Terapia psychologiczna dziecka po rozwodzie – czy potrzeba zgody obojga rodziców?

Po rozwodzie spór o terapię dziecka często nie dotyczy tego, czy pomoc psychologiczna jest w ogóle potrzebna, lecz tego, kto może zdecydować o jej rozpoczęciu. Odpowiedź zależy przede wszystkim od zakresu władzy rodzicielskiej obojga rodziców, charakteru planowanej pomocy oraz tego, czy drugi rodzic rzeczywiście się jej sprzeciwia.

Trzeba też rozróżnić jednorazową konsultację lub doraźne wsparcie od zaplanowanego procesu diagnostycznego albo psychoterapeutycznego. Im bardziej decyzja wpływa na zdrowie, sposób leczenia i długoterminową sytuację dziecka, tym silniejsze są argumenty za uznaniem jej za istotną sprawę dziecka wymagającą wspólnego rozstrzygnięcia rodziców mających odpowiedni zakres władzy rodzicielskiej.

Terapia psychologiczna dziecka po rozwodzie — zakres problemu i najważniejsze rozróżnienia

Punktem wyjścia nie jest to, z kim dziecko mieszka na co dzień, lecz to, komu i w jakim zakresie przysługuje władza rodzicielska. Zgodnie z art. 97 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednak o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w razie braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Po rozwodzie mogą występować różne sytuacje. Oboje rodzice mogą zachować pełną władzę rodzicielską. Władza jednego z nich może być ograniczona do określonych obowiązków i uprawnień, na przykład do współdecydowania o leczeniu i edukacji. Rodzic może także zostać pozbawiony władzy rodzicielskiej albo jego władza może być zawieszona. Dlatego nie wystarczy stwierdzenie: „jesteśmy po rozwodzie”. Trzeba przeczytać dokładną treść sentencji wyroku oraz ewentualnych późniejszych postanowień sądu rodzinnego.

Drugie rozróżnienie dotyczy samego rodzaju pomocy. Jednorazowa rozmowa konsultacyjna, przesiewowa ocena problemu, pomoc udzielana przez psychologa szkolnego i regularna psychoterapia w podmiocie leczniczym nie są pod względem prawnym i organizacyjnym identycznymi sytuacjami. Nie ma zatem bezpiecznej zasady, że każda rozmowa dziecka z psychologiem zawsze wymaga dwóch podpisów. Z drugiej strony nie można przyjąć, że jeden rodzic zawsze może samodzielnie rozpocząć wielomiesięczną terapię pomimo wyraźnego sprzeciwu drugiego rodzica posiadającego prawo współdecydowania o zdrowiu dziecka.

Mechanizm wspólnego rozstrzygania dotyczy również innych istotnych decyzji w życiu dziecka. Podobny problem może powstać przy sprawie takiej jak zmiana szkoły: samo sprawowanie codziennej pieczy nie daje automatycznie prawa do jednostronnego rozstrzygnięcia każdej ważnej kwestii.

Zgoda na leczenie w ramach władzy rodzicielskiej

Najważniejszy przepis w sporze pomiędzy rodzicami to art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli terapia stanowi w konkretnych okolicznościach istotną sprawę dziecka, rodzice, którym przysługuje prawo współdecydowania w tym zakresie, powinni podjąć decyzję wspólnie.

Regularna psychoterapia związana z zaburzeniami emocjonalnymi, depresją, zaburzeniami lękowymi, następstwami przemocy, traumą albo innymi poważnymi problemami psychicznymi zazwyczaj ma znacznie większą wagę niż zwykła, incydentalna czynność związana z codzienną pieczą. Znaczenie mają między innymi cel terapii, jej przewidywany czas, rozpoznany problem dziecka, zalecenia specjalisty oraz skutki rozpoczęcia albo zaniechania pomocy.

Jeżeli w wyroku rozwodowym jednemu rodzicowi ograniczono władzę rodzicielską, trzeba ustalić dokładny zakres pozostawionych mu uprawnień. Gdy sąd pozostawił mu prawo współdecydowania o zdrowiu lub leczeniu dziecka, jego stanowisko nadal może być konieczne przy istotnych decyzjach terapeutycznych. Jeżeli natomiast rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo jego władza została ograniczona w sposób wyłączający podejmowanie decyzji zdrowotnych, sytuacja jest inna.

Nie należy utożsamiać władzy rodzicielskiej z kontaktami z dzieckiem. Rodzic może mieć szerokie kontakty, ale nie mieć prawa podejmowania określonych decyzji w ramach władzy rodzicielskiej. Możliwa jest także sytuacja odwrotna: rodzic rzadziej widuje dziecko, ale zachował prawo współdecydowania o istotnych sprawach zdrowotnych.

Jeżeli problem jest szerszy i polega na tym, że matka nie dba o zdrowie dzieci, znaczenie mogą mieć również inne instrumenty ochrony dobra dziecka. Nie należy jednak automatycznie utożsamiać takiej sytuacji ze zwykłym sporem co do wyboru psychologa lub metody terapii.

Odrębnym problemem jest brak informacji. Jeżeli była żona nie informuje o zdrowiu dziecka, należy rozważyć przede wszystkim uprawnienia do uzyskania informacji i dokumentacji oraz zakres władzy rodzicielskiej, zamiast traktować brak informacji jako równoznaczny z brakiem zgody na leczenie.

Jeżeli terapia jest świadczeniem zdrowotnym, zastosowanie mają dodatkowo przepisy o prawach pacjenta. U małoletniego, który ukończył 16 lat, ustawa o prawach pacjenta przyznaje mu własne prawo do wyrażenia zgody na badanie lub inne świadczenie zdrowotne. Oznacza to, że po ukończeniu 16 lat stanowisko nastolatka nie jest prawnie obojętne. Jednocześnie jego zgoda nie powoduje automatycznie wyłączenia zasad dotyczących przedstawiciela ustawowego i wykonywania władzy rodzicielskiej.

Leczenie planowe, sytuacja nagła i odmowa jednego z rodziców

Przy planowej terapii najbezpieczniej ustalić stanowisko drugiego rodzica przed rozpoczęciem regularnego procesu terapeutycznego, jeżeli oboje mają prawo współdecydowania. Jest to szczególnie ważne, gdy psycholog wie o konflikcie rodzicielskim albo otrzymał informację, że jeden z rodziców terapii się sprzeciwia.

Samo milczenie drugiego rodzica nie powinno być automatycznie utożsamiane ani ze zgodą, ani ze sprzeciwem. W praktyce warto przekazać mu na piśmie podstawowe informacje: kto zalecił pomoc, jaki jest proponowany rodzaj terapii, gdzie ma się odbywać i dlaczego jest potrzebna. Dobrze wyznaczyć rozsądny termin na zajęcie stanowiska i zachować dowód wysłania wiadomości. Taka korespondencja może później pokazać sądowi, że przed złożeniem wniosku podjęto realną próbę porozumienia.

Jeżeli drugi rodzic wyraźnie odmawia zgody na istotną planową terapię, rodzic popierający leczenie nie powinien opierać się na założeniu, że jego podpis „wystarczy”, jeżeli oboje zachowali prawo współdecydowania. Właściwą drogą jest wówczas rozstrzygnięcie sporu przez sąd opiekuńczy.

Inaczej wygląda nagłe zagrożenie zdrowia lub życia. Regularnej psychoterapii nie należy utożsamiać z pilną interwencją medyczną lub psychiatryczną. Jeżeli dziecko ma myśli lub zamiary samobójcze, podjęło próbę samobójczą, znajduje się w stanie ostrego kryzysu albo występuje inne bezpośrednie zagrożenie, priorytetem jest uzyskanie niezwłocznej profesjonalnej pomocy. Przepisy medyczne przewidują szczególne rozwiązania na sytuacje, w których natychmiastowe świadczenie jest konieczne, a uzyskanie wymaganej zgody nie jest możliwe. Nie oznacza to jednak ogólnego prawa jednego rodzica do prowadzenia każdej późniejszej planowej terapii bez rozwiązania istniejącego sporu.

Informacja medyczna i dostęp obojga rodziców do dokumentacji

Spór o zgodę na terapię należy odróżnić od prawa do informacji o stanie zdrowia dziecka. Jeżeli rodzic jest przedstawicielem ustawowym dziecka i jego władza rodzicielska nie została w odpowiednim zakresie wyłączona, co do zasady ma prawo uzyskiwać informacje dotyczące dziecka oraz – w przypadku dokumentacji medycznej – korzystać z uprawnień przedstawiciela ustawowego określonych w ustawie o prawach pacjenta.

Art. 26 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przewiduje udostępnianie dokumentacji medycznej między innymi przedstawicielowi ustawowemu pacjenta. Jeżeli placówka ma wątpliwości co do zakresu uprawnień rodzica po rozwodzie, praktyczne znaczenie może mieć przedstawienie odpisu wyroku rozwodowego albo późniejszego postanowienia dotyczącego władzy rodzicielskiej.

Nie każda dokumentacja prowadzona przez każdego psychologa musi jednak być dokumentacją medyczną w rozumieniu przepisów o prawach pacjenta. Trzeba ustalić, w jakim podmiocie udzielana jest pomoc, jaki ma charakter i jakie przepisy regulują prowadzenie dokumentacji. Należy też odróżnić formalną dokumentację od roboczych materiałów specjalisty oraz od informacji objętych tajemnicą zawodową.

Prawo rodzica do informacji nie oznacza ponadto, że dobro terapii, prywatność dziecka i tajemnica zawodowa przestają mieć znaczenie. Zakres przekazywanych informacji powinien odpowiadać przepisom właściwym dla danej usługi i sytuacji dziecka. Szczegółowe zasady mogą wyglądać inaczej w podmiocie leczniczym, a inaczej przy usłudze psychologicznej świadczonej poza systemem ochrony zdrowia.

Wniosek do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka

Jeżeli rodzice mają wspólnie rozstrzygać o zdrowiu dziecka, ale nie mogą dojść do porozumienia w sprawie istotnej terapii, podstawą wystąpienia do sądu jest art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Postępowanie prowadzone jest w trybie nieprocesowym.

Co do zasady właściwy będzie sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania dziecka, a gdy dziecko nie ma miejsca zamieszkania – sąd miejsca jego pobytu. W praktyce pismo składa się do właściwego Sądu Rejonowego, Wydziału Rodzinnego i Nieletnich. Z art. 568 Kodeksu postępowania cywilnego wynika, że sądem opiekuńczym jest sąd rodzinny, natomiast art. 569 określa podstawowe reguły właściwości miejscowej.

Wniosek można zatytułować na przykład „Wniosek o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka”. Najważniejsze jest jednak nie jego formalne określenie, lecz precyzyjne żądanie. Sąd powinien wiedzieć, jakiej konkretnej decyzji oczekuje rodzic.

We wniosku warto wskazać:

1. dane wnioskodawcy, drugiego rodzica i dziecka, w tym adresy oraz – jeżeli są znane i wymagane – numery PESEL;
2. informację o aktualnym sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i treść orzeczenia, które ją reguluje;
3. dokładne żądanie dotyczące terapii, na przykład zgodę na rozpoczęcie przez dziecko określonej terapii lub korzystanie ze świadczeń w określonym zakresie;
4. opis problemów dziecka i powodów, dla których pomoc jest potrzebna;
5. stanowisko drugiego rodzica i przebieg prób osiągnięcia porozumienia;
6. dowody potwierdzające potrzebę terapii i – jeżeli występuje – pilność sprawy;
7. wnioski dowodowe, na przykład o przeprowadzenie dowodu z dokumentów albo wysłuchanie wskazanych osób, jeżeli jest to potrzebne.

Do pisma warto dołączyć odpis aktu urodzenia dziecka, orzeczenie rozwodowe i ewentualne późniejsze orzeczenia dotyczące władzy rodzicielskiej, opinię lub zalecenie psychologa, psychiatry albo innego specjalisty, posiadaną dokumentację dotyczącą stanu dziecka oraz korespondencję pokazującą brak porozumienia. Nie każdy z tych dokumentów będzie niezbędny w każdej sprawie, ale dobrze przygotowany materiał może ograniczyć konieczność uzupełniania braków i ułatwić sądowi ocenę sytuacji.

Opłata stała od wniosku o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka wynosi obecnie 100 zł. Jeżeli sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztu bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, można rozważyć złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z wymaganym oświadczeniem o sytuacji rodzinnej, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Przepisy nie ustanawiają szczególnego terminu, w którym rodzic musi wystąpić z takim wnioskiem. Jeżeli jednak specjalista wskazuje, że opóźnianie terapii może pogarszać stan dziecka, zwlekanie działa praktycznie na niekorzyść dziecka i może utrudniać późniejsze wyjaśnienie, dlaczego pomoc nie została podjęta wcześniej.

W sytuacji pilnej można rozważyć złożenie razem z wnioskiem żądania zabezpieczenia na czas trwania postępowania. Trzeba wówczas konkretnie wyjaśnić, jakiego tymczasowego rozstrzygnięcia rodzic oczekuje oraz dlaczego oczekiwanie na prawomocne zakończenie sprawy może zaszkodzić dziecku. Samo użycie słowa „pilne” nie wystarczy – potrzebne są fakty i, jeżeli to możliwe, dowody potwierdzające ryzyko zwłoki.

Postanowienie sądu pierwszej instancji rozstrzygające sprawę co do istoty podlega apelacji zgodnie z art. 518 Kodeksu postępowania cywilnego. Apelację rozpoznaje sąd drugiej instancji, a składa się ją za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Co do zasady wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia należy złożyć w terminie tygodniowym, a termin apelacji wynosi dwa tygodnie od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem; w ustawowo określonej sytuacji związanej z przedłużeniem terminu sporządzenia uzasadnienia termin apelacji może wynieść trzy tygodnie. W konkretnej sprawie należy kierować się pouczeniem doręczonym przez sąd.

Opinie lekarzy, zalecenia i inne dowody potrzeb zdrowotnych

W sporze o terapię ważne jest wykazanie nie tylko tego, że rodzice się nie zgadzają, ale przede wszystkim tego, czego potrzebuje dziecko. Pisemne zalecenie specjalisty może mieć większą wartość niż wzajemne oskarżenia rodziców.

Jeżeli to możliwe, dokument powinien wskazywać, jaki problem zaobserwowano, jaki rodzaj pomocy jest rekomendowany, czy pomoc powinna rozpocząć się szybko oraz jakie mogą być konsekwencje jej odraczania. Specjalista nie musi rozstrzygać sporu prawnego między rodzicami. Jego rolą jest przede wszystkim profesjonalna ocena potrzeb dziecka.

Przydatne mogą być między innymi:

• zaświadczenie lub zalecenie psychiatry dziecięcego, psychologa albo innego specjalisty prowadzącego dziecko;
• wyniki wcześniejszej diagnozy psychologicznej lub psychiatrycznej;
• wypisy ze szpitala albo dokumentacja wcześniejszego leczenia, jeżeli mają związek ze sprawą;
• informacje ze szkoły dotyczące istotnej zmiany zachowania, frekwencji lub funkcjonowania dziecka, jeżeli wspierają opis problemu;
• korespondencja rodziców pokazująca propozycje rozwiązania problemu, odmowę albo brak współpracy;
• informacje o proponowanym terapeucie, placówce, rodzaju terapii, częstotliwości spotkań i przewidywanym czasie procesu, jeżeli są już znane.

Nie warto gromadzić dużej liczby przypadkowych dokumentów niezwiązanych z problemem. Materiał powinien pokazywać trzy rzeczy: rzeczywistą potrzebę dziecka, proponowany sposób pomocy oraz istniejący między rodzicami brak porozumienia.

Sąd nie jest związany stanowiskiem jednego specjalisty. Może dopuścić dalsze dowody, wysłuchać rodziców, a gdy jest to potrzebne – skorzystać z wiadomości specjalnych. W sprawach dotyczących dziecka znaczenie może mieć również jego stanowisko, stosownie do wieku, rozwoju i charakteru sprawy. Nie oznacza to jednak automatycznie przeniesienia całej odpowiedzialności za spór rodziców na dziecko.

Wykonanie decyzji i odpowiedzialność za zaniechanie leczenia

Zgodnie z zasadami postępowania nieprocesowego postanowienie orzekające co do istoty sprawy staje się co do zasady skuteczne, a gdy wymaga wykonania – wykonalne po uprawomocnieniu się, chyba że przepis albo treść rozstrzygnięcia powoduje wcześniejszą skuteczność. Inaczej może być w przypadku zabezpieczenia udzielonego na czas trwania postępowania. Dlatego przed rozpoczęciem terapii na podstawie orzeczenia należy sprawdzić jego treść, zakres oraz to, czy jest już skuteczne lub wykonalne.

Jeżeli sąd rozstrzygnął, że dziecko powinno rozpocząć określoną terapię, rodzic organizujący pomoc powinien przekazać placówce odpis orzeczenia, jeżeli jest on potrzebny do wykazania uprawnienia do działania mimo wcześniejszego sprzeciwu drugiego rodzica. Nie należy przedstawiać psychologowi rozstrzygnięcia szerzej, niż wymaga tego organizacja świadczenia.

Uporczywe blokowanie potrzebnej pomocy zdrowotnej może mieć dalsze konsekwencje rodzinne, jeżeli zachowanie rodzica zaczyna zagrażać dobru dziecka. Art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala sądowi opiekuńczemu wydawać odpowiednie zarządzenia, gdy dobro dziecka jest zagrożone. Rodzaj ewentualnej ingerencji zawsze zależy jednak od skali zagrożenia i całokształtu okoliczności.

Nie można natomiast przyjmować, że każdy spór o wybór terapeuty albo pojedyncza odmowa zgody automatycznie prowadzi do ograniczenia władzy rodzicielskiej lub odpowiedzialności karnej. Trzeba odróżnić uzasadnioną różnicę zdań co do konkretnej formy pomocy od zachowania, które mimo udokumentowanej potrzeby i ryzyka dla zdrowia dziecka uniemożliwia zapewnienie mu koniecznego wsparcia.

Najczęstsze błędy i argumenty drugiej strony

„Dziecko mieszka ze mną, więc o terapii decyduję samodzielnie”.
Miejsce pobytu dziecka i codzienna piecza nie są tym samym co wyłączne prawo do rozstrzygania każdej istotnej sprawy. Trzeba sprawdzić zakres władzy rodzicielskiej.

„Skoro ja płacę za terapię, to nie potrzebuję stanowiska drugiego rodzica”.
Źródło finansowania nie rozstrzyga o kompetencji do podejmowania istotnych decyzji dotyczących dziecka.

„Każda wizyta u psychologa bez dwóch pisemnych zgód jest bezprawna”.
To zbyt daleko idące uproszczenie. Znaczenie ma charakter czynności, zakres władzy rodzicielskiej, status podmiotu udzielającego pomocy, wiek dziecka oraz to, czy istnieje rzeczywisty sprzeciw pomiędzy rodzicami. Inaczej może być oceniana jednorazowa konsultacja, a inaczej regularny proces terapeutyczny dotyczący poważnego problemu zdrowotnego.

„Skoro drugi rodzic odmówił, terapia jest niemożliwa”.
Nie. Jeżeli chodzi o istotną sprawę dziecka, brak porozumienia może zostać rozstrzygnięty przez sąd opiekuńczy. Odmowa rodzica nie daje mu prawa do ostatecznego, jednostronnego zamknięcia sprawy.

„Psycholog zdecyduje, czyja zgoda jest ważniejsza”.
Psycholog może oceniać potrzeby psychologiczne dziecka i zasady wykonywania własnego zawodu, ale nie zastępuje sądu w sporze o wykonywanie władzy rodzicielskiej.

„Dziecko skończyło 16 lat, więc samo może zdecydować o wszystkim”.
Jeżeli pomoc ma charakter świadczenia zdrowotnego, po ukończeniu 16 lat dziecko ma własne prawo do zgody i sprzeciwu, ale nie oznacza to automatycznego wyłączenia zgody przedstawiciela ustawowego. Przy konflikcie trzeba uwzględnić właściwe przepisy o zgodzie pacjenta oraz zasady wykonywania władzy rodzicielskiej.

„Nie mam żadnego dokumentu, ale w sądzie opowiem, co powiedział psycholog”.
Ustne informacje mogą być trudniejsze do wykazania. Jeżeli specjalista rzeczywiście zaleca terapię, warto poprosić o dokument możliwy do wykorzystania w postępowaniu, o ile może on zostać zgodnie z prawem wydany.

„Poczekam kilka miesięcy, aż drugi rodzic zmieni zdanie”.
Przy problemach psychicznych dziecka zwłoka może mieć znaczenie. Jeżeli specjalista wskazuje na potrzebę szybkiej terapii, warto nie tylko prowadzić rozmowy z drugim rodzicem, ale również przygotować dowody i – gdy porozumienie jest nierealne – odpowiednio wcześnie skierować sprawę do sądu.

FAQ

Czy po rozwodzie zawsze trzeba mieć zgodę obojga rodziców na terapię dziecka?

Nie ma zasady, według której każdy kontakt dziecka z psychologiem wymaga zawsze dwóch podpisów. Jeżeli jednak oboje rodzice mają prawo współdecydowania, a planowana regularna terapia jest w danych okolicznościach istotną sprawą dziecka, powinni podjąć decyzję wspólnie. W razie wyraźnego sporu rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Czy rodzic, z którym dziecko mieszka, może sam rozpocząć psychoterapię?

Samo ustalenie miejsca pobytu dziecka przy jednym rodzicu nie daje mu automatycznie wyłącznego prawa do wszystkich decyzji zdrowotnych. Należy sprawdzić wyrok rozwodowy i ewentualne późniejsze orzeczenia dotyczące władzy rodzicielskiej oraz ocenić charakter planowanej terapii.

Co zrobić, gdy drugi rodzic nie odpowiada na prośbę o zgodę?

Warto wysłać mu konkretną informację o zaleceniu terapii, proponowanym specjaliście i powodach jej rozpoczęcia oraz poprosić o jednoznaczne stanowisko w rozsądnym terminie. Jeżeli brak odpowiedzi w praktyce uniemożliwia podjęcie istotnej decyzji, można rozważyć wniosek do sądu opiekuńczego. Samo milczenie nie powinno być automatycznie przedstawiane jako wyraźna zgoda.

Czy 16-letnie dziecko może samo zgodzić się na terapię?

Jeżeli terapia jest świadczeniem zdrowotnym, małoletni po ukończeniu 16 lat ma własne prawo do wyrażenia zgody na świadczenie, a także prawo do sprzeciwu w sytuacjach określonych ustawą. Nie tworzy to jednak ogólnej zasady, zgodnie z którą nastolatek po ukończeniu 16 lat zawsze samodzielnie zastępuje przedstawiciela ustawowego przy podejmowaniu decyzji o leczeniu.

Czy psycholog może rozpocząć terapię, jeżeli wie, że jeden z rodziców się sprzeciwia?

Jeżeli sprzeciw dotyczy istotnej decyzji, o której oboje rodzice mają prawo współdecydować, konfliktu nie powinno się rozwiązywać przez pominięcie jednego z nich. W praktyce przy znanym sporze właściwym rozwiązaniem jest uzyskanie porozumienia albo rozstrzygnięcia sądu. Nagła pomoc w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia podlega odrębnym zasadom.

Do jakiego sądu złożyć wniosek i ile wynosi opłata?

Co do zasady wniosek składa się do Sądu Rejonowego, Wydziału Rodzinnego i Nieletnich właściwego według miejsca zamieszkania dziecka, a w braku miejsca zamieszkania – według miejsca jego pobytu. Opłata stała od wniosku o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka wynosi obecnie 100 zł.

Czy mogę otrzymać dokumentację terapii dziecka?

Jeżeli chodzi o dokumentację medyczną i rodzic jest przedstawicielem ustawowym dziecka, co do zasady przysługuje mu prawo dostępu wynikające z ustawy o prawach pacjenta. Trzeba jednak uwzględnić zakres jego władzy rodzicielskiej. Przy usługach psychologicznych świadczonych poza systemem ochrony zdrowia należy dodatkowo ustalić, jaki charakter ma dana dokumentacja i jakie przepisy ją regulują.

Czy można rozpocząć terapię przed zakończeniem sprawy sądowej?

Jeżeli drugi rodzic uprawniony do współdecydowania wyraźnie sprzeciwia się planowej terapii będącej istotną sprawą dziecka, jednostronne rozpoczęcie procesu może rodzić dalszy konflikt prawny. Gdy stan dziecka nie pozwala czekać na zakończenie postępowania, należy rozważyć żądanie zabezpieczenia. W bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia trzeba korzystać z pilnej pomocy medycznej lub psychiatrycznej zgodnie z przepisami dotyczącymi stanów nagłych.

Podsumowanie

Przy terapii psychologicznej dziecka po rozwodzie najpierw należy ustalić zakres władzy rodzicielskiej, a następnie ocenić charakter planowanej pomocy. Jeżeli oboje rodzice mają prawo współdecydowania, a regularna terapia stanowi istotną sprawę dziecka, wyraźnego sprzeciwu jednego z nich nie powinno się pomijać.

Praktycznie warto zgromadzić zalecenia specjalistów, wyrok dotyczący władzy rodzicielskiej i korespondencję z drugim rodzicem. Gdy porozumienie nie jest możliwe, można złożyć wniosek do sądu rodzinnego na podstawie art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeśli zwłoka może pogarszać stan dziecka, należy działać szybko i rozważyć odpowiednie zabezpieczenie, a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia korzystać z niezwłocznej pomocy medycznej lub psychiatrycznej.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 236, w szczególności art. 97 i art. 109.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 468, w szczególności art. 518, art. 521, art. 568, art. 569 i art. 582.
• Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w szczególności art. 17 i art. 26.
• Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w szczególności przepisy dotyczące zgody małoletniego i jego przedstawiciela oraz udzielania pomocy w sytuacjach nagłych.
• Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, w szczególności przepisy dotyczące usług psychologicznych, zgody klienta i tajemnicy zawodowej.