap pierwszy: zagrożenie nakazaniem zapłaty

Sąd opiekuńczy może zagrozić osobie naruszającej obowiązki nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie. Jeżeli obowiązki narusza rodzic sprawujący pieczę, suma ma być płatna na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu. Jeżeli obowiązki narusza osoba uprawniona do kontaktu — na przykład nie odprowadza dziecka w terminie — zagrożenie może działać w przeciwnym kierunku, na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje.

Etap drugi: nakazanie zapłaty

Jeżeli po wydaniu postanowienia o zagrożeniu naruszenia nadal występują, trzeba złożyć kolejny wniosek. Sąd ustala należną sumę odpowiednio do liczby naruszeń. Na postanowienie o zagrożeniu oraz na postanowienie nakazujące zapłatę przysługuje zażalenie. Prawomocne postanowienie nakazujące zapłatę jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.

Dodatkowo, gdy kontakt nie doszedł do skutku wskutek niewykonania lub niewłaściwego wykonania obowiązków, sąd może przyznać zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu. Każde kolejne rozstrzygnięcie w tym szczególnym postępowaniu wymaga wniosku. Jeżeli przez sześć miesięcy od uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynie kolejny wniosek, sąd umarza postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów.

Gdy problemem jest nieoddanie dziecka

Jeżeli celem jest odzyskanie pieczy nad dzieckiem, kluczowe mogą być art. 598⁵ i 598⁶ Kodeksu postępowania cywilnego. W postanowieniu o odebraniu dziecka sąd określa termin, w którym zobowiązany ma oddać dziecko uprawnionemu. Jeżeli tego nie zrobi, na wniosek uprawnionego sąd zleca kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie.

Kurator może odebrać dziecko od każdej osoby, u której ono się znajduje. Przymusowe odebranie może nastąpić tylko w obecności uprawnionego, osoby przez niego upoważnionej albo przedstawiciela upoważnionej instytucji. O terminie odebrania nie zawiadamia się zobowiązanego. Na żądanie kuratora Policja ma obowiązek udzielić mu pomocy.

Jeżeli miejsce pobytu dziecka nie jest znane, sąd może przeprowadzić dochodzenie i zażądać ustalenia miejsca pobytu przez Policję. Jeżeli dziecko jest ukrywane albo podejmowane są działania mające udaremnić wykonanie orzeczenia, kurator zawiadamia prokuratora. Przepisy pozwalają również na podjęcie dalszych środków, w tym zarządzenie przymusowego sprowadzenia osoby zobowiązanej do ujawnienia miejsca pobytu dziecka oraz — po spełnieniu ustawowych przesłanek — przeszukanie pomieszczeń przez Policję na podstawie postanowienia sądu.

Wykonanie nie może odbywać się kosztem bezpieczeństwa dziecka. Kurator ma obowiązek zachować szczególną ostrożność i zrobić wszystko, aby dobro dziecka nie zostało naruszone. Jeżeli wykonanie orzeczenia groziłoby poważnym uszczerbkiem dla dobra dziecka, kurator może wstrzymać się z wykonaniem do czasu ustania zagrożenia, chyba że samo wstrzymanie stwarza poważniejsze zagrożenie.

Praktycznie istotny jest także art. 598^12a Kodeksu postępowania cywilnego. Pozwala on podjąć na nowo postępowanie wykonawcze na podstawie tego samego postanowienia o odebraniu, jeżeli w ustawowym trzymiesięcznym okresie zobowiązany ponownie postąpi sprzecznie z rozstrzygnięciem dotyczącym władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania, opieki lub kontaktów, a okoliczności uzasadniające wcześniejsze postanowienie nie uległy zmianie.

Jakie dowody zbierać?

W takich sprawach liczy się dokumentowanie konkretnych zdarzeń, a nie wyłącznie ogólnych ocen drugiego rodzica. Przydatne mogą być:

• wyrok, postanowienie, zabezpieczenie lub zatwierdzona ugoda określająca pieczę, miejsce zamieszkania i kontakty,
• wiadomości SMS, e-maile i komunikatory pokazujące odmowę wydania dziecka albo zmianę terminu bez uzgodnienia,
• zestawienie dat i godzin, w których doszło do naruszenia,
• potwierdzenia przyjazdu na miejsce odbioru lub odprowadzenia dziecka,
• dokumenty potwierdzające poniesione koszty niewykonanego kontaktu,
• zeznania świadków obecnych przy przekazaniu dziecka,
• dokumentacja medyczna, szkolna lub z interwencji służb, jeżeli ma bezpośredni związek z przyczyną niewydania dziecka.

Wniosek o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką jest zwolniony od opłaty sądowej na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W innych postępowaniach nieprocesowych, w tym co do zasady przy wszczęciu sprawy dotyczącej wykonywania kontaktów, zastosowanie może mieć opłata stała 100 zł z art. 23 tej ustawy, chyba że w konkretnej sytuacji działa zwolnienie od kosztów albo inny przepis szczególny.

Istotne ograniczenie dotyczy sytuacji, w których niewykonywanie kontaktów wynika z zachowania samego dziecka. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20, wyłączył stosowanie art. 598¹⁶ § 1 w związku z art. 598¹⁵ § 1 w zakresie, w jakim niewykonywanie lub niewłaściwe wykonywanie obowiązków jest związane z zachowaniem dziecka niewywołanym przez osobę sprawującą nad nim pieczę. Nie oznacza to jednak, że każde powołanie się na odmowę dziecka automatycznie zamyka drogę do sankcji pieniężnej.

Sąd Najwyższy w uchwale z 3 października 2025 r., III CZP 20/25, przyjął, że postawa dziecka nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty także wtedy, gdy wynika z zachowań obojga rodziców. W praktyce sąd powinien więc badać przyczyny oporu dziecka i realny wpływ każdego z rodziców, zamiast opierać się na samym stwierdzeniu, że dziecko odmówiło kontaktu albo powrotu.

Ograniczenie, nadzór lub zakaz kontaktów

Jeżeli problem nie polega na zwykłym sporze o godzinę odprowadzenia, lecz na zagrożeniu dobra dziecka, sąd może ograniczyć kontakty na podstawie art. 113² Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Może m.in. zakazać spotykania się z dzieckiem, zakazać zabierania go poza miejsce stałego pobytu, dopuścić spotkania wyłącznie w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora lub innej wskazanej osoby, ograniczyć kontakty do komunikacji na odległość albo zakazać takiej komunikacji.

Jeżeli utrzymywanie kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, art. 113³ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje zakaz kontaktów. Sąd może też na podstawie art. 113⁴ zobowiązać rodziców do określonego postępowania, np. skorzystania z terapii rodzinnej, poradnictwa lub innej specjalistycznej pomocy.

Samodzielne i długotrwałe wstrzymywanie kontaktów bez uzyskania zmiany orzeczenia jest ryzykowne, zwłaszcza gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia. Jeżeli jednak występuje realne niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia lub bezpieczeństwa dziecka, priorytetem jest ochrona dziecka i pilne uruchomienie właściwych środków — w tym interwencji służb, jeżeli jest potrzebna, oraz wniosku do sądu o odpowiednie zabezpieczenie lub ograniczenie kontaktów.

Zmiana wcześniejszego orzeczenia lub ugody

Dotychczasowy model kontaktów nie musi obowiązywać bezterminowo w niezmienionej postaci. Art. 113⁵ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala sądowi zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Zmiana może dotyczyć godzin, miejsca, częstotliwości, noclegów, wakacji, transportu, nadzoru lub komunikacji na odległość.

Podstawą zmiany może być m.in. wiek dziecka, rozpoczęcie szkoły, zmiana miejsca zamieszkania, nowe obowiązki rodziców, stan zdrowia, trwały konflikt przy przekazywaniu dziecka albo utrwalona odmowa kontaktu wymagająca diagnozy. Sam fakt, że dotychczasowy harmonogram stał się niewygodny dla jednego rodzica, nie przesądza jeszcze o zmianie. Trzeba pokazać, dlaczego nowy model lepiej odpowiada dobru dziecka.

Do czasu zmiany orzeczenia jego aktualna treść pozostaje punktem odniesienia dla oceny wykonywania obowiązków. Dlatego nie warto tworzyć jednostronnie „nowych zasad” i zakładać, że zastąpiły one wyrok. Jeżeli sytuacja wymaga natychmiastowej korekty, wniosek o zmianę dobrze połączyć z wnioskiem o zabezpieczenie na czas postępowania.

Najczęstsze błędy i argumenty drugiej strony

„Dziecko nie chce wrócić, więc nic nie mogę zrobić.” Samo powołanie się na wolę dziecka nie przesądza sprawy. Sąd powinien zbadać dojrzałość dziecka, przyczyny jego stanowiska oraz wpływ rodziców. Jednocześnie przymus wobec dziecka nie może być wykonywany samodzielnie przez rodzica.

„Mam pełną władzę rodzicielską, więc mogę zatrzymać dziecko tak długo, jak chcę.” Pełna władza rodzicielska nie uchyla obowiązującego orzeczenia o miejscu zamieszkania, pieczy lub kontaktach. Rodzic powinien korzystać z przewidzianych prawem trybów zmiany rozstrzygnięcia, a nie zastępować je jednostronną decyzją.

„Policja przyjedzie i od razu odbierze dziecko na podstawie wyroku.” W cywilnym trybie przymusowego odebrania dziecka główną rolę wykonawczą pełni kurator sądowy. Policja udziela mu pomocy na jego żądanie. Inaczej trzeba oceniać sytuacje nagłe, w których istnieje podejrzenie przestępstwa, przemocy albo bezpośredniego zagrożenia dziecka — wtedy interwencja służb może być potrzebna niezależnie od postępowania rodzinnego.

„Wystarczy napisać, że drugi rodzic utrudnia kontakty.” Ogólny zarzut jest znacznie słabszy niż zestawienie konkretnych naruszeń. W piśmie warto wskazać datę, godzinę, miejsce, treść obowiązku, sposób jego naruszenia oraz dowód odnoszący się do danego zdarzenia.

„Skoro kiedyś uzgodniliśmy inne zasady w wiadomości, orzeczenie już nie ma znaczenia.” Doraźne uzgodnienie pojedynczej zmiany może wyjaśniać konkretne zdarzenie, ale nie należy zakładać, że prywatna korespondencja automatycznie i trwale zmieniła wykonalne orzeczenie. Jeżeli nowy model ma obowiązywać stale i między rodzicami jest konflikt, bezpieczniej sformalizować zmianę.

„Mogę złożyć jeden wniosek i sąd będzie już z urzędu naliczał kolejne kwoty.” W postępowaniu dotyczącym wykonywania kontaktów kolejne postanowienia wymagają kolejnych wniosków. Po etapie zagrożenia trzeba wystąpić o nakazanie zapłaty za późniejsze naruszenia i wykazać, że do nich doszło.

FAQ

Czy mogę wezwać Policję, gdy drugi rodzic nie oddaje dziecka?

Możesz zawiadomić Policję, zwłaszcza gdy nie znasz miejsca pobytu dziecka, obawiasz się o jego bezpieczeństwo albo podejrzewasz czyn zabroniony. Samo przymusowe wykonanie rodzinnego orzeczenia o odebraniu dziecka odbywa się jednak w trybie sądowym przez kuratora, któremu Policja udziela pomocy na żądanie. Patrol nie zastępuje automatycznie postanowienia sądu i czynności kuratora.

Do jakiego sądu złożyć wniosek o odebranie dziecka?

W krajowej sprawie rodzinnej co do zasady właściwy jest sąd opiekuńczy, czyli sąd rodzinny, według miejsca zamieszkania dziecka, a jeżeli dziecko nie ma miejsca zamieszkania — według miejsca jego pobytu. Zwykle będzie to sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich. Sprawy transgraniczne, w tym prowadzone na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., mają odrębne reguły właściwości i nie powinny być traktowane jak zwykły krajowy spór o kontakty.

Czy do wniosku o wykonywanie kontaktów trzeba dołączyć orzeczenie?

Tak. Art. 598¹⁹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wymaga dołączenia do wniosku wszczynającego postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów odpisu wykonalnego orzeczenia albo wykonalnej ugody zawartej przed sądem lub mediatorem w przedmiocie kontaktów.

Czy odmowa dziecka zawsze zwalnia rodzica z odpowiedzialności za niewykonanie kontaktu?

Nie. Trzeba ustalić przyczyny odmowy. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 3/20 sankcja pieniężna nie może obejmować sytuacji, w której niewykonanie kontaktu wynika z zachowania dziecka niewywołanego przez rodzica sprawującego pieczę. Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 20/25 wskazał jednak, że możliwość nakazania zapłaty nie jest wyłączona tylko dlatego, że postawa dziecka wynika z zachowań obojga rodziców.

Ile trwa uzyskanie zabezpieczenia?

Wniosek o zabezpieczenie co do zasady powinien być rozpoznany bezzwłocznie, nie później niż w ciągu tygodnia od wpływu. Jeżeli ustawa przewiduje rozprawę, powinna być wyznaczona tak, aby mogła odbyć się w terminie miesiąca. W sprawach pieczy i kontaktów rozprawa jest zasadą, chyba że zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki. Terminy te dotyczą wniosku o zabezpieczenie, nie całego postępowania.

Czy wniosek o odebranie dziecka jest płatny?

Wniosek o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką jest zwolniony od opłaty sądowej. Jeżeli jednak składasz inne żądania, np. wszczynasz odrębne postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów albo zmiany rozstrzygnięcia, zasady opłat trzeba ocenić osobno.

Czy sąd może od razu zagrozić zapłatą w zabezpieczeniu kontaktów?

Tak, jeżeli zostanie złożony odpowiedni wniosek. Przy zabezpieczeniu regulującym kontakty albo pieczę naprzemienną art. 756² Kodeksu postępowania cywilnego pozwala sądowi zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na wypadek naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia zabezpieczającego.

Czy kontakty telefoniczne i internetowe też są kontaktami z dzieckiem?

Tak. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wprost zalicza do kontaktów korzystanie ze środków porozumiewania się na odległość, w tym komunikacji elektronicznej. Jeżeli taki kontakt jest uregulowany w orzeczeniu lub ugodzie, jego utrudnianie może być oceniane jako niewykonywanie obowiązków dotyczących kontaktów.

Podsumowanie

Gdy rodzic nie oddaje dziecka, pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie aktualnego orzeczenia i ustalenie, czy potrzebujesz przede wszystkim odebrania dziecka, wykonania kontaktów, zmiany rozstrzygnięcia czy zabezpieczenia. Zabezpiecz dowody odmowy, przygotuj chronologię zdarzeń i nie próbuj zastępować procedury sądowej samodzielnym przymusem. Jeżeli sąd wydał już postanowienie o odebraniu dziecka, a termin na dobrowolne wydanie minął, dalsze wykonanie następuje na wniosek przez kuratora sądowego. Jeżeli problem dotyczy naruszeń kontaktów, właściwy może być dwuetapowy mechanizm zagrożenia, a następnie nakazania zapłaty.

W sprawie pilnej znaczenie ma szybkie złożenie dobrze sformułowanego wniosku i wskazanie, dlaczego dalsze pozostawanie dziecka w obecnej sytuacji może naruszać jego dobro. Nie należy jednak zakładać z góry określonego wyniku: sąd ocenia treść wcześniejszych orzeczeń, zachowanie obojga rodziców, stanowisko dziecka i cały aktualny stan faktyczny.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 236, w szczególności art. 113–113⁵.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468, w szczególności art. 569, 576, 582¹, 598¹–598²², 737, 756¹ i 756².
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1228, w szczególności art. 23 i art. 95 ust. 1 pkt 2.
• Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów, tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 708.
• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20, Dz.U. z 2022 r. poz. 1371.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2025 r., III CZP 20/25.