Zakład mechaniczny męża a podział majątku

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-11-06

W 2005 r. zawarliśmy z mężem umowę o rozdzielności majątkowej. Rozwód nastąpił w 2010 r., obecnie trwa podział majątku. w międzyczasie mąż bez porozumienia ze mną wymienił część maszyn w zakładzie mechanicznym i sprzedał samochód. Wyłącznie on korzystał z zakładu i zarabiał pieniądze. Ja nie miałam tam wstępu. Czego mogę się domagać przy podziale majątku?

Prowadzony przez męża zakład mechaniczny jest przedsiębiorstwem wchodzącym w skład majątku wspólnego. Decydujące znaczenie dla przynależności określonego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego małżonków ma czas jego nabycia w relacji do czasu powstania wspólności majątkowej małżeńskiej oraz pochodzenie środków przeznaczonych na jego nabycie. Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub jednego z nich zarówno ze środków pochodzących z majątku wspólnego, jak i pochodzących z majątku osobistego każdego z małżonków z wyjątkiem surogacji przewidzianej w art. 33 pkt 10 K.r.o.

Do majątku wspólnego należą w szczególności: pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego wchodzą więc dochody netto uzyskane z działalności prowadzonej w oparciu o przedsiębiorstwo przynależne do majątku osobistego małżonka. Natomiast do czasu ustalenia kosztów ich uzyskania i pokrycia ich z przychodów składnik przedsiębiorstwa stanowią przychody. Składnikiem przedsiębiorstwa są także pożytki cywilne przynoszone przez przedsiębiorstwo. W tym stanie rzeczy jako błędne ocenić należy stanowisko Sądu Okręgowego co do wykładni 31 K.r.o. i art. 33 K.r.o. (zawierającego zamknięty i wyczerpujący katalog przedmiotów majątkowych należących do majątku osobistego małżonka), w której za kryterium przesądzające o przynależności przedsiębiorstwa prowadzonego w formie dzielności gospodarczej jednego małżonka do określonej masy majątkowej (majątku wspólnego, majątków osobistych małżonków) przyjęto ścisły związek przedsiębiorstwa z osobą prowadzącego je małżonka. Podzielić należy pogląd prezentowany już w poprzednim stanie prawnym, że nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przedmioty służące do prowadzenia przedsiębiorstwa powinny należeć do tej samej masy majątkowej co przedsiębiorstwo. W konsekwencji rozpatrywać należy przynależność przedsiębiorstwa jako całości do majątków małżonków, a nie przynależność poszczególnych składników przedsiębiorstwa do jednego z majątków małżeńskich. Przedsiębiorstwem we właściwym tutaj znaczeniu, jakiego używa Kodeks cywilny (art. 551 k.c., 552 K.c.) jest stosunek prawny w postaci zespołu zorganizowanych składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do działalności gospodarczej i traktowany jako całość. W jego skład wchodzą także pewne korzystne sytuacje faktyczne chronione przez prawo, takie jak posiadane informacje o rynku, znajomość jego realiów. Pojęciem „przedsiębiorstwa rodzinnego”, którym posłużył się Sąd Rejonowy, charakteryzując przedmiotowe przedsiębiorstwo (bez wyjaśnienia znaczenia przypisanego temu pojęciu), określa się w doktrynie przedsiębiorstwo, z którego przynajmniej cześć dochodów przeznaczona jest na potrzeby rodziny. Przedsiębiorstwo powstaje przez stworzenie zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli powstaje ze składników pochodzących z różnych mas majątkowych, tj. z majątku wspólnego małżonków i z majątku osobistego jednego lub obojga małżonków, to wówczas powstaje kwestia przynależności przedsiębiorstwa jako całości do majątków małżonków. Na tle dotychczasowych poglądów doktryny i orzecznictwa można przyjąć, że przedsiębiorstwo sfinansowane z różnych środków wejdzie proporcjonalnie do wartości użytych dla jego uzyskania środków z majątku osobistego i z majątku wspólnego, w odpowiedniej ułamkowej części do majątku osobistego na zasadzie surogacji i do majątku wspólnego na podstawie art. 31 § 1 K.r.o. Rozwiązanie to trafnie oceniane jest krytycznie, jako sprzeczne z celem wspólności ustawowej, a nadto prowadzące do znacznych trudności w zarządzie majątkiem. Odmiennie natomiast oceniana jest sytuacja, gdy między wysokością wydatków z obu majątków istnieje znaczna dysproporcja. Wówczas, na podstawie porównania wielkość środków zużytych z każdego z majątków, należy zaliczyć nabyte za nie przedmioty do tego z majątków, z którego pokryto przeważającą część należności, zaś środki pochodzące z drugiego majątku powinny być potraktowane jako wydatek na majątek, do którego dokonano zaliczenia (wyrok SN z dnia 12 maja 2000 r., V CSK 50/00, nie publ., postanowienie SN z dnia 10 kwietnia 2013 r., IV CSK 521/12, nie publ.)

Oczywiście oprócz wartości połowy przedsiębiorstwa, może Pani dochodzić połowy przychodów, jakie przedsiębiorstwo przynosiło od czasu zniesienia wspólności ustawowej. Przychody te stanowią składnik majątku wspólnego stron.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »