Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z alimentami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ustalenia w sprawie alimentów

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2015-09-14

Rok temu podpisałem z matką mojego syna umowę o alimenty w formie aktu notarialnego. Obecnie chciałbym jednak zmienić ustalenia tej umowy w zakresie wysokości kwot oraz warunków kontaktów z dzieckiem. Czy to możliwe? Co robić?

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zwanego dalej K.r.io. Z treści Pana pytania wynika, iż w październiku 2013 r. przed notariuszem zawarł Pan porozumienie w przedmiocie wysokości alimentów płaconych na dzieci, formy i częstotliwości kontaktów. Wolą Pana jest w chwili obecnej zmiana tego porozumienia.

W pierwszej kolejności pozwoli Pan, że wskażę, że sama forma porozumienia (akt notarialny) nie pozbawia Pana prawa dochodzenia swoich praw przed sądem. Alimenty są świadczeniem ściśle osobistym i nie można ich także przenieść na inną osobę. Zrzeczenie się alimentów może mieć charakter dobrowolny, w ten sposób, że matka dziecka nie będzie ich dochodziła.

W tej sytuacji może Pan albo w formie aktu notarialnego, albo wytaczając sprawę przed sądem, wnosić o zmianę wysokości alimentów oraz w osobnym postępowaniu o zmianę formy i częstotliwości kontaktów.

Jeżeli chodzi o wysokość alimentów istotnym z punktu widzenia Pana interesu jest treść przepisu art. 138 K.r.io., zgodnie z którym „w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego”.

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Nadto wskazać należy, iż wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Ustawodawca w sposób jednoznaczny posługuje się sformułowaniem, że zakres świadczeń alimentacyjnych jest m.in. uzależniony od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego nie należy kojarzyć z wysokością faktycznych zarobków bądź też czystego dochodu z majątku. W ocenie zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego mieszczą się także te niewykorzystane, jeżeli tylko są realne, a potrzebom uprawnionych zobowiązany nie jest w stanie sprostać posiadanymi środkami. Możliwości zarobkowe to zarówno te przybierające postać pieniężną, jak i te, pobierane w naturze. Wynagrodzeniem są także świadczenia uzupełniające wynagrodzenie podstawowe (premie, dodatki, tzw. trzynasta pensja, nagroda jubileuszowa itp.).

Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 48/75, „zasadne i zgodne z treścią art. 135 kro - jest oparcie się na możliwościach zarobkowych pozwanego, a nie tylko na jego aktualnych zarobkach. Zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeśli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie (por. orzeczenie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 stycznia 1959 r. III CR 212/58 OSPiKA 1960/2 poz. 41)”.

W toku postępowania o zmianę wysokości alimentów (chodzi obniżenie, jak mniemam) sąd w pierwszej kolejności ustali na Pana wniosek usprawiedliwione potrzeby dziecka, a następnie ustali Pana możliwości zarobkowe i majątkowe.

Odnosząc się do kwestii kontaktów, zasadne jest wskazanie na treść art. 113 K.r.io. zgodnie z którym:

„Art. 113 § 1 Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

§ 2. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej”.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się jednolity pogląd, zapoczątkowany uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r., sygn. akt III CZP 70/66 (OSNCP 1968, nr 5, poz. 77), że prawo do utrzymywania kontaktu z dzieckiem nie należy do sprawowania władzy rodzicielskiej (w uchwale: „nie zależy od sprawowania władzy rodzicielskiej”).

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Innymi słowy jeżeli nie dojdzie Pan do porozumienia z matką dziecka w przedmiocie uregulowania kontaktów z dzieckiem, wówczas może Pan wystąpić na drogę postępowania sądowego, celem uregulowania sposobu kontaktu z nim. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem.

Sąd opiekuńczy może w szczególności:

  • zakazać spotykania się z dzieckiem,
  • zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,
  • zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd,
  • ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość,
  • zakazać porozumiewania się na odległość.

Powyższe sytuacje mogą nastąpić tylko wówczas, gdy sąd w ramach prowadzonego postępowania i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzi, iż takie ograniczenie prawa do kontaktów związane jest z dobrem dziecka. Przedstawiona przez Pana sytuacja rodzi nadto pytanie, czy sąd nie zechce skorzystać z instytucji, o której mowa w art. 1134 K.r.io. Zgodnie z jego treścią „sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń”.

Proszę zauważyć, iż ustawodawca wskazuje jednak na sytuacje, kiedy to kontakt z rodzicem zagraża dziecku. Nie ma natomiast mowy o uregulowaniu nakazującym określonego zachowania. Istotnym z punktu widzenia Pana interesu jest § 2 art. 113 K.r.io., który wskazuje, iż wymienione w tym przepisie przypadki są jedynie przykładami. Ustawodawca posługuje się bowiem jedynie zwrotem „w szczególności”. W art. 1134 K.r.io. nie ma mowy, czy chodzi o zachowanie zakazujące wykonywania prawa do kontaktów, czy też nakazujące. Należy zatem wyprowadzić wniosek i możliwe jest dochodzenie nakazu kontaktu z dzieckiem.

W chwili obecnej może Pan wystąpić do sądu z wnioskiem o uregulowanie kontaktów ojca z dzieckiem. Ustawodawca wskazuje bowiem, iż sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, iż sądy rozpoznające tego rodzaju sprawy winne brać pod uwagę wolę dziecka, jeśli ma dostateczne rozeznanie w sprawie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Alimenty a przyznanie stypendium socjalnego

Jestem po rozwodzie bez orzekania o winie. Mój pełnoletni syn studiuje na studiach stacjonarnych dziennych. Czy to prawda, że podając mnie o alimenty,...

Uchylenie alimentów na pełnoletnie dziecko

Bardzo mi zależy na uchyleniu alimentów na mojego dorosłego syna. Syn ma 22 lata, z tego co wiem, podjął pracę zarobkową, a nie uczy się już od...

Bezrobotny ojciec a alimenty

Jestem po rozwodzie, mam zasądzone 500 zł alimentów na dziecko. Od roku nie jestem w stanie ich płacić, ponieważ nie pracuję, jestem osobą bezrobotną bez...

Matka przywłaszczała sobie alimenty dzieci

Rodzice rozwiedli się 15 lat temu. Sąd zasądził ojcu alimenty na nas – czworo rodzeństwa (ułamkowo). Problem polega na tym, że my dzieci mamy: ja...

Kiedy obowiązek alimentacyjny wygasa?

Od kilkunastu lat jestem rozwiedziony. Alimenty na dzieci p łaciłem  nieregularnie. Syn ma 23 lata i pracuje. Córka ma 20 lat, pracuje...

Wnioskowanie o alimenty do byłego konkubenta

Jestem matką 2-letniego dziecka. Przedtem żyłam z jego ojcem w konkubinacie, ale obecnie nasz związek się skończył. Wyprowadziłam się do swojego...

Alimenty w wakacje

Jestem po rozwodzie, wychowuję dwoje nastoletnich dzieci, były mąż płaci na nie alimenty –1300 zł. Mieszka w stolicy i dobrze zarabia....


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »