Rozwód po zdradzie emocjonalnej albo internetowej – czy to wystarczy do winy?

W polskim prawie nie ma odrębnej definicji „zdrady emocjonalnej” ani „zdrady internetowej”. Sąd nie rozstrzyga więc, czy dane zachowanie pasuje do potocznej etykiety, lecz ustala, czy małżonek naruszył obowiązki wynikające z małżeństwa, czy można mu przypisać winę oraz czy jego zachowanie pozostawało w związku z zupełnym i trwałym rozkładem pożycia.

Dlatego dwie pozornie podobne sprawy mogą zakończyć się inaczej. Wielomiesięczny sexting, ukrywanie relacji, deklaracje miłości i planowanie wspólnej przyszłości mogą mieć poważne znaczenie. Pojedynczy dwuznaczny komentarz albo kontakt rozpoczęty długo po faktycznym rozpadzie małżeństwa zwykle nie wystarczą.

Rozwód po zdradzie emocjonalnej albo internetowej — zakres problemu i najważniejsze rozróżnienia

Art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakłada na małżonków obowiązek wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny. Wierność nie sprowadza się wyłącznie do zakazu współżycia z inną osobą. Obejmuje także lojalność, uczciwość oraz powstrzymywanie się od budowania relacji, która w konkretnych okolicznościach wypiera więź małżeńską.

Zdrada emocjonalna

O zdradzie emocjonalnej mówi się najczęściej wtedy, gdy małżonek tworzy z inną osobą ukrytą, szczególnie bliską więź: zwierza się jej z intymnych spraw, deklaruje uczucia, omawia wspólną przyszłość, porównuje ją z małżonkiem albo przenosi na nią czas, uwagę i zaangażowanie, które dotychczas służyły rodzinie. Brak kontaktu seksualnego nie wyklucza naruszenia obowiązku lojalności. Sąd Najwyższy wskazywał, że w określonych okolicznościach znaczenie mogą mieć również bliskie, choć nieintymne kontakty z inną osobą.

Zdrada internetowa

Zdrada internetowa może przybrać formę sextingu, erotycznych rozmów wideo, korzystania z aplikacji randkowych, prowadzenia ukrytego profilu, wymiany intymnych zdjęć, deklarowania uczuć lub planowania spotkań. Internet jest tylko kanałem komunikacji. Dla sądu liczą się treść, częstotliwość, czas trwania, stopień tajności oraz wpływ relacji na małżeństwo.

Nie każda rozmowa z osobą trzecią jest zdradą. Przyjaźń, kontakt zawodowy, reakcja w mediach społecznościowych czy pojedynczy żart nie przesądzają o winie. Ocena zmienia się, gdy pojawiają się erotyczne treści, wyznania, wspólne plany, regularne kasowanie historii, kłamstwa, ukrywanie wydatków albo wycofanie z życia rodzinnego.

Jeżeli sprawa obejmuje klasyczną zdradę fizyczną i szersze przygotowanie do procesu, osobno omawiamy rozwód z orzeczeniem o winie. W tym artykule koncentrujemy się wyłącznie na relacji emocjonalnej lub prowadzonej przez internet i na jej związku z rozpadem małżeństwa.

Jakie zachowanie może mieć znaczenie dla winy lub ochrony strony

Największe znaczenie mają zachowania powtarzalne, świadome i ukrywane, które naruszają więź małżeńską. Sąd analizuje cały ciąg zdarzeń, a nie wyłącznie najbardziej dosadny zrzut ekranu.

Znaczenie może mieć również przeznaczanie wspólnych pieniędzy na prezenty, wyjazdy, subskrypcje lub spotkania z osobą trzecią, zaniedbywanie opieki nad dziećmi, unikanie wspólnego czasu albo agresywne reagowanie na pytania o relację. Nie każde z tych zachowań samodzielnie oznacza zdradę, ale razem mogą pokazywać, że małżonek świadomie wycofywał się z małżeństwa.

Jeżeli relacji online towarzyszą groźby ujawnienia intymnych materiałów, przejmowanie kont, śledzenie urządzeń albo nękanie, priorytetem jest bezpieczeństwo: zmiana haseł, włączenie uwierzytelniania dwuskładnikowego, zachowanie kopii komunikatów i ograniczenie dostępu do urządzeń. Takie zachowania mogą wymagać odrębnych działań, lecz nie należy ich mieszać z samym dowodzeniem zdrady.

Związek zachowania z rozkładem pożycia — czego nie wystarczy wykazać

Do rozwodu potrzebny jest zupełny i trwały rozkład pożycia, czyli ustanie więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej w takim stopniu, że nie ma realnych podstaw do oczekiwania ich odbudowy. Utrzymywanie wspólnego mieszkania lub częściowych rozliczeń nie zawsze wyklucza rozkład, jeżeli wynika z sytuacji mieszkaniowej, potrzeb dzieci albo ekonomii.

Aby zdrada emocjonalna lub internetowa uzasadniała przypisanie winy, trzeba wykazać łącznie:

• naruszenie obowiązku małżeńskiego – na przykład wierności, lojalności, wzajemnej pomocy lub współdziałania dla dobra rodziny;
• zawinienie – zachowanie było świadome i można było od małżonka wymagać innego postępowania;
• związek przyczynowy – zachowanie wywołało rozkład pożycia albo istotnie go pogłębiło.

Najważniejsza jest chronologia

Trzeba ustalić, kiedy rozpoczęła się relacja online, kiedy pojawiły się konflikty, kiedy ustała bliskość fizyczna, kiedy małżonkowie przestali prowadzić wspólne życie i czy podejmowali próby naprawy związku. Sąd Najwyższy przyjmuje, że związek z inną osobą powstały dopiero po zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia nie stanowi przyczyny tego rozkładu. Może być bolesny lub źle oceniany, ale nie wystarczy do przypisania winy za zdarzenie, które nastąpiło wcześniej.

Nie wystarczy więc powiedzieć: „odkryłem wiadomości i wtedy małżeństwo się skończyło”. Trzeba odróżnić moment ujawnienia relacji od momentu jej rozpoczęcia oraz pokazać, jak zachowanie zmieniło pożycie. Czasem odkrycie zdrady jest bezpośrednią przyczyną rozpadu. W innych sprawach wiadomości jedynie potwierdzają, że związek był martwy od dawna.

Wyłączna wina wymaga oceny zachowania obojga małżonków

Żądając rozwodu z wyłącznej winy drugiego małżonka, trzeba liczyć się z badaniem własnego postępowania. Jeżeli obie strony zawinionym zachowaniem przyczyniły się do rozkładu, sąd może orzec winę obojga. Nie porównuje przy tym winy procentowo. Nawet gdy zachowanie jednej strony było znacznie poważniejsze, zawiniony i przyczynowy wkład drugiej strony może wykluczyć orzeczenie jej całkowitej niewinności.

Same w sobie zwykle nie wystarczą: pojedyncza wiadomość bez kontekstu, samo posiadanie aplikacji, domysły oparte na częstym używaniu telefonu, relacja rozpoczęta po utrwalonym rozpadzie, dowód pokazujący tylko kłamstwo bez treści relacji albo zeznania osoby, która zna sprawę wyłącznie z opowieści jednego małżonka.

Legalne dowody — dokumenty, wiadomości, nagrania, świadkowie i interwencje

W postępowaniu cywilnym przedmiotem dowodu są fakty istotne dla rozstrzygnięcia, a sąd ocenia cały materiał według zasad logiki i doświadczenia życiowego. Dobre dowody powinny pokazywać nie tylko treść relacji, ale również daty, uczestników, ciągłość oraz wpływ na małżeństwo.

Wiadomości, e-maile i materiały z mediów społecznościowych

Najbezpieczniejsze są materiały, które strona otrzymała jako adresat, które druga osoba opublikowała publicznie albo do których strona miała legalny dostęp. Warto zachować pełny wątek, a nie tylko wybrane zdania. Zrzut powinien obejmować nazwę konta lub numer, datę i godzinę oraz sąsiadujące wiadomości pozwalające odczytać kontekst.

Nie należy edytować plików, przepisywać rozmów bez zachowania oryginału ani usuwać niewygodnych fragmentów. Trzeba zabezpieczyć kopię na innym nośniku, zanotować urządzenie i aplikację, z których pochodzi materiał, oraz zachować plik źródłowy. W razie sporu sąd może badać autentyczność, kompletność i możliwość manipulacji.

Nagrania rozmów

Art. 308 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala korzystać z nagrań obrazu i dźwięku. Nagranie własnej rozmowy bez poinformowania rozmówcy nie jest automatycznie wyłączone z procesu. Sąd bada jednak sposób uzyskania materiału, jego autentyczność, kompletność, możliwość prowokowania wypowiedzi oraz proporcję między potrzebą dowodową a ochroną prywatności.

Do nagrania warto dołączyć nośnik w formacie możliwym do odtworzenia, opis daty i uczestników oraz rzetelną transkrypcję z oznaczeniem czasu. Transkrypcja pomaga sądowi, lecz nie zastępuje oryginalnego pliku.

Świadkowie, dokumenty finansowe i detektyw

Świadkiem powinna być osoba, która sama widziała zachowanie, słyszała wypowiedzi albo obserwowała zmianę funkcjonowania rodziny. Świadek powtarzający wyłącznie relację strony ma mniejszą wartość. Przydatne mogą być także potwierdzenia przelewów, rachunki za wyjazdy, rezerwacje, dokumenty dotyczące wspólnych wydatków oraz raport licencjonowanego detektywa, jeżeli obserwacje prowadzono zgodnie z prawem.

Interwencje i dokumenty urzędowe

Jeżeli ujawnieniu relacji towarzyszyły groźby, nękanie, niszczenie rzeczy albo próby przejęcia kont, znaczenie mogą mieć notatki z interwencji, zawiadomienia, potwierdzenia zgłoszeń i inne dokumenty urzędowe. Taki dokument potwierdza przede wszystkim fakt i przebieg czynności organu; nie zawsze samodzielnie dowodzi prawdziwości wszystkich wypowiedzi stron ani istnienia zdrady. Wniosek o pozyskanie dokumentacji trzeba ograniczyć do materiałów istotnych dla konkretnego zarzutu.

Billing może wykazać fakt, czas i długość połączeń lub wymianę komunikacji, ale co do zasady nie ujawnia treści rozmów ani SMS-ów. Jeżeli dane znajdują się u operatora, można złożyć wniosek, aby sąd zwrócił się o ich przedstawienie; trzeba wskazać operatora, numer, okres i fakt, który ma zostać udowodniony. Dane o wykonanych usługach potrzebne do rozliczeń i reklamacji operator przechowuje co do zasady przez 12 miesięcy, a w razie sporu reklamacyjnego – przez okres potrzebny do jego zakończenia. Nie oznacza to jednak, że po roku zawsze znikają wszystkie dane lub że sąd uzyska treść komunikacji. Wniosek należy przygotować możliwie szybko. Szerzej problem udostępnienia billingów omawiamy w osobnym materiale.

Dowody zdobyte z naruszeniem prywatności — ryzyka procesowe i karne

W sprawach rozwodowych silna potrzeba zdobycia dowodu nie daje prawa do dowolnego kontrolowania małżonka. Szczególnie ryzykowne jest odgadywanie lub przełamywanie hasła, logowanie się na cudze konto bez uprawnienia, instalowanie programu szpiegującego, kopiowanie danych z zabezpieczonego urządzenia albo pozostawienie dyktafonu w miejscu, w którym strona sama nie uczestniczy w rozmowie.

Art. 267 Kodeksu karnego penalizuje między innymi uzyskanie bez uprawnienia informacji nieprzeznaczonej dla sprawcy przez otwarcie zamkniętego pisma, podłączenie do sieci telekomunikacyjnej lub przełamanie albo ominięcie zabezpieczenia. Przepis obejmuje również bezprawny dostęp do systemu informatycznego oraz używanie urządzenia lub oprogramowania w celu pozyskania informacji. W zależności od sposobu działania mogą pojawić się też roszczenia cywilne związane z naruszeniem prywatności, tajemnicy komunikowania się lub innych dóbr osobistych.

Nagrywanie własnej rozmowy a podsłuchiwanie innych

Inaczej ocenia się zapis rozmowy, w której nagrywający sam uczestniczy, a inaczej urządzenie pozostawione w samochodzie, mieszkaniu lub pokoju w celu rejestrowania cudzych rozmów. To drugie działanie wiąże się z poważnym ryzykiem odpowiedzialności. Nawet dopuszczenie materiału przez sąd cywilny nie oznacza, że sposób jego zdobycia stał się legalny ani że nie wywoła odrębnych konsekwencji.

Dostęp do telefonu lub konta małżonka

Wspólne korzystanie z urządzenia, zapamiętane hasło albo pozostawienie otwartej aplikacji nie zawsze oznaczają zgodę na przeglądanie całej korespondencji i kopiowanie danych. Ocena zależy od zakresu rzeczywistego upoważnienia, zabezpieczeń oraz wcześniejszego sposobu korzystania. Im bardziej strona omija zabezpieczenia lub działa wbrew wyraźnemu sprzeciwowi, tym większe ryzyko.

Nie należy publikować intymnych wiadomości ani zdjęć, wysyłać ich rodzinie, pracodawcy czy znajomym ani wykorzystywać do wywierania presji. Do sądu należy przekazać tylko materiał potrzebny do wykazania konkretnych faktów. Dane osób trzecich i treści niezwiązane ze sprawą warto zanonimizować, o ile nie pozbawia to dowodu znaczenia.

Wpływ ustaleń na dzieci, alimenty, mieszkanie i zabezpieczenie

Dzieci i kontakty

Wina za rozkład pożycia nie przesądza automatycznie o władzy rodzicielskiej, miejscu pobytu dziecka ani kontaktach. Sąd kieruje się dobrem dziecka, zdolnością rodziców do opieki i współpracy oraz rzeczywistym funkcjonowaniem rodziny. Sama relacja internetowa rodzica nie oznacza, że nie może on prawidłowo opiekować się dzieckiem.

Znaczenie mogą mieć dopiero konkretne skutki: pozostawianie dziecka bez opieki, wykorzystywanie go do przekazywania wiadomości, zaniedbywanie potrzeb, wprowadzanie osoby trzeciej w destabilizujący sposób albo konflikt narażający dziecko na silne napięcie. Nie należy prosić dzieci o przeglądanie telefonu drugiego rodzica, wykonywanie zrzutów ani składanie „raportów”.

Alimenty na dziecko i między małżonkami

Alimenty na dziecko zależą od jego usprawiedliwionych potrzeb oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców, a nie od winy za rozwód. Inaczej wygląda sytuacja alimentów między byłymi małżonkami. Jeżeli jeden z nich zostanie uznany za wyłącznie winnego, a rozwód powoduje istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, art. 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może uzasadniać świadczenie także wtedy, gdy małżonek niewinny nie znajduje się w niedostatku.

To nie jest automatyczna kara za zdradę. Trzeba zgłosić odpowiednie żądanie i wykazać przesłanki, w tym sytuację materialną przed rozwodem, przewidywaną sytuację po rozwodzie oraz możliwości zobowiązanego.

Wspólne mieszkanie i zabezpieczenie na czas procesu

W wyroku rozwodowym sąd może określić sposób korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania. Wyjątkowo może nakazać eksmisję małżonka, którego rażąco naganne postępowanie uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Sama zdrada emocjonalna lub internetowa zwykle nie wystarcza do eksmisji; znaczenie ma zachowanie w mieszkaniu i realna niemożność dalszego wspólnego pobytu.

Na czas procesu można rozważyć wniosek o zabezpieczenie, na przykład alimentów na dziecko lub małżonka, miejsca pobytu dziecka, kontaktów albo sposobu sprawowania pieczy. Wniosek powinien opisywać aktualną potrzebę i zawierać dokumenty dotyczące kosztów, opieki oraz sytuacji stron. Sam dowód zdrady nie zastępuje przesłanek danego zabezpieczenia.

Żądania oraz wnioski dowodowe w pozwie i dalszych pismach

Pozew o rozwód składa się do sądu okręgowego. Co do zasady właściwy jest sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich nadal w tym okręgu mieszka lub zwykle przebywa. Gdy tej podstawy brak, właściwość ustala się według miejsca zamieszkania strony pozwanej, a w dalszej kolejności strony powodowej.

Jeżeli celem jest ustalenie wyłącznej winy drugiego małżonka, żądanie powinno być jednoznaczne, na przykład: „wnoszę o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód z wyłącznej winy pozwanego”. W uzasadnieniu trzeba opisać nie tylko samą relację, lecz także stan małżeństwa przed jej rozpoczęciem, daty, zachowanie stron, reakcję po ujawnieniu oraz sposób, w jaki relacja doprowadziła do zerwania więzi.

Jak formułować wniosek dowodowy

Każdy wniosek powinien wskazywać konkretny dowód i fakt, który ma zostać nim wykazany. Zamiast pisać „na okoliczność winy pozwanego”, lepiej wskazać: „na okoliczność prowadzenia od marca do sierpnia 2025 r. regularnych intymnych rozmów z osobą trzecią, ukrywania tej relacji oraz wycofania się w tym okresie ze wspólnego życia rodzinnego”.

• Przy wiadomościach wskaż uczestników, okres, aplikację i numery załączników.
• Przy świadku podaj imię, nazwisko, adres do wezwania oraz fakty, które zna z własnej obserwacji.
• Przy nagraniu podaj datę, uczestników, czas trwania, nośnik i fragmenty istotne dla sprawy.
• Przy danych od operatora wskaż podmiot, numer telefonu, dokładny przedział czasu oraz znaczenie danych.
• Przy dokumentach finansowych opisz wydatek i jego związek z relacją lub sytuacją rodziny.

Sąd może pominąć dowód nieistotny, niemożliwy do przeprowadzenia, zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania albo nieprawidłowo opisany. Może też wyznaczyć termin na przedstawienie wszystkich twierdzeń i dowodów. Pisma i dowody trzeba więc składać w terminach wskazanych przez sąd, zamiast odkładać je do końca procesu.

Jeżeli druga strona przedstawia nieprawdziwą chronologię, zaprzecza relacji lub przerzuca odpowiedzialność, odpowiedź powinna odnosić się punkt po punkcie do konkretnych twierdzeń i dowodów. Szersze wskazówki dotyczące obrony przed kłamstwami męża w pozwie rozwodowym znajdują się w odrębnym artykule.

Nie ma odrębnego krótkiego terminu na „zgłoszenie zdrady” w sprawie rozwodowej. Zwłoka może jednak utrudnić odtworzenie chronologii, doprowadzić do utraty wiadomości lub danych operatora, a po rozpoczęciu procesu – do przekroczenia terminu zakreślonego przez sąd.

Najczęstsze błędy i argumenty drugiej strony

Błędy popełniane przy budowaniu sprawy

• Mylenie zdrady z przyczyną rozkładu. Samo wykazanie relacji nie odpowiada na pytanie, czy doprowadziła ona do rozpadu małżeństwa.
• Wyrywanie wypowiedzi z kontekstu. Jeden efektowny zrzut może stracić wartość po pokazaniu całej rozmowy.
• Brak dat. Bez chronologii druga strona może twierdzić, że relacja zaczęła się dopiero po rozkładzie.
• Ignorowanie własnego zachowania. Żądanie wyłącznej winy wymaga przygotowania odpowiedzi na zarzuty wobec powoda.
• Nadmierne gromadzenie materiału. Setki stron rozmów bez opisu utrudniają sądowi ustalenie faktów.
• Pozyskiwanie dowodów za wszelką cenę. Włamanie na konto lub podsłuch może stworzyć osobny problem prawny.
• Wciąganie dzieci w konflikt. Dziecko nie powinno być narzędziem kontroli drugiego rodzica.

Typowe argumenty drugiej strony i sposób odpowiedzi

FAQ

Czy sexting bez spotkań wystarczy do orzeczenia winy?

Może wystarczyć, jeżeli był świadomym i powtarzalnym naruszeniem wierności lub lojalności oraz spowodował albo pogłębił rozkład pożycia. Sąd oceni treść, czas trwania, tajność, chronologię i zachowanie obojga małżonków.

Czy sąd musi ustalić, że doszło do współżycia z inną osobą?

Nie. Brak kontaktu fizycznego nie wyklucza winy. Istotna może być sama ukryta więź emocjonalna, erotyczna komunikacja lub działania zmierzające do stworzenia nowego związku.

Czy mogę przedstawić zrzuty ekranu z telefonu małżonka?

Zrzuty mogą być dowodem, ale trzeba wyjaśnić ich pochodzenie, zachować pełny kontekst i oryginalne pliki. Jeżeli uzyskano je przez przełamanie hasła lub bezprawny dostęp do konta, pojawia się ryzyko karne i cywilne.

Czy mogę nagrać rozmowę z małżonkiem bez jego wiedzy?

Nagranie rozmowy, w której sam uczestniczysz, nie jest automatycznie wyłączone z postępowania cywilnego. Sąd oceni autentyczność, kompletność i sposób uzyskania. Pozostawienie urządzenia w celu nagrywania cudzych rozmów jest znacznie bardziej ryzykowne.

Czy sąd odzyska skasowane wiadomości albo treść SMS-ów?

Nie można tego zakładać. Operator zazwyczaj dysponuje danymi o połączeniach, a nie treścią rozmów lub SMS-ów. Dane z aplikacji zależą od dostawcy, ustawień konta i okresu przechowywania. Wniosek musi być konkretny i dotyczyć informacji rzeczywiście możliwych do uzyskania.

Jak udowodnić, że relacja internetowa była przyczyną rozpadu?

Najlepiej zestawić daty relacji z konkretnymi zmianami w małżeństwie: ustaniem bliskości, wyprowadzką, konfliktami, zaniedbaniem rodziny, wydatkami, konfrontacją i próbami naprawy. Pomocne są wiadomości, dokumenty oraz świadkowie znający fakty z własnej obserwacji.

Czy zdrada internetowa wpływa na opiekę nad dzieckiem?

Nie automatycznie. Sąd bada dobro dziecka i kompetencje opiekuńcze. Znaczenie mają dopiero konkretne skutki dla dziecka, takie jak zaniedbanie, destabilizacja lub wciąganie go w konflikt rodziców.

Czy istnieje termin na powołanie dowodów zdrady?

Nie ma osobnego terminu na „zgłoszenie zdrady”, ale sąd może wyznaczyć termin na wszystkie twierdzenia i dowody, a spóźnione wnioski pominąć. Trzeba też brać pod uwagę usuwanie wiadomości i ograniczony okres przechowywania danych.

Podsumowanie

Zdrada emocjonalna lub internetowa może być wystarczającą podstawą do przypisania winy, jeżeli stanowi zawinione naruszenie obowiązków małżeńskich i pozostaje w związku z rozkładem pożycia. Najważniejsze są nie etykiety, lecz treść relacji, jej czas, tajność, skutki dla rodziny oraz zachowanie obojga małżonków.

Przed złożeniem pozwu warto sporządzić dokładną chronologię, zabezpieczyć oryginalne i legalnie pozyskane dowody, przypisać każdy z nich do konkretnego faktu oraz oddzielić kwestie winy od spraw dzieci, alimentów i zabezpieczenia. Gdy materiał został zdobyty w sposób ingerujący w prywatność, trzeba dodatkowo ocenić ryzyko karne i cywilne.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 23, 56–58 i 60 (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 236).
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 41, 187, 205³, 205¹², 227, 232–233, 235¹–235², 308, 427, 431–432, 730¹ i 753 (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, art. 267 (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 383 z późn. zm.).
• Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej, w szczególności art. 386 i 394 (Dz.U. z 2024 r. poz. 1221 z późn. zm.).
• Wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 2000 r., IV CKN 112/00; wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2005 r., IV CK 202/05; wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2003 r., IV CKN 94/01; wyrok Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2004 r., V CK 273/03.