Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym

Autor: Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2015-06-11

Od kilkunastu lat sam utrzymuję całą naszą rodzinę – dzieci i żonę. Żona mimo wielokrotnych próśb nie podjęła przez ten czas pracy. Obecnie utrzymuję na studiach 2 dzieci, opłacam wszystkie koszty 3 mieszkań, których jesteśmy właścicielami, oraz koszty 3 samochodów. Kilka miesięcy temu żona wyjechała z kraju, nie informując mnie o tym i podobno znalazła jakąś pracę. Wiem, że zamierza wystąpić o rozwód, a jej głównym celem jest zdobycie połowy naszego majątku. Czy mogę wystąpić sądownie o dołożenie się do utrzymania wspólnego majątku? Czy długi wyjazd można traktować jako porzucenie rodziny? Czy mogę w jakikolwiek sposób zabezpieczyć się przed utratą połowy majątku?

Niestety do majątku wspólnego małżonków chodzi większość składników majątkowych nabytych w czasie małżeństwa właśnie takich jak mieszkania czy samochody.

Aczkolwiek jest jedna możliwość, z której może Pan w przypadku orzeczenia rozwodu skorzystać, a mianowicie chodzi tu o możliwość ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Zgodnie z art. 43. § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Aczkolwiek § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek, stanowiąc, że z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.

Możliwość ta dotyczy całego majątku, gdyż małżonek nie może żądać na tej podstawie ustalenia nierównych udziałów w niektórych składnikach majątku wspólnego [tak SN w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2003 r., IV CKN 278/01, OSN 2004, nr 9, poz. 146]. Istnieje stanowisko sądów, w myśl którego „art. 43 § 2 k.r.o. nie wyłącza możności pozbawienia małżonka całego udziału w majątku wspólnym, jednakże rozstrzygnięcie takie może zapaść tylko w sytuacjach wyjątkowych” (postanowienie SN z dnia 3 grudnia 1968 r., III CRN 100/68, OSNCP 1969, nr 11, poz. 205). Aczkolwiek jest ono dość kontrowersyjne i krytykowane przez praktyków, jednakże o takiej możliwości powinnam Panu wspomnieć.

Przyjmuje się, że odejście od zasady równości udziałów możliwe jest jedynie wtedy, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie, w sposób rażący i uporczywy nie przyczynia się do powiększania majątku wspólnego stosownie do swych sił i możliwości zarobkowych. Te okoliczności będzie Pan musiał wykazać, a więc że żona mogła podjąć pracę, bo miała ku temu kwalifikacje, a po prostu – mimo licznych Pana próśb – nie chciała pracować, a wolała być utrzymywana.

W tym miejscu zacytuję Panu też wyrok, który daje dużo wskazówek, jak należy wykazywać nieprzyczynianie się małżonka do powstania majątku przed sądem. Otóż, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2003 r., IV CKN 278/01, OSNC 2004, nr 9, poz. 146: „u podstaw art. 43 § 2 K.r.o. leży założenie, że tylko w małżeństwie prawidłowo funkcjonującym usprawiedliwione są równe udziały w majątku wspólnym, pomimo że małżonkowie przyczyniali się do jego powstania w różnym stopniu. Opiera się ono na więzach osobistych i gospodarczych między małżonkami oraz na obowiązku wzajemnej pomocy. To założenie odpada jednak, gdy małżonek rażąco lub uporczywie naruszał swe obowiązki wobec rodziny bądź doprowadził do zawinionego rozkładu pożycia, choćby znalazł on wyraz tylko w separacji faktycznej, a do rozwodu nie doszło”. Trafnie wskazuje także SN, że „kwestia winy nie jest więc bez znaczenia przy ocenie «ważnych powodów», dlatego przyjmuje się, że art. 43 § 2 K.r.o. nie powinien działać na niekorzyść małżonka, któremu nie można przypisać winy”. W doktrynie zauważono jednak, że wina nie przesądza o istnieniu ważnych powodów [M. Sychowicz (w:) K. Piasecki (red.), Kodeks, 2006, s. 231]. Tym niemniej porzucenie rodziny przez żonę nie będzie bez znaczenia.

Żądanie takie najlepiej jest wysunąć w postępowaniu o podział majątku, czyli de facto już po orzeczeniu rozwodu.

Proszę jeszcze też mieć na uwadze, że przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym, więc jeśli żona nie pracowała, bo wychowywała dzieci, przykładowo niepełnosprawne czy chore, i dlatego nie zarobkowała, mogłyby być problemy z ustaleniem nierównych udziałów, ale o takiej sytuacji Pan nie wspomina więc jej zapewne nie ma.

Sposobów zaś zabezpieczenia jako takich nie ma.

Drugie pytanie dotyczy dokładania do utrzymania majątku. Otóż zgodnie z art. 23 K.r.io. małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Przepis ten zatem dotyczy czegoś na kształt alimentów między małżonkami w czasie trwania małżeństwa, ale bardziej chodzi tu o łożenie na utrzymanie się małżonka, a nie majątku, więc raczej sceptycznie oceniałabym Pana szanse.

Co do pytania o czas porzucenia nie ma stricte reguł prawnych, które mówią, ile ma to trwać, wszystko zawsze zależy od okoliczności np. trwania małżeństwa (im dłużej ono trwa, tym dłużej winna trwać rozłąka). Nawet 3-letnie rozstanie małżonków nie musi oznaczać trwałego rozkładu, jeżeli ich wspólne pożycie obejmuje okres 38 lat (wyrok SN z dnia 17 października 2000 r., I CKN 831/98, niepubl.). Aczkolwiek wszystko zależy od tego, czy jest możliwe naprawienie więzi małżeńskich, jeśli nie ma szans, sąd orzeknie rozwód, ale jeśli żona wystąpi o rozwód, będąc wyłącznie winną rozkładu pożycia małżeńskiego, a Pan nie będzie się godził, sąd może powództwo o rozwód oddalić i z planów pozyskania połowy majątku może będzie trzeba zrezygnować.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Wspólne mieszkanie w kredycie

Mam wspólne mieszkanie z byłym mężem, wspólną własność zatwierdzoną aktem notarialnym (rozdzielność majątkowa). Mieszkanie kupione zostało pięć...

Zwrot wydatków na dom teściów po rozwodzie

Jestem po rozwodzie z winy męża w 2012 r. Z domu należącego do teściów wyprowadziłam się w 2011 r. Obecnie toczy się sprawa...

Podział środków po rozwodzie

Jestem pół roku po rozwodzie z winy męża. Chcę doprowadził do podziału majątku i środków finansowych. Mamy mieszkanie spółdzielcze lokatorskie...

Brak podziału majątku i ponowny ślub

Mój były mąż ma swój własny dom. Nie dokonaliśmy podziału majątku po rozwodzie. Niedawno ponownie się ożenił, a jednocześnie cierpi na ciężką...

Skomplikowany podział majątku

Pół roku po ślubie podpisaliśmy z mężem u notariusza rozdzielność majątkową. Mąż przed zawarciem związku małżeńskiego posiadał we...

Dom na kredyt przed zawarciem małżeństwa

Z mężem jesteśmy razem od 5 lat, ale ślub wzięliśmy w ubiegłym roku. Na trzy miesiące przed ślubem mąż kupił na kredyt dom z działką,...

Jak po wielu latach podzielić majątek z byłą żoną?

Mąż nie dokonał podziału majątku po rozwodzie z pierwszą żoną. W trakcie pierwszego małżeństwa wykupili z ówczesną żoną...

Były mąż zaprzepaszcza majątek, co robić?

Jestem po rozwodzie z orzeczeniem o winie byłego męża. Wniosłam pozew o podział majątku. Mamy dwa mieszkania. Opuściłam to większe wraz...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »