Kategoria: Dzieci

Wyjazd dziecka za granicę z matką mimo sprzeciwu ojca

Marek Gola • Opublikowane: 2016-07-28

Moja żona ma 5-letnie dziecko z poprzedniego związku. Chcemy na stale wyjechać do Niemiec, ale na wyjazd dziecka nie zgadza się jego ojciec. Czy można ograniczyć mu prawa rodzicielskie albo ich pozbawić? Płaci alimenty, ale z dzieckiem widuje się sporadycznie: raz na miesiąc–dwa przez ok. pół godziny. Żona jest w ciąży z kolejnym dzieckiem i chcemy moc spokojnie ułożyć sobie życie i bez problemów wychowywać dzieci.

 

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

 

W pierwszej kolejności zasadnym jest ustalenie, czy uregulowane zostały kontakty dziecka Pana żony z jego ojcem. Kontakty dziecka z rodzicem są bowiem niezależne od władzy rodzicielskiej. Zasadnym jest zatem ustalenie, czy ojcu dziecka przysługuje pełna władza rodzicielska, czy ograniczona. Mniemam bowiem, że ojciec dziecka nie został jej pozbawiony.

 

Bez względu na to, czy przysługuje mu pełna czy ograniczona władza rodzicielska, ojciec ma prawo współdecydować o miejscu zamieszkania jego dziecka. Z uwagi na brak porozumienia w tej kwestii, Pana żona zmuszona będzie wystąpić do sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody przez sąd na zmianę miejsca zamieszkania poprzez wyjazd poza granice kraju.

 

Wskazuje Pan jeszcze na inną kwestię, która w mojej ocenie może odegrać zasadnicze znaczenie, a mianowicie fakt, iż Państwa wolą jest wyjazd do Niemiec. Mniemam zatem, że w Niemczech jeszcze żadne z Państwa nie pracuje, ani też nie są zapewnione żadne warunki mieszkaniowe i bytowe dla Państwa i dzieci.

 

W mojej ocenie, miejsce pobytu dziecka należy do istotnych spraw dziecka. Jako że ustawodawca wskazuje, iż o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, to jednak w przypadku braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu „przepis ten wiąże się z treścią art. 93 § 1, z którego wynika, że zasada przynależności władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nie oznacza wspólnego jej przysługiwania, tj. aby akty wykonywania tej władzy rodzice mogli podejmować tylko razem. Art. 97 § 1 wyjaśnia, że w zasadzie każde z rodziców władzę rodzicielską wykonuje osobno. Ważny wyjątek od tej zasady, co należy podkreślić, wynika z § 2 stanowiącego, że o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie”*.

 

Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak porozumienia pomiędzy rodzicami, może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom złożenia oświadczeń woli, chyba że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami.

 

Podstawę prawną wniosku stanowi przepis art. 97 § 2 K.r.o. oraz art. 582 K.p.c. Właściwy wyłącznie jest Sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć. Innymi słowy, złożenie wniosku na podstawie art. 97 § 2 K.r.o. winno nastąpić w Sądzie Rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka. Wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka podlega opłacie sądowej w wysokości 40 zł.

 

Droga sądowa jest konieczna, gdy między żoną a ojcem dziecka nie ma zgody co do wyjazdu dziecka z Państwem.

 

Istotny w tej sprawie jest art. 97 § 2 K.r.o., zgodnie z którym o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy. Rozstrzygnięcie o miejscu pobytu dziecka jest rozstrzygnięciem o istotnej sprawie dziecka (art. 582 K.p.c.), a nie rozstrzygnięciem o pozbawieniu lub ograniczeniu władzy rodzicielskiej, nawet w sytuacji, w której brak porozumienia rodziców w tej kwestii stanowi główne zarzewie konfliktu (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III CZP 21/12. Sprawa o wyrażenie przez sąd opiekuńczy zgody zastępującej oświadczenie woli jednego z rodziców w postępowaniu o wydanie paszportu małoletniemu dziecku jest sprawą z zakresu prawa opiekuńczego.

 

Występując bowiem z wnioskiem o wyrażenie zgody na wyjazd, zasadne byłoby złożenie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa lub Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego lub dowodu z opinii biegłego psychologa dziecięcego na okoliczność, jakie relacje łączą dziecko z ojcem, a także jak dziecko reaguje na Pana jako nowego ojca (oczywiście pod warunkiem możliwości przewidzenia pozytywnego wniosku końcowego).

 

Wyraźnie przypomnieć należy także obowiązki ojca względem dziecka. Każdy rodzic zobowiązany jest do szacunku i wspierania dziecka (art. 87 K.r.o.). Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 K.r.o.). Istotnym jest jednak, aby władza rodzicielska była wykonywana zgodnie z dobrem dziecka i interesem społecznym. Władza obejmuje jednak nie tylko element wychowawczy, ale także zarządczy, odnoszący się do majątku dziecka. Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 § 1 K.r.o.). Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską (art. 101 § 1 K.r.o.). Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

 

Każde tego rodzaju nienależyte zachowanie skutkować będzie korzystnie dla Pana żony. Wyraźnie jednak podkreślić należy, iż sąd zbada z urzędu, czy dziecko będzie miało w Niemczech należyte warunki mieszkaniowe. Zasadnym byłoby przedstawienie dokumentu potwierdzającego prawo do zajmowania mieszkania. Nadto jeżeli podejmiecie Państwo pracę, wówczas sąd zbada, gdzie dziecko będzie przebywało w czasie Państwa pracy. Osobiście uważam, że wyrażenie zgody przez sąd będzie niezmiernie trudne, ale nie niemożliwe. Wszystko zależy od tego, jakiego rodzaju bierne zachowanie cechować będzie ojca dziecka. Nieregularne kontakty, z którymi mamy do czynienia w chwili obecnej także przemawiają za żądaniem Pana żony.

 

 

 

 

* Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kalus Stanisława, Czech Bronisław, Domińczyk Tadeusz, Piasecki Kazimierz (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie III) ss. 960

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »