Kategoria: Dzieci

Uregulowanie władzy rodzicielskiej i prawa do kontaktów z dzieckiem

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-08-26

Wychowuję 5-letnie dziecko, jego ojciec (mój były mąż) przebywa w zakładzie karnym. W czasie jednej z przepustek zechciał spotkać się z dzieckiem. Zgodziłam się. Okazało się, że dziecko jest tylko pretekstem do ustalenia, co się dzieje w moim życiu i zwyzywania mnie od najgorszych w miejscu publicznym. Ojciec dziecka nie interesował się nim nigdy, a jego złość wynika z faktu, że związałam się z innym mężczyzną. Dziecko tego człowieka nie zna, ponieważ przez 5 lat jego życia nie miało ojca, a po tym spotkaniu dodatkowo się go boi. Mam obawy, co będzie dalej, jeśli na każdej przepustce będzie nas nachodził i straszył. Co w takiej sytuacji mogę zrobić dla swojego i dziecka bezpieczeństwa?

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W pierwszej kolejności zasadnym jest sądowe uregulowanie zarówno władzy rodzicielskiej, jak i prawa do kontaktów. Na wstępie zauważyć należy, że nawet gdyby doszło do pozbawienia władzy rodzicielskiej ojca dziecka, to i tak przysługiwać mu będzie prawo do kontaktowania się z dzieckiem. Kontakty dziecka z rodzicem są bowiem niezależne od władzy rodzicielskiej. Dlatego osobno należy złożyć wniosek o pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej.

Sprawa o kontakty nie może toczyć się w ramach sprawy o pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej. Zmuszona będzie Pani wytoczyć dwie osobne sprawy.

Zgodnie z art. 111 § 1 K.r.o., jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

Mając na uwadze treść tego przepisu, należy zastanowić się, jakie obowiązki względem dziecka ma rodzic. Wyraźnie podkreślić należy bowiem, iż jedną z przesłanek pozbawiania władzy rodzicielskiej jest rażące zaniedbywanie swoich obowiązków względem dziecka, jak i osadzenie w zakładzie karnym.

Każdy rodzic zobowiązany jest do szacunku i wspierania dziecka (art. 87 K.r.o.). Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. (art. 95 § 1 K.r.o.). Istotnym jest jednak, aby władza rodzicielska była wykonywana zgodnie z dobrem dziecka i interesem społecznym. Władza obejmuje jednak nie tylko element wychowawczy, ale także zarządczy, odnoszący się do majątku dziecka. Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 § 1 K.r.o.). Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską (art. 101 § 1 K.r.o.). Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

Mając na uwadze powyższe, zachowanie ojca dziecka winno być poddane ocenie z punktu widzenia wymienionych obowiązków, jako podstawowych obowiązków obciążających każdego z rodziców. Wskazuje Pani, iż ojciec w żaden sposób nie troszczy się o dziecko, nie łoży na jego utrzymanie, nie kontaktuje się z nim, nie troszczy się o jego stan zdrowia. Nie bez znaczenia jest tu także wiek dziecka. Dziecko ma 5 lat, co z kolei karze podnieść, iż kontakt z ojcem i próba teoretycznego stworzenia tzw. „pełnej rodziny” jest ważna. Ojciec przebywa jednak w zakładzie karnym. Nawet wówczas, gdy zechciał się spotkać z dzieckiem, okazało się, że spotkanie z dzieckiem było jedynie pretekstem do ustalenia, co słychać u Pani.

W mojej ocenie wskazane przez Panią sytuacje, o ile dają podstawę do wystąpienia z żądaniem pozbawienia ojca dziecka władzy rodzicielskiej, o tyle muszą zostać w toku postępowania udowodnione. Nie ulega wątpliwości, iż w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem sąd zechce dopuścić dowodów z opinii biegłego psychologa dziecięcego lub z opinii rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego na okoliczność ustalenia, czy ojciec dziecka daje należytą gwarancję wykonywania władzy rodzicielskiej w odniesieniu do dziecka. Pamiętać bowiem należy, iż kontakty ojca z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej.

Zachowanie ojca w mojej ocenie jest nacechowane złą wolą, albowiem, jak sama Pani wskazuje, ojciec sprowokował spotkania z dzieckiem by tak naprawdę spotkać się z Panią. Brak jakiejkolwiek troski świadczyć może jedynie o złej woli i ogólnej niechęci ojca do dziecka. Powyższe natomiast wskazuje, iż zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich jest rażące i jako takie nie zasługuje na ochronę.

Proszę także zwrócić uwagę na treść art. 113[3] K.r.o., zgodnie z którym – jeżeli utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, sąd zakaże ich utrzymywania. Sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.

Istotne znaczenie dla Pani sytuacji ma przepis art. 113[5] K.r.o., zgodnie z którym sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem.

Sąd opiekuńczy może w szczególności:

1) zakazać spotykania się z dzieckiem,

2) zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,

3) zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd,

4) ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość,

5) zakazać porozumiewania się na odległość.

Powyższe sytuacje mogą nastąpić tylko wówczas, gdy sąd w ramach prowadzonego postępowania i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzi, iż takie ograniczenie prawa do kontaktów związane jest z dobrem dziecka. Przedstawiona przez Panią sytuacja rodzi nadto pytanie, czy sąd nie zechce skorzystać z instytucji, o której mowa w art. 113[4] K.r.o. Zgodnie z jego treścią – sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.

Proszę zauważyć, iż ustawodawca wskazuje jednak na sytuacje, kiedy to kontakt z rodzicem zagraża dziecku. Nie ma natomiast mowy o uregulowaniu nakazującym określonego zachowania. Istotny jest także § 2 art. 113 K.r.o., który wskazuje, iż wymienione w tym przepisie przypadki są jedynie przykładami. Ustawodawca posługuje się bowiem jedynie zwrotem „w szczególności”.

Reasumując, powinna Pani złożyć do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka dwa wnioski: pierwszy o pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej; drugi o zakazanie kontaktów ojca z dzieckiem. Do wniosków winna być dołączona dokumentacja przedstawiająca opisywaną przez Panią sytuację. Jeżeli ma Pani taką możliwość, proszę uzyskać notatkę sporządzoną przez kuratora ojca opisującą zdarzenie. Każdy wniosek podlega opłacie w wysokości 40 zł.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »