Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rodzinnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Uregulowanie kontaktów z niepełnosprawnym dzieckiem

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2018-11-16

Jestem mamą 20-letniej córki z mózgowym porażeniem dziecięcym. Córka nie chodzi, jest opóźniona umysłowo w stopniu znacznym, ale jest kontaktowa – potrafi wyrazić swoje zdanie. Po uzyskaniu pełnoletności, ze względu na niepełnosprawność, została ubezwłasnowolniona, jestem jej opiekunem prawnym. Mąż zostawił nas 12 lat temu, jesteśmy po rozwodzie. Nigdy nie miał ustalonych kontaktów z córką, zabierał ją w sprzyjających dla siebie terminach, bardzo rzadko. Niestety z biegiem lat pojawiły się u mnie problemy ze zdrowiem. Z tego powodu zostałam skierowana do sanatorium i chciałabym, aby córka przez ten czas była przy ojcu. Ojciec jednak odmówił przyjęcia córki na czas mojej nieobecności. Co wobec tego mogę zrobić? Jak uregulować kontakty z córką szczególnie w tak nietypowych sytuacjach?

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż w dalszym ciągu brak jest przepisów, które by regulowały przedstawiony przez Panią stan faktyczny.

W mojej ocenie szansą dla Pani jest przepis art. 157 K.r.o., zgodnie z którym – jeżeli opiekun doznaje przemijającej przeszkody w sprawowaniu opieki, sąd opiekuńczy może ustanowić kuratora. W chwili obecnej Pani obowiązkiem jest powiadomienie sądu o wyjeździe do sanatorium i problemach zdrowotnych. Jednocześnie należy wyraźnie podkreślić, iż, jak mniemam, problemy zdrowotne, które wystąpiły u Pani, mają charakter tymczasowy. Z uwagi na to zasadnym jest podniesienie, iż na czas dojścia Pani do zdrowia, a na pewno na czas pobytu Pani w sanatorium sąd winien ustanowić dla Pani córki kuratora.

Jak podkreśla się w literaturze „To sąd opiekuńczy zdecyduje, czy konieczne jest powołanie kuratora. W art. 157 K.r.o. ustawodawca dopuszcza jedynie możliwość, a nie obowiązek powołania kuratora, w przypadku przemijającej przeszkody, której doznaje opiekun w sprawowaniu opieki. Wnoszący wniosek do sądu z reguły nie potrafi ocenić, czy przeszkoda ma charakter przemijający, czy też trwały. Ocena charakteru przeszkody należy do sądu. Przemijająca przeszkoda, o której mowa w art. 157 K.r.o., dotyczy sprawowania opieki. Oznacza ona, że opiekun nie może sprawować pieczy nad osobą i majątkiem pozostającego pod jego opieką.”1.

Co prawda, w literaturze pojawiają się głosy, że przepis art. 157 K.r.o. nie obejmuje krótkich wyjazdów za granice, czy też krótkich pobytów w szpitalu, ale należy zadać sobie pytanie, co to znaczy krótki pobyt w szpitalu. Sanatorium, jak mniemam, trwa 21 lub 24 dni. Z uwagi na powyższe przed ten okres przy braku kuratora córka zostanie pozostawiona całkowicie sama sobie, bądź też nie będzie Pani mogła wyjechać do sanatorium. Osobiście uważam, że równolegle do sprawy o ustanowienie kuratora na czas Pani pobytu w sanatorium winna Pani założyć sprawę o alimenty dla córki od ojca. Jeżeli sam nie poczuwa się do obowiązku pomocy, winien być obciążony kosztami jej utrzymania.

Istotny w sprawie jest przepis art. 133 K.r.o. Zgodnie z jego treścią:

„Art. 133. § 1. Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

§ 2. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.

§ 3. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.”

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Sąd Najwyższy w tezie IV uchwały z dnia 16 grudnia 1987 r. w sprawach alimentacyjnych, przyjął, że: „Przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego rozumieć należy potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu – odpowiedni do jego wieku i uzdolnień – prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy. Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody. Dzieci mają prawo do równej z rodzicami stopy życiowej, niezależnie od tego, czy żyją z nimi wspólnie, czy też oddzielnie”.

Wskazać oczywiście należy na głos doktryny, zgodnie z którym „z definicji obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka (utrzymanie i wychowanie) wynika, że obowiązek ten ustaje dopiero wówczas, gdy dziecko osiągnie samodzielność życiową, co z reguły łączy się z możliwością podjęcia pracy zarobkowej. Możliwość podjęcia pracy zarobkowej nie może być jednak rozważana w oderwaniu od osobistej i życiowej sytuacji uprawnionego. Jeżeli mianowicie kontynuuje on naukę, uczy się zawodu, uczęszcza na kurs doskonalenia zawodowego, to za usprawiedliwione uznać należy dalsze alimentowanie go.”2.

Nie ulega wątpliwości, że cały ciężar prac fizycznych przy córce spoczywa na Pani. Z uwagi na brak jakichkolwiek kontaktów z córką, jak też z uwagi na brak pomocy w jej wychowaniu ojciec winien być obciążony alimentami i to znacznej wysokości.

Alimenty powinny bowiem pokrywać koszty utrzymania córki w całości, albowiem Pani łoży na jej utrzymanie swoją pracę fizyczną.

Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Proszę zatem dokonać spisu kosztów na utrzymanie córki, dokonać zestawienia świadczeń, które otrzymuje Pani na córkę i następnie dokonać spisu Pani czynności, które wykonuje Pani przy córce. Dokonując zestawienia, proszę ustalić wysokość swojej pracy.

1. Grzegorz Jędrejek, Komentarz do art. 157 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, 2014.02.01

2. Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kalus Stanisława, Czech Bronisław, Domińczyk Tadeusz, Piasecki Kazimierz (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie III) ss. 960

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Czy osoba niepełnoletnia może zrobić darowiznę pieniężną?

Czy osoba niepełnoletnia może zrobić darowiznę pieniężną? Mój 16-letni syn chciałby swojej siostrze przekazać darowiznę w wysokości 40 000 zł.

Problem z byłym mężem - opieka nad synem

Mam problem z byłym mężem, konkretnie chodzi o kwestią opieki nad naszym 6-letnim synem. Oznajmiłam byłemu mężowi, że syn podczas terminu jego...

Czy mogę odebrać żonie dziecko?

Czy mogę odebrać żonie dziecko?

Moja żona wyprowadziła się z dwójką naszych dzieci do innego miasta. Zabrała wszystkie rzeczy z domu, nie chce rozmawiać przez telefon, nie...

Nadanie nazwiska ojca dziecku na terenie Polski a nazwiska matki poza granicami kraju

Jesteśmy małżeństwem od 3 lat. Mieszkamy w Szwecji. Po ślubie, który odbył się w Polsce, oboje pozostaliśmy przy swoich nazwiskach. Oczekujemy...

Określenie ojcostwa

Mam pytanie dotyczące określenia ojcostwa. Mam dziecko, które urodziło się poza granicami Polski. Potrzebowałam dla dziecka paszportu, więc podałam dane...

Dochód utracony a 500+

Żona w zeszłym roku pracowała krótko w Holandii (PIT holenderski), podatek odprowadziliśmy za granicą. Obecnie jest na zasiłku macierzyńskim...

Jakie uprawnienia ma ojciec z ograniczoną władzą rodzicielską?

Moje pytanie dotyczy interpretacji wyroku sądu, w którym ojcu ograniczono prawa rodzicielskie „do współdecydowania w istotnych kwestiach, takich...

Decydowanie przez matkę gdzie dzieci mają spędzić święta a prawa ojca

Decydowanie przez matkę gdzie dzieci mają spędzić święta a prawa ojca

Jesteśmy małżeństwem, mamy dwójkę małych dzieci. Żona chce rozwodu. Rok temu pojechała na święta z dziećmi do swojej matki. Ja spędziłem święta...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »