Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z alimentami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zabezpieczenie finansowe rodziny przed poczynaniami męża

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2020-05-25

Jestem mężatką, mamy z mężem dwoje małoletnich dzieci. U męża zdiagnozowano chorobę dwubiegunową. Od roku mąż pracuje za granicą, gdzie osiąga kilkakrotnie wyższe zarobki od moich i tam pobiera również zasiłek na dzieci. Mąż przyjeżdża mniej więcej co dwa, trzy tygodnie do Polski, gdzie spędza część czasu z dziećmi i większość czasu z kolegami lub swoją matką. Od półtorej roku całkowicie nie interesuje się domem ani moimi sprawami, w ostatnich miesiącach przestał się ze mną w ogóle komunikować (słownie i pisemnie). Sama tak naprawdę prowadzę gospodarstwo domowe, pracuję zawodowo, wychowuję dzieci i opłacam wszystkie rachunki. Mąż przesyłał pieniądze nieregularnie, czasami przesyłał je na dom (nasz dom jest w stanie niewykończonym), po czym wycofywał, stosował szantaż finansowy. Kwota pieniędzy przekazanych w ostatnich trzech miesięcy była niższa o 1/3 od moich dochodów, które w całości przeznaczam na rodzinę, dom, spłatę wspólnej pożyczki. W ostatnim miesiącu mąż nie przekazał mi żadnych pieniędzy na utrzymanie rodziny. Ponieważ mąż jest nieodpowiedzialny i ma tendencję do trwonienia zarobionych pieniędzy, boję się, że zadłuży rodzinę za granicą. Mąż nie chce się podjąć leczenia, natomiast nie jest na tyle zaburzony, by leczyć go wbrew woli. Biorę pod uwagę pozew o separację, ale proszę o poradę, jak najszybciej zabezpieczyć finansowo sytuację moją i dzieci (Pozew o zaspokojenie potrzeb rodziny, pozew o alimenty, pozew o ustalenie rozdzielności majątkowej? Czy te dwa ostatnie pozwy można połączyć?). Czy gdyby mąż, mszcząc się, wystąpił z pozwem o rozwód, czy zablokuje moje pozwy?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zabezpieczenie finansowe rodziny przed poczynaniami męża

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu pracy zwanego dalej K.p. W chwili obecnej na Pani miejscu przeprowadziłbym dwa postępowania: pierwsze to łożenie na zaspokojenie potrzeb rodziny, a drugie to przymusowa rozdzielność majątkowa.

Pozew dotyczący łożenia na utrzymanie rodziny

W mojej ocenie, o ile nie chce Pani separacji oraz rozwodu, należałoby się zastanowić nad wytoczeniem powództwa o łożenie na utrzymanie rodziny.

Przedmiotem interpretacji jest przepis art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z tym przepisem oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Separacja a zabezpieczenie finansowe rodziny przed poczynaniami męża

Z treści Pani pytania wynika, iż w chwili obecnej doszło do faktycznej separacji. Istotnym z punktu widzenia Pani interesu jest fakt, iż nawet w przypadku separacji faktycznej może Pani wystąpić z takim roszczeniem. Pogląd taki został wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale Pełnego Składu Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 91/86. Zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu o potrzebach rodziny „w rozumieniu art. 27 kro można mówić w zasadzie wówczas, gdy rodzina jest związana węzłem wspólnego pożycia. Tylko bowiem w takiej sytuacji powstają potrzeby dotyczące zespołu osób tworzących rodzinę. Nie ma przy tym znaczenia to, że małżeństwo jest bezdzietne lub wprawdzie ma dzieci, ale te utrzymują się samodzielnie (pracują i zarobkują). Także bezdzietni małżonkowie tworzą rodzinę, której materialne potrzeby muszą być zaspokojone. Dotyczy to zarówno rodziny, której członkowie tworzą wspólnotę gospodarczą, jak i takiego przypadku separacji faktycznej, gdy tylko jeden z małżonków pozostaje z dziećmi we wspólnym gospodarstwie rodzinnym. Separacja faktyczna bowiem nie powinna wywierać ujemnego wpływu na zakres zaspokajania potrzeb dzieci z małżeństwa, a potrzeb tych w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego z rodziców, przy którym dzieci pozostały. Dlatego nawet zupełne zerwanie pożycia małżeńskiego nie uchyla obowiązku przewidzianego w art. 27 kro, ale może wpłynąć na jego ukształtowanie i zakres”.

Dla praktyki w pełni miarodajne jest stanowisko wyrażone w pkt II uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 91/86, zgodnie z którym „rozstrzygnięcie o zaspokajaniu potrzeb rodziny następuje przez nakazanie wypłacania wynagrodzenia za pracę, które obejmuje zarówno płacę zasadniczą, jak i wszelkie dodatki, dopłaty i ekwiwalenty pieniężne, oraz rent, emerytur, a także wszelkich stałych i powtarzających się świadczeń albo innych należności”.

Celem, który statuuje art. 27, jest zapewnienie środków finansowych, które umożliwiałyby prawidłowe funkcjonowanie rodziny jako całości oraz zaspokojenie uzasadnionych potrzeb poszczególnych jej członków przy zachowaniu zasady równej stopy życiowej. Obowiązek małżonków, o którym mowa w art. 27, tj. przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Kończy się natomiast z chwilą jego ustania lub unieważnienia. Potrzeby, o których mowa w ww. przepisie, to nie tylko wspólne potrzeby całej rodziny, ale także potrzeby indywidualne poszczególnych jej członków. Dla ustalenia zakresu obowiązku małżonków, o którym mowa w art. 27, właściwa jest reguła, według której stopa życiowa wszystkich członków rodziny powinna być w zasadzie równa (patrz w szczególności pkt I uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z 16 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 91/86, powołanej w uwadze 6; A. Szlęzak, Zasada równej stopy życiowej…, s. 37 i nast.).

Żądanie (pozew) składa się do sądu właściwego dla miejsca Pani zamieszkania. Pozew nie podlega opłacie sądowej.

Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej

W mojej ocenie, z uwagi na występującą faktyczną separację, zasadne jest wystąpienie do sądu z wnioskiem o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Z uwagi na powyższe, a w szczególności z uwagi na prowadzenie niejako dwóch odrębnych gospodarstw domowych wskazać należy na treść art. 52 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt V CZ 78/10, „rozdzielność majątkowa – jak wynika z art. 52 § 2 k.r.o. – powstaje z dniem oznaczonym, w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Tak więc w dalszym ciągu sąd, orzekając o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, obowiązany jest z urzędu oznaczyć dzień jej ustanowienia. Zachodzą zatem podstawy, by przyjąć, że wyrok ustanawiający rozdzielność majątkową z dniem późniejszym niż żądany przez powoda zawiera negatywne rozstrzygnięcie co do żądania ustanowienia rozdzielności z datą wcześniejszą. W konsekwencji nie można zgodzić się z oceną, że taki wyrok jest orzeczeniem niezupełnym”.

„Ustawa nie definiuje pojęcia »ważne powody«. Przez ważne powody, dające podstawę do ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, zwykło się rozumieć - ogólnie mówiąc – wytworzenie się takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych powoduje, że dalsze trwanie wspólności majątkowej między małżonkami pociąga za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny” (J. St. Piątowski, Stosunki majątkowe…, s. 140; J. Winiarz, Małżeńskie stosunki majątkowe, s. 84; L. Stecki, Ustanie ustawowej wspólności…, s. 12; J. Ignatowicz, Prawo rodzinne, s. 115).

Ustanie więzi i osobne gospodarstwa domowe małżonków

W mojej ocenie utrzymywanie w chwili obecnej sztucznego stanu ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Dalsze bowiem trwanie w ustawowej wspólności majątkowej może w konsekwencji doprowadzić do naruszenia Pani interesów majątkowych. Argumentem przemawiającym za tego rodzaju rozwiązaniem jest brak więzi gospodarczej między Panią a małżonkiem, a także brak wspólnego gospodarstwa domowego. Z treści Pani pytania można wyprowadzić wniosek, iż nie każde z Państwa osobno gospodaruje środkami, co np. pozew o zaspokojenie potrzeb rodziny by uzasadniał.

Jak podnosi się w literaturze „przykłady ważnych powodów - to sytuacje powstałe na skutek zachowania się jednego z małżonków, polegającego na trwonieniu majątku wspólnego na skutek hulaszczego trybu życia, alkoholizmu, rażącej niegospodarności itp., uchylaniu się od pomnażania i utrzymywania substancji majątku wspólnego albo też zatrzymaniu tego majątku wyłącznie dla siebie i niedopuszczeniu współmałżonka do korzystania z niego” (M. Sychowicz i in. (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2006)

Sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej podlegają rozpoznaniu przez sądy rejonowe (art. 17 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego). Wyłączną właściwość miejscową sądu ustala się na podstawie art. 41 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przede wszystkim jest nim sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków w Polsce. Zgodnie z art. 27 pkt 6 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych od pozwu w sprawie o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej pobierana jest opłata stała w kwocie 200 zł.

Zasadne jest nadto wskazanie na pogląd Jerzego Ciszewskiego, zgodnie z którym „zaciąganie przez jednego z małżonków okresowych zobowiązań niezwiązanych z zaspokajaniem zwykłych potrzeb rodziny, może spowodować, przy określonej trudnej sytuacji majątkowej i osobistej współmałżonka i całej rodziny – celowość i konieczność zniesienia wspólności majątkowej. Wydaje się zatem, że kryterium »zwykłych potrzeb rodziny«, o jakim mówi przepis art. 30 § 1 k.r.o. winno w wielu przypadkach odgrywać istotną rolę przy uznaniu, iż przesłanki o charakterze majątkowym uzasadniają pozytywne rozstrzygnięcie na podstawie art. 52 § 1 k.r.o.” (J. Ciszewski, Zniesienie małżeńskiej wspólności ustawowej).

Wyraźnie wskazać należy, iż w pozwie o ustanowienie rozdzielności majątkowej można żądać ustanowienia rozdzielności z dniem wcześniejszym aniżeli dzień wytoczenia powództwa. Ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa może być uzasadnione zwłaszcza w razie długotrwałej separacji faktycznej małżonków lub gdy jedno z małżonków nie przyczynia się do pomnażania majątku wspólnego lub w sposób bezpośredni zagraża utrzymaniu jego substancji. Obydwu spraw nie jest Pani w stanie niestety połączyć.

Pozew męża a sprawy o zabezpieczenie finansowe rodziny

Gdyby w międzyczasie mąż wniósł pozew o rozwód, sprawa o przymusową rozdzielność majątkową będzie toczyła się nadal. W przypadku sprawy o łożenie na utrzymywanie rodziny, to sąd zawiesi postępowania za okres od dnia złożenia pozwu o rozwód i zajmie się żądaniem jedynie poprzedzającym postępowanie o rozwód. Na pewno pierwsza będzie rozpatrzona sprawa o „alimenty na rodzinę”.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne tematy

Jak zmniejszyć lub znieść alimenty na byłą żonę?

Mam 58 lat, 7 lat temu rozwodem z orzeczeniem mojej winy zakończyło się mój pierwsze małżeństwo. Na byłą żonę płacę alimenty w wysokości...

Dziecko w ośrodku wychowawczym a alimenty

Mąż jest po rozwodzie, ma 17-letnią córkę, która mieszka z matką. Od kilku miesięcy dziewczyna przebywa jednak w ośrodku wychowawczym...

Porozumienie w sprawie obniżenia wysokości alimentów

Czy jest możliwe zawnioskowanie do sądu przez matkę dzieci o obniżenie zasądzonych wcześniej alimentów? Była żona uczyniłaby to z dobrej...

Pełnoletnia i zamężna córka nadal żąda alimentów, co robić?

Płacę alimenty na 25-letnią córkę, która studiuje stacjonarnie. Przed 3 miesiącami wyszła za mąż, o czym mnie poinformowała, zaznaczając, że...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »