Kto odpowiada za rozpad małżeństwa? Jak sąd ustala winę i podejmuje decyzję?

Na czym polega wina w rozpadzie małżeństwa?

Wina to w ujęciu prawnym świadome i zawinione działanie lub zaniechanie jednego
z małżonków, które prowadzi do rozkładu pożycia. Obejmuje więc zarówno aktywne zachowania, takie jak zdrada, nałóg czy agresja, jak i postawy bierne, na przykład uporczywe unikanie kontaktu, odmowę współżycia bez uzasadnionych powodów czy konsekwentne zaniedbywanie rodziny. W praktyce sąd bada, czy zachowanie małżonka było sprzeczne z obowiązkami wynikającymi z małżeństwa oraz czy można wskazać związek między tym zachowaniem, a rozpadem więzi uczuciowej, fizycznej
i gospodarczej.

Sąd, rozstrzygając o winie może orzec rozwiązanie małżeństwa:

• z winy jednego małżonka,
• z winy obojga małżonków,
• odstąpić od orzekania o winie - jeśli strony złożą zgodny wniosek w tej kwestii.

Warto pamiętać, że w sprawach rozwodowych sąd nie stopniuje winy. Oznacza to, że bada zachowania obu małżonków i jeśli uzna, że postępowanie zarówno męża, jak i żony negatywnie wpłynęło na małżeństwo, orzeka rozwód z winy obojga małżonków. Sąd nie ustala, że jedno z małżonków było winne w określonym procencie, np. 30% czy 70% – chodzi wyłącznie o stwierdzenie, czy obie strony przyczyniły się do rozpadu związku.

Jak sąd ustala, kto ponosi winę?

Proces ustalania winy opiera się przede wszystkim na dowodach przedstawionych przez strony. Każdy przywołany przez strony fakt musi zostać wykazany odpowiednim materiałem dowodowym, a samo powołanie się na określone zachowanie nie jest wystarczające. Sąd analizuje chronologię wydarzeń oraz to, czy zachowania mogły realnie doprowadzić do trwałego i zupełnego rozpadu pożycia.

Najczęściej, jako dowody w postępowaniu rozwodowym wykorzystywane są zeznania świadków, nagrania, korespondencja, wydruki wiadomości, raporty z badań obdukcji, dane medyczne, a także dokumenty potwierdzające uczestnictwo w terapiach.
W sprawach dotyczących przemocy domowej ważne są notatki policyjne oraz dokumentacja z interwencji. Sąd nie ogranicza się jednak tylko do materiałów przedstawionych przez strony. Jeżeli zajdzie taka konieczność, może również dopuścić dowód z opinii biegłego sądowego z odpowiedniej dziedziny, np. psychologii, psychiatrii.

Innym istotnym elementem jest ocena spójności narracji stron. Jeżeli powód i pozwany opisują te same zdarzenia w zupełnie odmienny sposób, sąd ocenia ich postawę, wiarygodność i logikę wypowiedzi. Ważne jest również to, czy ich twierdzenia znajdują potwierdzenie w dowodach pośrednich. Sąd nigdy nie opiera się wyłącznie na przypuszczeniach, dlatego każda okoliczność dotycząca winy musi mieć odzwierciedlenie w przedstawionym materiale dowodowym.

Zachowania, które sądy najczęściej uznają za zawinione

Choć należy pamiętać, że każdy rozpad małżeństwa jest oceniany przez sąd indywidualnie, a przy rozważaniu sprawy brany jest pod uwagę szereg okoliczności z życia pary, w tym zachowania drugiej strony, w orzecznictwie można wyróżnić kilka zachowań, które zazwyczaj prowadzą do przypisania winy jednemu z małżonków.

1. Zdrada

Najczęściej jest to zdrada, zwłaszcza gdy trwa długo lub jest szczególnie jawna i dotkliwa dla drugiej strony. Znaczenie ma również sposób, w jaki małżonek reagował na kryzys. Jeśli partner, który dopuścił się zdrady, odmawia dialogu, opuszcza wspólne mieszkanie bez uzasadnienia lub demonstracyjnie nawiązuje nowy związek, sąd może uznać to za potwierdzenie jego winy.

2. Przemoc

Innym typowym przykładem jest przemoc psychiczna lub fizyczna. Krzyki, groźby, obraźliwe wiadomości czy agresja fizyczna stanowią naruszenie obowiązków małżeńskich i mogą prowadzić do uznania winy. W przypadku przemocy domowej sądy reagują szczególnie stanowczo.

3. Uzależnienie

Do przyczyn rozwodu z orzeczeniem o winie należą także uzależnienia. Alkoholizm, hazard, uzależnienie od narkotyków lub kompulsywnych zachowań internetowych może być uznane za winę, jeśli małżonek nie podejmuje prób leczenia lub swoim zachowaniem destabilizuje życie rodzinne i zagraża bezpieczeństwu domowników.

Sąd może również uznać za winę bezzasadną i długotrwałą obojętność wobec współmałżonka, celowe wycofanie z życia rodzinnego, unikanie obowiązków rodzicielskich czy uporczywe zaniedbywanie współmałżonka. Choć tego typu zachowania wydają się mniej spektakularne, w praktyce często stanowią równie istotne podstawy przypisania winy.

Kiedy wina jest wspólna?

W wielu przypadkach sąd dochodzi do wniosku, że za rozpad małżeństwa odpowiadają obie strony, choć nie zawsze w jednakowym stopniu. Może się zdarzyć, że jedno z małżonków dopuściło się zdrady, ale drugie przez lata ignorowało potrzeby partnera lub stosowało przemoc. W takich sytuacjach sąd ocenia całość relacji i ustala, czy działania każdego z małżonków mogły przyczynić się do kryzysu.

Wspólna wina jest orzekana również wtedy, gdy konflikt narastał stopniowo, a obie strony dokładały do niego kolejne elementy, nie podejmując prób naprawy relacji. Sąd bierze pod uwagę zarówno zachowania rażące, jak i te pozornie drobne, które w dłuższej perspektywie doprowadziły do rozpadu więzi.

Jak wygląda decyzja sądu o winie?

Ostateczne rozstrzygnięcie w kwestii winy, znajduje odzwierciedlenie w wyroku rozwodowym. Sąd wskazuje, czy rozwód zostaje orzeczony z winą jednego małżonka, z winą obojga, czy bez orzekania o winie.

Sąd nie ma obowiązku precyzyjnego opisania, które zachowania były kluczowe, ale w uzasadnieniu przedstawia najważniejsze okoliczności, które wpłynęły na podjęta decyzję. Dzięki temu strony wiedzą, jaką argumentacją kierował się sąd, a w razie potrzeby mogą ocenić, czy warto składać apelację..

Dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnika?

Sprawy o rozwód z orzekaniem o winie należą do najtrudniejszych w praktyce sądowej. Zwykle wymagają zebrania licznych dowodów, odpowiedniego ich uporządkowania oraz umiejętnego przedstawienia przed sądem. Prawnik pomaga ocenić, które argumenty są istotne dla sprawy, a które nie będą miały znaczenia. Chroni też klienta przed składaniem nieprzemyślanych oświadczeń procesowych, które mogłyby pogorszyć sytuację.

Doświadczony pełnomocnik pozwala także ograniczyć eskalację konfliktu, która w warunkach silnych emocji jest niemal nieunikniona. Wybranie profesjonalnej obsługi prawnej jest szczególnie ważne, gdy druga strona również decyduje się na aktywne dowodzenie winy. Jeśli poszukujesz specjalisty z praktycznym doświadczeniem w prowadzeniu takich postępowań, dobrym punktem wyjścia będzie konsultacja z kancelarią oferującą wsparcie w sprawach rodzinnych, na przykład adwokat rozwód Wrocław.