Dziecko w związku partnerskim – władza rodzicielska, kontakty i alimenty

Dziecko w związku partnerskim – zakres problemu i najważniejsze rozróżnienia

Najważniejsza zasada wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: sytuacja prawna dziecka nie zależy od tego, czy jego rodzice zawarli małżeństwo. Dziecko urodzone w związku nieformalnym ma prawo do utrzymania, wychowania i ochrony swoich interesów na takich samych zasadach jak dziecko małżonków.

Różnica pojawia się przede wszystkim przy ustalaniu ojcostwa. W małżeństwie działa ustawowe domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki. W związku partnerskim takiego domniemania dotyczącego partnera matki nie ma. Jeżeli nie znajduje zastosowania domniemanie ojcostwa innego mężczyzny, ojcostwo partnera trzeba prawnie ustalić.

Należy przy tym rozdzielić cztery zagadnienia, które często są mylone:

• Władza rodzicielska – obejmuje obowiązek i prawo sprawowania pieczy nad dzieckiem, wychowania go oraz reprezentowania i zarządzania jego majątkiem w granicach określonych ustawą.
• Miejsce pobytu dziecka – wskazuje, gdzie dziecko ma na co dzień przebywać i kto faktycznie organizuje jego codzienne życie.
• Kontakty – oznaczają osobiste spotkania oraz inne formy utrzymywania relacji z dzieckiem; są odrębne od władzy rodzicielskiej.
• Alimenty – służą zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb dziecka, z uwzględnieniem możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego rodzica.

Możliwe jest zatem, że dziecko mieszka głównie z matką, oboje rodzice zachowują władzę rodzicielską, ojciec regularnie spotyka się z dzieckiem i jednocześnie płaci alimenty. Takie rozwiązanie nie jest sprzeczne z prawem.

Nie ma również wymogu, aby rodzice najpierw zawarli małżeństwo lub podpisali umowę dotyczącą związku. Ich prawa i obowiązki rodzicielskie wynikają przede wszystkim z przepisów oraz ustalonego prawnie pochodzenia dziecka.

Osoby zainteresowane finansowymi skutkami wychowywania wspólnego dziecka bez ślubu mogą zapoznać się także z opracowaniem dotyczącym alimentów na dziecko w konkubinacie.

Ustalenie ojcostwa i dane dziecka w akcie urodzenia

Matka dziecka jest ustalana na podstawie faktu jego urodzenia. W przypadku ojca sytuacja może wymagać dodatkowych czynności prawnych. Samo wspólne zamieszkiwanie partnerów, uczestniczenie w ciąży czy finansowanie potrzeb dziecka nie zastępuje prawnego ustalenia ojcostwa.

Jak uznać ojcostwo dziecka urodzonego poza małżeństwem?

Zgodnie z art. 73 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego uznanie ojcostwa polega na złożeniu przez mężczyznę oświadczenia, że jest ojcem dziecka, oraz potwierdzeniu tego przez matkę.

Oświadczenia można złożyć przede wszystkim przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Ustawa przewiduje również inne uprawnione organy, w tym sąd opiekuńczy, a w określonych sytuacjach konsula.

Matka może potwierdzić ojcostwo jednocześnie z mężczyzną albo w ciągu trzech miesięcy od jego oświadczenia. Uznanie może nastąpić również przed narodzinami dziecka, jeżeli zostało już poczęte.

Przed wizytą w USC należy przygotować dokumenty tożsamości i sprawdzić, czy pochodzenie dziecka nie jest już prawnie ustalone w inny sposób. Jeżeli działa domniemanie ojcostwa męża matki, samo oświadczenie jej obecnego partnera nie wystarczy do wpisania go jako ojca.

Co zrobić, gdy jeden z rodziców nie zgadza się na uznanie ojcostwa?

Jeżeli matka nie potwierdza oświadczenia mężczyzny albo uznanie ojcostwa z innych przyczyn nie jest możliwe, pozostaje droga sądowa. Powództwo o ustalenie ojcostwa mogą wnieść osoby wskazane w przepisach, w szczególności dziecko, matka i mężczyzna twierdzący, że jest ojcem dziecka, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń.

W takim postępowaniu znaczenie mogą mieć wyniki badań DNA, dokumenty oraz inne dowody dotyczące pochodzenia dziecka. Sąd ocenia całokształt materiału dowodowego.

Sądowe ustalenie ojcostwa może wiązać się z rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej, nazwisku dziecka i alimentach, zależnie od okoliczności sprawy oraz właściwych przepisów.

Czy wpisanie ojca do aktu urodzenia rozwiązuje wszystkie problemy?

Nie. Ustalenie ojcostwa tworzy prawny stosunek rodzicielstwa, ale nie przesądza, gdzie dziecko będzie mieszkać po rozstaniu ani jak rodzice mają organizować kontakty.

Warto odróżnić brak ustalonych zasad kontaktów od ich późniejszego naruszania. Szczegółowy problem sytuacji, w której ojciec dziecka ignoruje ustalenia dotyczące kontaktów, wymaga odrębnej oceny, zwłaszcza gdy istnieje już orzeczenie sądu albo ugoda.

Władza rodzicielska, miejsce pobytu i ważne decyzje

Art. 93 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Dotyczy to również rodziców bez ślubu, jeżeli ich rodzicielstwo zostało prawnie ustalone i nie zachodzą okoliczności ograniczające, zawieszające lub wyłączające tę władzę.

Władza rodzicielska nie jest przywilejem związanym z formalnym statusem związku. Jej wykonywanie powinno służyć przede wszystkim dobru dziecka.

Kto podejmuje decyzje o leczeniu, szkole i miejscu zamieszkania dziecka?

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest uprawnione i zobowiązane do jej wykonywania. Jednak zgodnie z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie.

Do takich spraw, zależnie od konkretnej sytuacji, mogą należeć:

• wybór lub istotna zmiana szkoły,
• decyzje dotyczące ważnego leczenia,
• trwała zmiana miejsca zamieszkania dziecka, zwłaszcza przeprowadzka za granicę,
• istotne decyzje związane z wychowaniem i edukacją,
• zmiana nazwiska dziecka.

Codzienne czynności związane z opieką zwykle wykonuje rodzic, który w danym momencie sprawuje pieczę. Nie oznacza to jednak prawa do jednostronnego rozstrzygania wszystkich ważnych kwestii.

Jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia, każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie konkretnej istotnej sprawy dziecka.

Co oznacza ustalenie miejsca pobytu dziecka przy jednym z rodziców?

Po rozstaniu rodzice mogą uzgodnić, że dziecko będzie stale przebywało przede wszystkim z jednym z nich. Taki układ nie oznacza automatycznego pozbawienia drugiego rodzica władzy rodzicielskiej.

Gdy porozumienie jest niemożliwe, sąd może rozstrzygnąć spór, oceniając między innymi dotychczasową opiekę, potrzeby dziecka, warunki wychowawcze, więzi rodzinne i możliwość zapewnienia stabilności.

Na podstawie art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd może określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej przez rodziców żyjących w rozłączeniu. W zależności od dobra dziecka może pozostawić władzę obojgu rodzicom albo powierzyć jej wykonywanie jednemu z nich, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień.

Kontakty po rozstaniu rodziców

Kontakty z dzieckiem są odrębne od władzy rodzicielskiej. Zgodnie z art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice oraz dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej.

Oznacza to, że nawet rodzic, którego władza została ograniczona, co do zasady zachowuje prawo do kontaktów. Ograniczenie lub zakaz kontaktów wymaga odrębnych podstaw związanych z dobrem dziecka.

Jak ustalić kontakty bez udziału sądu?

Jeżeli rodzice potrafią współpracować, mogą samodzielnie uzgodnić sposób kontaktowania się z dzieckiem. Dla uniknięcia nieporozumień najlepiej zapisać ustalenia dotyczące dni i godzin spotkań, odbioru dziecka, wakacji, świąt oraz kontaktów telefonicznych.

Przy ustalaniu harmonogramu znaczenie mają wiek dziecka, jego potrzeby rozwojowe, dotychczasowa więź z rodzicem i organizacja codziennych obowiązków.

Szczególnego podejścia mogą wymagać kontakty ojca z małym dzieckiem, zwłaszcza gdy rodzice różnią się w ocenie możliwości spotkań poza miejscem zamieszkania.

Kiedy potrzebne jest orzeczenie sądu?

Gdy ustalenia nie są możliwe albo konflikt utrudnia ich wykonywanie, rodzic może złożyć wniosek o uregulowanie kontaktów do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, działającego jako sąd opiekuńczy.

Co do zasady właściwy jest sąd miejsca zamieszkania dziecka, a gdy dziecko nie ma miejsca zamieszkania w Polsce – sąd miejsca jego pobytu, z uwzględnieniem szczególnych reguł właściwości.

Wniosek powinien określać proponowany sposób kontaktów. Sąd może ustalić spotkania osobiste, noclegi, kontakty w określone dni, rozmowy na odległość oraz zasady odbierania i odprowadzania dziecka.

W razie zagrożenia dobra dziecka sąd może ograniczyć kontakty, na przykład ustalając ich odbywanie w obecności określonej osoby. Jeżeli kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka lub je naruszają, sąd może ich zakazać.

Nie istnieje zasada, zgodnie z którą matka zawsze ma pierwszeństwo w sprawowaniu pieczy albo ojcu przysługują wyłącznie spotkania w wybrane weekendy. Sposób kontaktów powinien odpowiadać indywidualnej sytuacji dziecka.

Alimenty i udział w kosztach utrzymania dziecka

Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka nie zależy od zawarcia małżeństwa przez rodziców. Wynika przede wszystkim z art. 133 i 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Jak ustala się wysokość alimentów?

Sąd bierze pod uwagę dwa podstawowe kryteria:

• Usprawiedliwione potrzeby dziecka – obejmujące między innymi wyżywienie, mieszkanie, ubrania, edukację, leczenie, środki higieniczne, wypoczynek i zajęcia odpowiednie do wieku oraz sytuacji dziecka.
• Możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica – które nie muszą być tożsame z dochodami faktycznie wykazywanymi przez zobowiązanego.

Obowiązek alimentacyjny może być wykonywany częściowo lub w całości poprzez osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka. Z tego powodu rodzic zapewniający codzienną opiekę nie zawsze musi przekazywać drugiemu rodzicowi taką samą kwotę pieniędzy.

Nie obowiązuje ustawowy schemat dzielenia wszystkich kosztów dokładnie po połowie. Sąd uwzględnia rzeczywisty zakres opieki, potrzeby dziecka i możliwości każdego rodzica.

Czy alimentów można żądać bez wcześniejszego ustalenia kontaktów?

Tak. Roszczenie alimentacyjne nie wymaga wcześniejszego sądowego uregulowania kontaktów czy miejsca pobytu dziecka. Konieczne jest natomiast istnienie prawnego stosunku rodzicielstwa, od którego zależy obowiązek alimentacyjny.

Jeśli ojcostwo nie zostało jeszcze prawnie ustalone, odpowiednie żądania mogą zostać zgłoszone w ramach sprawy o ustalenie ojcostwa, zgodnie z przepisami regulującymi takie postępowanie.

W przypadku sporu o alimenty na rzecz małoletniego pozew składa się zasadniczo do sądu rejonowego. Można skorzystać z właściwości sądu miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów albo sądu właściwego według ogólnych zasad.

Strona dochodząca alimentów jest zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Nie oznacza to automatycznego zwolnienia z każdego możliwego wydatku, na przykład kosztów własnego pełnomocnika.

Czy można żądać alimentów za wcześniejszy okres?

Roszczenia alimentacyjne przedawniają się co do zasady z upływem trzech lat, przy czym przepisy przewidują szczególne zasady biegu przedawnienia, między innymi w relacjach rodziców i dzieci w czasie trwania władzy rodzicielskiej.

Za okres poprzedzający wniesienie pozwu sąd bada również, czy pozostały niezaspokojone potrzeby dziecka lub związane z nimi zobowiązania. Nie należy zakładać, że wystarczy pomnożyć proponowaną miesięczną kwotę alimentów przez liczbę wszystkich wcześniejszych miesięcy.

Po wydaniu orzeczenia o alimentach zmiana sytuacji może uzasadniać żądanie ich podwyższenia albo obniżenia na podstawie art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Nazwisko dziecka, zgody i postępowanie przed USC lub sądem

Nazwisko dziecka urodzonego poza małżeństwem jest powiązane ze sposobem ustalenia ojcostwa i oświadczeniami rodziców.

Przy uznaniu ojcostwa rodzice mogą złożyć zgodne oświadczenia dotyczące nazwiska dziecka. Może ono nosić nazwisko jednego z rodziców albo nazwisko utworzone przez połączenie ich nazwisk, zgodnie z zasadami określonymi w art. 89 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jeżeli rodzice nie złożą zgodnych oświadczeń co do nazwiska przy uznaniu ojcostwa, dziecko otrzymuje nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.

W przypadku sądowego ustalenia ojcostwa rozstrzygnięcie dotyczące nazwiska następuje według odrębnych reguł ustawowych.

Jeżeli dziecko ukończyło 13 lat, w sytuacjach wskazanych w przepisach wymagana jest także jego zgoda na zmianę nazwiska.

Czy jeden rodzic może samodzielnie zmienić nazwisko dziecka?

Nie zawsze. W przypadku administracyjnej zmiany nazwiska małoletniego znaczenie mają przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska, zakres władzy rodzicielskiej i wymagane zgody.

Co do zasady, gdy oboje rodzice wykonują władzę rodzicielską, potrzebna jest zgoda drugiego rodzica. Jeśli rodzice nie osiągną porozumienia, w przewidzianych prawem przypadkach możliwe jest uzyskanie rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego.

Trzeba odróżnić nadanie nazwiska podczas ustalania ojcostwa od późniejszej administracyjnej zmiany nazwiska. Są to różne procedury, z odrębnymi przesłankami i wymaganiami.

Podobna ostrożność jest potrzebna przy zgodach dotyczących paszportu i wyjazdów zagranicznych dziecka. Sam fakt zamieszkiwania dziecka z jednym rodzicem nie zawsze wystarcza do samodzielnego podejmowania wszystkich decyzji w tym zakresie.

Dokumenty, zabezpieczenie i wykonanie rozstrzygnięcia

Rodzic, który chce uporządkować sytuację prawną dziecka po rozstaniu, powinien najpierw ustalić, jakie sprawy wymagają rozstrzygnięcia. Nie zawsze konieczne będzie wszczynanie kilku postępowań. Zakres możliwego połączenia żądań zależy od ich rodzaju i właściwego trybu postępowania.

Jakie dokumenty przygotować?

Jak działa zabezpieczenie na czas postępowania?

Postępowanie sądowe może trwać wiele miesięcy. Jeśli w tym okresie konieczne jest pilne uregulowanie sytuacji dziecka, można rozważyć wniosek o zabezpieczenie.

W zależności od rodzaju sprawy zabezpieczenie może dotyczyć między innymi:

• tymczasowego sposobu wykonywania kontaktów,
• miejsca pobytu dziecka na czas postępowania,
• sposobu sprawowania pieczy lub określonej kwestii dotyczącej dziecka,
• obowiązku płacenia alimentów w oznaczonej wysokości.

Warunki zabezpieczenia zależą od rodzaju roszczenia. W sprawach alimentacyjnych obowiązują szczególne przepisy art. 753 Kodeksu postępowania cywilnego, dlatego nie należy automatycznie stosować do nich wszystkich ogólnych wymagań dotyczących zabezpieczenia.

Zabezpieczenie nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem sporu, lecz ma odpowiednio chronić sytuację na czas postępowania.

Do którego sądu złożyć pismo i ile to kosztuje?

Sprawy o władzę rodzicielską, miejsce pobytu dziecka i kontakty rozpoznaje zasadniczo sąd rejonowy jako sąd opiekuńczy, zwykle według miejsca zamieszkania dziecka. Sprawy alimentacyjne również należą co do zasady do właściwości sądu rejonowego, lecz mają własne reguły właściwości miejscowej.

Rodzaj sprawy	Podstawowa opłata i uwagi
Uregulowanie kontaktów	Co do zasady 100 zł od wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe, z uwzględnieniem ustawowych zwolnień i wyjątków.
Rozstrzygnięcie w sprawie władzy rodzicielskiej lub istotnej sprawie dziecka	Co do zasady 100 zł od wniosku, jeśli nie obowiązuje przepis szczególny lub zwolnienie.
Pozew o alimenty na rzecz dziecka	Osoba dochodząca alimentów korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.
Ustalenie ojcostwa	Przed wniesieniem sprawy trzeba ustalić właściwy tryb oraz zakres ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Opłata od konkretnego pisma może zależeć od rodzaju żądania, liczby samodzielnych spraw i obowiązujących zwolnień. Przy zabezpieczeniu należy dodatkowo sprawdzić, czy w danej konfiguracji procesowej powstaje odrębna opłata.

Co zrobić, gdy rodzic nie wykonuje orzeczenia?

Sposób działania zależy od rodzaju naruszonego obowiązku. Nie ma jednej procedury egzekwowania wszystkich rozstrzygnięć dotyczących dziecka.

Niepłacone alimenty można zasadniczo egzekwować przez komornika na podstawie odpowiedniego tytułu wykonawczego.

Niewykonywanie kontaktów może natomiast prowadzić do postępowania przewidzianego w art. 598(15) i następnych Kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy przewidują mechanizm zagrożenia nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, a następnie – po spełnieniu ustawowych przesłanek – nakazania jej zapłaty.

Rozstrzygnięcia dotyczące odebrania dziecka i wykonywania pieczy podlegają innym szczególnym regulacjom. Dlatego przed podjęciem działań trzeba ustalić dokładną treść istniejącego orzeczenia oraz to, który obowiązek został naruszony.

Najczęstsze błędy i argumenty drugiej strony

Spory między rodzicami pozostającymi wcześniej w związku partnerskim często wynikają z błędnego przekonania, że brak małżeństwa daje jednemu z nich przewagę prawną.

Brak ślubu oznacza, że ojciec nie ma praw. Takie twierdzenie jest nieprawidłowe, jeżeli ojcostwo zostało prawnie ustalone, a władza rodzicielska przysługuje ojcu. Znaczenie mają przepisy i ewentualne orzeczenia, nie sam brak ślubu.

Dziecko mieszka ze mną, więc samodzielnie decyduję o wszystkim. Zamieszkiwanie dziecka z jednym rodzicem nie wyłącza uprawnień drugiego, jeśli zachował on władzę rodzicielską. Istotne decyzje mogą wymagać wspólnego stanowiska.

Nie płacę alimentów, ponieważ drugi rodzic utrudnia mi kontakty. Obowiązek alimentacyjny i kontakty są odrębne. Konflikt dotyczący spotkań nie uprawnia automatycznie do zaprzestania utrzymywania dziecka.

Nie pozwolę na kontakty, dopóki nie otrzymam pieniędzy. Zaległości alimentacyjne nie stanowią same w sobie podstawy do pozbawienia rodzica kontaktów. Ewentualne ograniczenia kontaktów muszą wynikać z przesłanek dotyczących dobra dziecka.

Nie mam dochodu, więc sąd nie zasądzi alimentów. Sąd ocenia możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, a nie tylko kwotę faktycznie osiąganego wynagrodzenia.

Prywatna umowa rodziców nie może zostać zmieniona. Rodzicielskie porozumienia mogą mieć duże znaczenie, ale nie wyłączają kompetencji sądu do ochrony dobra dziecka. Zwykłe prywatne ustalenia nie zawsze stanowią również tytuł pozwalający na przymusowe wykonanie obowiązku.

FAQ – pytania rodziców wychowujących dziecko bez ślubu

Czy ojciec musi uznać dziecko, jeżeli jest wpisany w dokumentach szpitalnych?

Dokumentacja szpitalna sama w sobie nie zastępuje prawnego ustalenia ojcostwa. Trzeba sprawdzić akt urodzenia i podstawę wpisania danych ojca. Jeżeli ojcostwo nie zostało prawnie ustalone, konieczne może być uznanie ojcostwa lub postępowanie sądowe.

Czy dziecko może mieszkać naprzemiennie u obojga rodziców, którzy nie mieli ślubu?

Tak. Brak małżeństwa nie wyklucza takiej organizacji pieczy. Ocena zależy od dobra dziecka, warunków opieki, możliwości współpracy rodziców oraz innych okoliczności. Samo żądanie jednego z rodziców nie przesądza o przyjęciu takiego rozwiązania.

Czy rodzic, który wyprowadził się ze wspólnego mieszkania, traci władzę rodzicielską?

Nie. Wyprowadzka nie powoduje automatycznej utraty ani ograniczenia władzy rodzicielskiej. Znaczenie może mieć natomiast faktyczny sposób wykonywania obowiązków rodzicielskich i ewentualne rozstrzygnięcie sądu.

Czy nowy partner matki lub partnerka ojca może decydować o dziecku?

Sam fakt pozostawania w związku z rodzicem nie daje nowemu partnerowi władzy rodzicielskiej. Może on uczestniczyć w codziennej opiece w uzgodnionym zakresie, ale nie zastępuje rodzica przy podejmowaniu decyzji wymagających uprawnień przedstawiciela ustawowego.

Czy rodzice mogą ustalić alimenty bez sądu?

Tak. Rodzice mogą porozumieć się w sprawie wysokości i sposobu przekazywania środków na dziecko. Dla bezpieczeństwa warto określić kwotę, termin i sposób płatności. Jeżeli zależy im na możliwości przymusowego wykonania obowiązku, powinni rozważyć odpowiednią prawnie skuteczną formę porozumienia, na przykład ugodę sądową lub inną czynność mogącą stanowić podstawę egzekucji po spełnieniu ustawowych wymagań.

Czy można samodzielnie wyjechać z dzieckiem na stałe za granicę?

Jeżeli obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska, trwała przeprowadzka dziecka za granicę jest co do zasady istotną sprawą wymagającą wspólnego rozstrzygnięcia. W razie braku zgody może być konieczna decyzja sądu. Samowolny wyjazd może rodzić poważne konsekwencje, również na gruncie przepisów międzynarodowych dotyczących bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka.

Co zrobić, aby skutecznie uregulować sytuację dziecka?

Najrozsądniej zacząć od sprawdzenia aktu urodzenia i ustalenia, komu przysługuje władza rodzicielska. Następnie należy wyodrębnić kwestie sporne: miejsce pobytu dziecka, zakres codziennej opieki, istotne decyzje, kontakty oraz koszty utrzymania.

Jeżeli rodzice potrafią współpracować, dobrze przygotowane porozumienie może ograniczyć przyszłe konflikty. Powinno odpowiadać rzeczywistym potrzebom dziecka i jasno rozdzielać obowiązki.

Gdy porozumienie jest niemożliwe, należy dobrać właściwe żądanie procesowe zamiast traktować wszystkie spory jako jedną sprawę. Wniosek dotyczący kontaktów, rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka, postępowanie o władzę rodzicielską i pozew o alimenty mają różne cele oraz częściowo odmienne zasady proceduralne.

Nie warto odkładać działania, jeżeli dziecko pozostaje bez odpowiedniego utrzymania albo konflikt utrudnia podejmowanie pilnych decyzji. W takich przypadkach szczególne znaczenie może mieć prawidłowo sformułowany wniosek o zabezpieczenie.