Sprzedaż majątku przed podziałem i rozliczenie samochodu, mieszkania lub sprzętu

Między ustaniem wspólności majątkowej a faktycznym podziałem majątku może upłynąć wiele miesięcy, a nawet lat. W tym czasie samochód może zostać sprzedany, mieszkanie wynajęte, maszyna przekazana osobie trzeciej, a pieniądze ze sprzedaży wydane. Sam fakt, że określonego przedmiotu nie ma już w chwili orzekania, nie przesądza jeszcze, że drugi małżonek stracił możliwość jego rozliczenia.

Kluczowe jest odtworzenie kolejności zdarzeń: kiedy rzecz została nabyta, do jakiego majątku należała, kiedy ustała wspólność, kto dokonał sprzedaży, czy drugi małżonek wyraził zgodę, jaka była rzeczywista cena oraz na co przeznaczono uzyskane środki.

Sprzedaż majątku przed podziałem – zakres problemu i najważniejsze rozróżnienia

Określenie sprzedaż przed podziałem może dotyczyć dwóch odmiennych sytuacji. Pierwsza występuje wtedy, gdy wspólność majątkowa nadal trwa, na przykład małżonkowie są w separacji faktycznej, ale nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok rozwodowy i nie zawarli umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową. Druga sytuacja występuje po ustaniu wspólności, lecz przed umownym albo sądowym podziałem majątku.

W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może sprzedać swojego przyszłego udziału w całym majątku ani udziału, który przypadłby mu po ustaniu wspólności w konkretnym przedmiocie. Takiego określonego udziału jeszcze wtedy nie ma. Nie oznacza to jednak, że każda umowa sprzedaży samochodu, wyposażenia domu lub maszyny zawarta przez jednego małżonka jest nieważna.

Każdy z małżonków jest co do zasady uprawniony do samodzielnego zarządzania majątkiem wspólnym. Drugi małżonek może sprzeciwić się planowanej czynności zarządu, a skuteczność sprzeciwu wobec nabywcy zależy między innymi od tego, czy mógł on dowiedzieć się o sprzeciwie przed zawarciem umowy. Szczególne reguły dotyczą także przedmiotów służących jednemu małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej.

Inaczej jest przy nieruchomościach. Sprzedaż wspólnego mieszkania, domu, działki, gospodarstwa rolnego albo przedsiębiorstwa wymaga zgody drugiego małżonka. Umowa zawarta bez wymaganej zgody nie wywołuje od razu pewnego skutku: jej ważność zależy od potwierdzenia przez drugiego małżonka. Kontrahent może wyznaczyć termin na potwierdzenie, a po bezskutecznym upływie terminu przestaje być związany umową.

Po ustaniu wspólności żaden z byłych małżonków nie powinien samodzielnie sprzedawać całego wspólnego samochodu, mieszkania lub urządzenia. Jednostronne rozporządzenie udziałem w konkretnym przedmiocie również nie daje nabywcy pełnego bezpieczeństwa, ponieważ może zostać uznane za bezskuteczne wobec drugiego małżonka w takim zakresie, w jakim narusza jego uprawnienia przy podziale.

Szczególne problemy pojawiają się, gdy przedmiotem rozliczeń jest dom z kredytem hipotecznym po rozwodzie. Trzeba wtedy odrębnie ocenić własność nieruchomości, odpowiedzialność wobec banku, saldo kredytu oraz sposób wykorzystania nieruchomości po rozstaniu.

Własność nieruchomości i data jej nabycia

Przed rozliczeniem sprzedaży trzeba ustalić, czy mieszkanie lub inny składnik rzeczywiście należał do majątku wspólnego. Nie przesądza o tym wyłącznie fakt, że w księdze wieczystej, umowie zakupu, dowodzie rejestracyjnym albo na fakturze widnieje nazwisko jednego małżonka.

Co do zasady przedmioty nabyte odpłatnie podczas trwania wspólności ustawowej wchodzą do majątku wspólnego. Dotyczy to również sytuacji, w której umowę formalnie zawarł jeden małżonek, a cena została zapłacona z jego rachunku, jeżeli środki znajdujące się na rachunku były składnikiem majątku wspólnego.

Do majątku osobistego mogą natomiast należeć między innymi:

• nieruchomość, samochód albo sprzęt nabyte przed zawarciem małżeństwa,
• przedmiot otrzymany w spadku lub darowiźnie tylko przez jednego małżonka, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej,
• przedmiot kupiony w zamian za składnik majątku osobistego, jeżeli można wykazać źródło finansowania i zachodzą przesłanki surogacji,
• przedmioty przeznaczone wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego małżonka, z uwzględnieniem charakteru i wartości rzeczy.

W przypadku nieruchomości istotny jest moment uzyskania własności. Zawarcie umowy deweloperskiej, wpłacenie zaliczki, podpisanie umowy przedwstępnej albo wydanie lokalu nie zawsze oznacza jeszcze nabycie prawa własności. Najczęściej decyduje data zawarcia aktu notarialnego przenoszącego własność. Trzeba jednak zbadać również źródło wpłat, treść wcześniejszych umów oraz to, czy przed ustanowieniem wspólności jeden z małżonków uzyskał już chronione prawo majątkowe.

Jeżeli zakup został częściowo sfinansowany z majątku osobistego jednego małżonka, nieruchomość nie musi z tego powodu automatycznie stać się jego wyłączną własnością. Może natomiast powstać roszczenie o rozliczenie nakładu z majątku osobistego na majątek wspólny. Takie roszczenie wymaga wskazania kwoty, źródła pieniędzy oraz dowodów przepływu środków.

Kredyt hipoteczny a własność – relacja małżonków i odpowiedzialność wobec banku

Własność mieszkania i odpowiedzialność za kredyt to dwa odrębne zagadnienia. Nieruchomość może należeć do majątku wspólnego, chociaż umowę kredytu podpisał jeden małżonek. Możliwa jest też sytuacja odwrotna: oboje małżonkowie są kredytobiorcami, ale nieruchomość należy do majątku osobistego jednego z nich.

Podział majątku nie zmienia samodzielnie umowy kredytowej. Jeżeli oboje małżonkowie są dłużnikami banku, przyznanie mieszkania jednemu z nich nie zwalnia drugiego z odpowiedzialności. Postanowienie sądu albo umowa między byłymi małżonkami reguluje ich stosunki wewnętrzne, ale nie pozbawia banku praw wynikających z umowy kredytowej.

Aby jeden małżonek został zwolniony z długu, potrzebna jest zgoda banku oraz odpowiednia zmiana umowy, przejęcie długu albo refinansowanie kredytu. Bank ponownie bada wtedy zdolność kredytową osoby, która ma pozostać jedynym dłużnikiem. Nie można zakładać, że bank wyrazi zgodę tylko dlatego, że nieruchomość została przyznana tej osobie w podziale.

Przy sprzedaży nieruchomości obciążonej hipoteką potrzebne są aktualne dokumenty z banku, w szczególności:

• zaświadczenie o aktualnym saldzie zadłużenia,
• numer rachunku przeznaczonego do całkowitej spłaty kredytu,
• informacja o warunkach wcześniejszej spłaty,
• zgoda lub promesa wydania dokumentu pozwalającego wykreślić hipotekę po spłacie,
• informacja o ewentualnych zaległościach, kosztach i dodatkowych zabezpieczeniach.

W praktyce część ceny sprzedaży jest przekazywana bezpośrednio do banku, a pozostała kwota trafia do sprzedających. Dopiero ta pozostałość stanowi realną nadwyżkę, którą byli małżonkowie mogą podzielić między sobą zgodnie z ustaleniami lub udziałami.

Jeżeli nieruchomość ma zostać przyznana jednemu małżonkowi, warto uzależnić rozliczenie od uzyskania stanowiska banku. Przyjęcie wysokiej spłaty na rzecz drugiej strony bez pewności, że bank zwolni ją z kredytu, może doprowadzić do sytuacji, w której jedna osoba otrzyma całą nieruchomość, a druga nadal pozostanie odpowiedzialna za zadłużenie.

Wartość nieruchomości, saldo kredytu i wycena przez biegłego

W postępowaniu o podział majątku jego skład ustala się zasadniczo według chwili ustania wspólności, natomiast wartość przedmiotów określa się według ich stanu z chwili ustania wspólności i cen aktualnych na moment dokonywania podziału. Pozwala to rozliczyć również przedmioty, które po rozwodzie zostały uszkodzone, zużyte, zbyte albo celowo usunięte z majątku.

Jeżeli strony nie uzgodnią wartości mieszkania, samochodu lub specjalistycznego sprzętu, sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego. Osoba kwestionująca podaną przez drugą stronę cenę powinna przedstawić konkretne argumenty, na przykład dokumentację stanu technicznego, historię napraw, zdjęcia, przebieg pojazdu, dane o wyposażeniu, oferty porównawcze albo prywatną wycenę.

W przypadku nieruchomości przyznawanej jednemu z małżonków hipoteka nie jest obecnie automatycznie odejmowana od wartości rynkowej mieszkania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że co do zasady nieruchomość wycenia się bez pomniejszenia jej wartości o saldo kredytu, ponieważ podział majątku nie zmienia odpowiedzialności osobistej kredytobiorców wobec banku. Odmienne rozliczenie może być uzasadnione wyjątkowymi okolicznościami konkretnej sprawy.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy nieruchomość jest faktycznie sprzedawana. Wtedy kwota potrzebna do spłaty banku rzeczywiście zmniejsza środki pozostające sprzedającym. Z tego powodu należy wyraźnie odróżnić:

• rynkową wartość nieruchomości ustalaną na potrzeby przyznania jej jednemu małżonkowi,
• aktualne saldo kredytu i dalszą odpowiedzialność wobec banku,
• kwotę netto pozostającą po sprzedaży i całkowitej spłacie zadłużenia,
• roszczenia między małżonkami wynikające z rat zapłaconych po ustaniu wspólności.

Raty kredytu opłacane po ustaniu wspólności mogą podlegać rozliczeniu, ale nie zawsze w prostym stosunku po połowie. Trzeba ustalić, kto był dłużnikiem, z jakich środków dokonywano spłat, czy jeden małżonek wyłącznie korzystał z nieruchomości oraz jaka część płatności zmniejszała kapitał, a jaka obejmowała odsetki, ubezpieczenia lub inne koszty.

Jeżeli samochód albo sprzęt został sprzedany po ustaniu wspólności, punktem wyjścia jest rzeczywista cena uzyskana w uczciwej transakcji. Drugi małżonek może jednak wykazywać, że cena została celowo zaniżona, część zapłaty ukryto, sprzedaż była pozorna albo rzecz przekazano osobie bliskiej, aby utrudnić podział. W takim przypadku znaczenie może mieć wartość rynkowa przedmiotu, a nie tylko kwota wpisana do umowy.

Korzystanie z lokalu, czynsz, pożytki i nakłady po rozstaniu

Rozstanie małżonków często prowadzi do sytuacji, w której jedna osoba wyprowadza się, a druga samodzielnie korzysta ze wspólnego mieszkania. Nie oznacza to automatycznie, że pozostający w lokalu ma obowiązek płacenia drugiemu czynszu w wysokości odpowiadającej połowie rynkowego najmu.

Roszczenie o wynagrodzenie za wyłączne korzystanie może powstać przede wszystkim wtedy, gdy jeden współwłaściciel korzysta z rzeczy ponad zakres wynikający z jego uprawnienia i faktycznie uniemożliwia drugiemu współposiadanie. Należy zatem ustalić, czy osoba, która się wyprowadziła, zrobiła to dobrowolnie, czy próbowała wrócić, czy została pozbawiona kluczy, czy w lokalu było miejsce dla obojga oraz czy istniały uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wspólne zamieszkanie.

Jeżeli mieszkanie było wynajmowane osobom trzecim, uzyskiwany czynsz stanowi pożytek podlegający rozliczeniu. Małżonek pobierający czynsz powinien wykazać również koszty jego uzyskania, takie jak prowizja pośrednika, konieczne naprawy, opłaty administracyjne pokrywane przez właściciela albo podatek.

Rozliczeniu mogą podlegać również nakłady i wydatki poniesione po ustaniu wspólności, między innymi:

• spłaty kapitału wspólnego kredytu,
• podatek od nieruchomości i obowiązkowe ubezpieczenie,
• konieczne remonty zabezpieczające budynek przed zniszczeniem,
• wydatki zwiększające wartość rzeczy, jeżeli były uzasadnione i możliwe do udowodnienia,
• koszty przechowania, serwisowania lub naprawy wspólnego samochodu albo urządzenia.

Inaczej ocenia się zwykłe koszty codziennego korzystania, takie jak zużycie prądu, wody, gazu czy internetu przez osobę mieszkającą w lokalu. Zazwyczaj obciążają one użytkownika, ponieważ wynikają z jego bieżącej konsumpcji. Opłaty stałe, remonty i spłaty zadłużenia wymagają natomiast oddzielnej analizy.

Małżonek żądający zwrotu wydatków powinien wskazać każdą pozycję, datę zapłaty, wysokość i przeznaczenie. Samo przedstawienie zbiorczej kwoty bez faktur, wyciągów i wyjaśnienia podstawy rozliczenia może być niewystarczające.

Przyznanie nieruchomości, spłata albo sprzedaż

Po ustaniu wspólności byli małżonkowie mogą samodzielnie uzgodnić podział. Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, umowa o jej podział wymaga aktu notarialnego. W przypadku samochodu, wyposażenia albo maszyn forma pisemna jest zdecydowanie zalecana, ponieważ ułatwia wykazanie daty podziału, wartości rzeczy, obowiązku spłaty i odpowiedzialności za późniejsze koszty.

Możliwe są trzy podstawowe rozwiązania:

1. Przyznanie rzeczy jednemu małżonkowi ze spłatą drugiego. Należy określić wartość składnika, wysokość spłaty, termin zapłaty, ewentualne raty i zabezpieczenie.
2. Wspólna sprzedaż na rynku. Strony uzgadniają cenę minimalną, pośrednika, sposób prezentacji, spłatę obciążeń oraz podział kwoty netto.
3. Sprzedaż zarządzona przez sąd. Jest możliwa, gdy rzecz nie może zostać podzielona, a żadna ze stron nie chce lub nie może jej przejąć. Sprzedaż w trybie egzekucyjnym bywa mniej korzystna ekonomicznie niż zgodna sprzedaż rynkowa.

Możliwy jest także częściowy podział majątku, obejmujący tylko mieszkanie, samochód albo konkretną maszynę. Takie rozwiązanie może być użyteczne, gdy strony zgadzają się co do najważniejszego składnika, lecz nadal spierają się o pozostałe rzeczy lub wzajemne rozliczenia.

Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, wniosek o podział majątku składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce położenia majątku. Gdy najważniejszym składnikiem jest nieruchomość, w praktyce decydujące znaczenie ma jej położenie.

We wniosku należy między innymi:

• wskazać datę ustania wspólności majątkowej,
• wymienić składniki istniejące w tej dacie,
• podać ich proponowaną wartość,
• opisać przedmioty sprzedane albo wyprowadzone z majątku,
• wskazać oczekiwany sposób podziału,
• zgłosić żądania dotyczące ceny sprzedaży, pożytków, nakładów, spłat wspólnych długów i wyłącznego korzystania,
• dołączyć dokumenty i wskazać pozostałe dowody.

Prawo do żądania podziału majątku nie jest objęte krótkim terminem liczonym od rozwodu. Nie należy jednak zwlekać. Z upływem czasu trudniej uzyskać dokumenty, odtworzyć stan samochodu lub sprzętu, ustalić warunki sprzedaży i wykazać sposób wydania pieniędzy. Poszczególne roszczenia finansowe mogą również wymagać odrębnej oceny pod kątem przedawnienia i zasad dochodzenia.

Dokumenty bankowe, księga wieczysta i dowody finansowania

W sprawie o rozliczenie sprzedanego majątku dokumenty są zwykle ważniejsze niż ogólne twierdzenia stron. Trzeba zebrać zarówno dowody nabycia i własności, jak i materiały pokazujące późniejszą sprzedaż, cenę oraz przeznaczenie środków.

Księga wieczysta potwierdza ujawniony stan prawny nieruchomości, lecz w sporze między małżonkami trzeba uwzględnić również przepisy o majątku wspólnym i osobistym. Jeżeli wpis nie odpowiada rzeczywistej sytuacji majątkowej, może być potrzebna pogłębiona analiza podstawy nabycia oraz treści aktu notarialnego.

W odniesieniu do samochodu dowód rejestracyjny nie jest dokumentem rozstrzygającym o własności. Znaczenie mają umowa zakupu, data nabycia, źródło zapłaty i obowiązujący w tym czasie ustrój majątkowy. Podobnie faktura wystawiona na jednego małżonka lub jego działalność gospodarczą nie zawsze przesądza, że urządzenie należy wyłącznie do niego.

Gdy nie ma umowy sprzedaży, pomocne mogą być wiadomości, historia połączeń, ogłoszenia internetowe, potwierdzenie przerejestrowania pojazdu, dokumenty ubezpieczeniowe, zeznania nabywcy i świadków oraz przepływy na rachunkach. W piśmie do sądu można wnosić o zobowiązanie strony albo określonej instytucji do przedstawienia konkretnych dokumentów, ale należy możliwie precyzyjnie wskazać, czego dotyczy żądanie.

Najczęstsze błędy i argumenty drugiej strony

Jednym z najczęstszych błędów jest założenie, że skoro samochód został sprzedany, nie można go już uwzględnić w podziale. Jeżeli należał do majątku w chwili ustania wspólności, a następnie jeden małżonek samodzielnie nim rozporządził, sąd może rozliczyć cenę albo wartość przedmiotu w zależności od okoliczności.

Nie każda sprzedaż prowadzi jednak do obciążenia sprzedającego pełną wartością rynkową. Druga strona może bronić się, wykazując, że:

• przedmiot należał do jej majątku osobistego,
• sprzedaż nastąpiła za wiedzą i zgodą małżonka,
• cena odpowiadała stanowi technicznemu i sytuacji rynkowej,
• pieniądze zostały przeznaczone na wspólne potrzeby rodziny lub spłatę wspólnych długów,
• rzecz została sprzedana jeszcze przed ustaniem wspólności w ramach prawidłowego zarządu,
• małżonek otrzymał swoją część ceny albo inny składnik w zamian,
• spadek wartości wynikał ze zwykłego zużycia, a nie z celowego działania.

Błędem jest również żądanie połowy ceny katalogowej bez uwzględnienia wieku, stanu, uszkodzeń, przebiegu, obciążeń i rzeczywistych warunków transakcji. Roszczenie powinno być oparte na wartości możliwej do obrony dowodami.

W sprawach dotyczących kredytu częstym błędem jest utożsamianie przejęcia mieszkania z przejęciem długu. Nawet gdy byli małżonkowie uzgodnią, że raty będzie płacić tylko właściciel nieruchomości, bank nadal może dochodzić zapłaty od wszystkich kredytobiorców, dopóki nie zaakceptuje zmiany umowy.

Nie należy także pozostawiać rozliczeń do domyślnego ustalenia przez sąd. Żądania zwrotu nakładów, rozliczenia rat, pobranych czynszów, ceny sprzedaży czy wynagrodzenia za wyłączne korzystanie powinny zostać wyraźnie opisane, wyliczone i poparte dowodami. Samo umieszczenie składnika na liście majątku może nie wystarczyć do rozpoznania wszystkich dodatkowych roszczeń.

Ryzykowne jest podpisywanie ogólnego porozumienia, zgodnie z którym strony nie mają do siebie dalszych roszczeń, zanim zostanie sprawdzone saldo kredytu, historia rachunków i sposób rozliczenia sprzedanych rzeczy. Takie oświadczenie może później utrudnić dochodzenie należnych kwot.

FAQ

Czy małżonek może sprzedać wspólny samochód bez mojej zgody?

W czasie trwania wspólności sprzedaż samochodu przez jednego małżonka nie jest automatycznie nieważna, ponieważ każdy z małżonków może co do zasady wykonywać zarząd majątkiem wspólnym. Znaczenie ma charakter czynności, ewentualny wcześniejszy sprzeciw oraz wiedza nabywcy. Po ustaniu wspólności sprzedaż całego wspólnego samochodu powinna nastąpić za zgodą obojga.

Czy jeden małżonek może sam sprzedać wspólne mieszkanie?

Nie. Sprzedaż nieruchomości należącej do majątku wspólnego wymaga zgody drugiego małżonka. Po ustaniu wspólności sprzedaż całej nieruchomości również wymaga współdziałania obu współuprawnionych albo odpowiedniego rozstrzygnięcia sądu.

Czy sprzedana rzecz nadal może być rozliczona w podziale majątku?

Tak. Jeżeli rzecz należała do majątku w chwili ustania wspólności, sąd może rozliczyć cenę uzyskaną ze sprzedaży albo jej wartość, zwłaszcza gdy została sprzedana bez porozumienia, poniżej wartości lub w celu pokrzywdzenia drugiej strony.

Czy zawsze należy mi się połowa ceny sprzedaży?

Nie zawsze. Trzeba ustalić udziały stron, koszty sprzedaży, obciążenia, sposób wykorzystania pieniędzy oraz ewentualne inne rozliczenia. Jeżeli cena została przeznaczona na wspólne długi lub uzasadnione potrzeby rodziny, nie musi istnieć obowiązek ponownego wypłacenia połowy tej samej kwoty.

Czy przy wycenie mieszkania sąd odejmie pozostały kredyt?

Przy przyznawaniu nieruchomości jednemu małżonkowi sąd co do zasady ustala jej wartość rynkową bez automatycznego odejmowania hipoteki. Kredyt i dalsza odpowiedzialność wobec banku są oceniane odrębnie. Przy rzeczywistej sprzedaży saldo kredytu zmniejsza natomiast kwotę pozostającą sprzedającym.

Czy przejęcie mieszkania oznacza przejęcie całego kredytu?

Nie. Podział majątku nie zmienia umowy kredytowej. Do zwolnienia drugiego małżonka z długu potrzebna jest zgoda banku i odpowiednia zmiana umowy, przejęcie długu albo refinansowanie.

Co zrobić, jeżeli były małżonek ukrył pieniądze ze sprzedaży?

Należy opisać transakcję we wniosku o podział, zgłosić konkretne żądanie rozliczenia oraz przedstawić dostępne dowody. Pomocne są umowa, historia rachunków, korespondencja z nabywcą, ogłoszenia, dokumenty rejestracyjne i zeznania świadków. Można również wnosić o zobowiązanie strony lub instytucji do przedstawienia wskazanych dokumentów.

Ile mam czasu na złożenie wniosku o podział majątku?

Nie obowiązuje krótki termin liczony od rozwodu, po którym samo prawo do żądania podziału wygasa. Zwlekanie jest jednak niekorzystne, ponieważ utrudnia zebranie dowodów i może mieć znaczenie dla dodatkowych roszczeń finansowych. Dokumenty dotyczące sprzedaży i przepływu pieniędzy najlepiej zabezpieczyć jak najszybciej.

Podsumowanie

Sprzedaż samochodu, mieszkania albo sprzętu przed podziałem majątku nie kończy automatycznie rozliczeń między małżonkami. Najważniejsze jest ustalenie momentu sprzedaży, przynależności rzeczy do majątku wspólnego, wymaganej zgody, rzeczywistej wartości oraz przeznaczenia otrzymanych pieniędzy.

Przed rozpoczęciem negocjacji lub postępowania warto odtworzyć historię nabycia i sprzedaży, uzyskać dokumenty bankowe, zabezpieczyć wyciągi i przygotować konkretne żądania. W sprawach obejmujących nieruchomość z kredytem trzeba równolegle rozwiązać trzy kwestie: własność, rozliczenie między małżonkami oraz dalszą odpowiedzialność wobec banku.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 31–46, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 236.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w szczególności art. 198–212 oraz art. 1035–1038, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 566–567, art. 684, art. 686 i art. 688, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 103/17.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt III CZP 21/18.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt III CZP 14/19.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II CSK 498/16.