Kategoria: Dzieci

Zawieszenie władzy rodzicielskiej pijącym rodzicom

Marek Gola • Opublikowane: 2015-11-18

Jestem babcią 6-letniego dziecka, którego rodzice nadużywają alkoholu, a także mają problemy z narkotykami. Dziecko zastraszone w obawie o swoje życie i zdrowie, słysząc awantury w domu, ucieka do sąsiadów. Aktualnie, po kolejnej ucieczce, znajduje się u nas (u swoich dziadków). Co powinniśmy zrobić, aby władza rodzicielska rodziców została zawieszona i abyśmy my, dziadkowie przejęli opiekę nad dzieckiem?

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

W opisanej sytuacji dobro dziecka (wnuka) jest zagrożone. W tej sytuacji sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia. Sąd opiekuńczy może w szczególności:

  1. zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w szczególności do pracy z asystentem rodziny, realizowania innych form pracy z rodziną, skierować małoletniego do placówki wsparcia dziennego, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub skierować rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń;
  2. określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun;
  3. poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;
  4. skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;
  5. zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W przypadku, o którym mowa w pkt 5, a także w razie zastosowania innych środków określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd opiekuńczy zawiadamia o wydaniu orzeczenia właściwą jednostkę organizacyjną wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, która udziela rodzinie małoletniego odpowiedniej pomocy i składa sądowi opiekuńczemu, w terminach określonych przez ten sąd, sprawozdania dotyczące sytuacji rodziny i udzielanej pomocy, w tym prowadzonej pracy z rodziną, a także współpracuje z kuratorem sądowym.

Proszę zauważyć, iż Państwo jako dziadkowie mają społeczny obowiązek zawiadomić sąd o zaistniałej w domu wnuka sytuacji. Wynika on z art. 572 § 1 K.p.c., zgodnie z którym każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy. Wówczas stosownie do treści regulaminu urzędowania sądów powszechnych sąd opiekuńczy zawiadamia uczestników postępowania, określając jego rodzaj, oraz poucza o możliwości zgłaszania wniosków dowodowych. Uczestnikami postępowania byliby wówczas rodzice wnuka. W zawiadomieniu pisemnym, które kierowaliby Państwo do sądu, zasadnym byłoby wskazanie, iż pieczę nad dzieckiem na czas ograniczenia rodzicom władzy rodzicielskiej sprawować będą Państwo, a to z kolei uzasadnia zastosowanie instytucji tzw. tymczasowej rodziny zastępczej. Zakładam, że warunki, w których Państwo mieszkają, dają ku temu powody, by dziecko zostało umieszczone u Państwa. Zanim to jednak nastąpi, sąd będzie zmuszony zbadać warunki mieszkaniowe, w których dziecko miałoby przebywać, ustalić, czy są możliwości, by dziecko odrabiało lekcje w należytych warunkach, czy Państwa predyspozycje osobiste umożliwiają umieszczenie dziecka u Państwa, czy możliwym byłby kontakt rodziców z dzieckiem. Proszę bowiem zauważyć, iż prawo do kontaktów z dzieckiem jest niezależne od władzy rodzicielskiej i wynika to wprost z art. 113 § 1 K.r.o.

Pisemne zawiadomienie należałoby złożyć w sądzie opiekuńczym (sąd rejonowy wydział rodzinny i nieletnich) właściwy dla miejsca zamieszkania małoletniego wnuka. Nie ulega jednak wątpliwości, że postępowanie takie będzie długie i wymaga w szczególności od Państwa wytrwałości w dążeniu do celu, tj. ustanowienia Państwa tymczasową rodziną zastępczą.

Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania.

Jeżeli władza rodzicielska miałaby zostać zawieszona, wówczas koniecznym jest ustanowienie dla dziecka opieki. Opiekę mogę sprawować Państwo jako dziadkowie. Procedura ustalenia Państwa zdolności opiekuńczych byłaby analogiczna jak w przypadku ustanowienia Państwa tymczasową rodziną zastępczą.

Zawieszenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom powoduje konieczność ustanowienia dla dziecka opieki. W orzecznictwie, jak i literaturze przyjmuje się, iż np. pobyt w więzieniu, jak też wyjazd rodzica poza granice kraju uzasadnia zawieszenie władzy rodzicielskiej. Zasadnym jest zatem przyrównanie pobytu rodziców w jednostce odwykowej z pobytem w więzieniu, na ten okres zasadnym jest wnioskowanie o zawieszenie władzy rodzicielskiej. Nie można bowiem z góry przyjąć, iż uzależnienie rodziców jest chorobą dożywotnią, która nie może być przez nich opanowana. Celem zawieszenia władzy rodzicielskiej koniecznym będzie wykazanie, iż powyższe ma charakter przejściowy, co w mojej ocenie wcale nie będzie takie łatwe i w znacznej mierze uzależnione będzie od samych rodziców i opinii lekarzy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »