Trudny podział majątku po rozwodzie

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-04-15

W trakcie trwania małżeństwa prowadziłem działalność gospodarczą wraz z żoną. Popełniłem błąd, gdyż pozwoliłem, aby żona przepisała firmę na siebie. Po rozwodzie założyłem firmę i jako podwykonawca pracowałem niby u byłej żony. Teraz była żona wypowiedziała mi pracę. Czy mogła tak postąpić? Czy mogę ubiegać się, aby płaciła mi czynsz, bo dwa sklepy, które ona prowadzi, są w naszych wspólnych budynkach? Dodam, że dotychczas nie dzieliliśmy majątku.

Przyjmuję, że w trakcie małżeństwa istniała między Państwem wspólność majątkowa. Żona za Pana przyzwoleniem „przepisała firmę na siebie” – przez co rozumiem, że prowadziła ją pod własnym nazwiskiem. Była już żona wypowiedziała Panu obecnie umowę o świadczenie na jej rzecz usług.

Moim zdaniem w opisanym przypadku należy rozważyć podział majątku wspólnego i spróbować wykazać, że środki na założenie działalności i jej wyposażenie (rozwój) pochodziły z majątku wspólnego, który należy rozliczyć.

Na samym początku należy zaznaczyć, że kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (K.r.o.).

Stosownie do art. 31 § 1 K.r.o. – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zgodnie z art. 33 tej ustawy – do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Jak z tego wynika, wszelkie przedmioty majątkowe zakupione w trakcie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego małżonków. Natomiast wszystkie przedmioty majątkowe przedsiębiorstwa (np. wyposażenie, samochody) uzyskane przed powstaniem wspólności i po jej zakończeniu (po rozwodzie) wchodzą do majątku osobistego Pana żony i nie będą podlegały podziałowi.

Musi Pan mieć świadomość, że nie firma w Pana przypadku będzie podlegała podziałowi, a jedynie jej przedsiębiorstwo. Nieważne więc, że firmę prowadzi pod własnym nazwiskiem Pana żona, bowiem jeżeli wyposażała firmę w trakcie trwania wspólności, to majątek firmy w tym czasie powstały wchodzi do majątku wspólnego.

Zgodnie z art. 55 zn. 1 Kodeksu cywilnego – przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności:

  1. oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
  2. własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
  3. prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
  4. wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
  5. koncesje, licencje i zezwolenia;
  6. patenty i inne prawa własności przemysłowej;
  7. majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
  8. tajemnice przedsiębiorstwa;
  9. księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Niektóre z tych składników, a nawet całe przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym mogą wchodzić w skład majątku wspólnego. Granicą więc dokonywanych nakładów jest ustanie związku małżeńskiego i powstanie w związku z tym rozdzielności majątkowej.

Jeżeli więc w trakcie trwania małżeństwa Pana żona nabywała jakiekolwiek przedmioty majątkowe na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, to przedmioty te będą wchodziły do majątku wspólnego i będą podlegały podziałowi.

Pan jako osoba, która nie prowadzi działalności gospodarczej, ma prawo wyboru, czy chce uzyskania tylko niektórych jego składników, czy też pieniędzy w zamian za te składniki.

Ponadto jeżeli sklepy prowadzone przez Pana żonę, znajdują się we wspólnych budynkach (prawo własności w księdze wieczystej jest wpisane na Państwa oboje), to Pan jako współwłaściciel w połowie tych budynków może zażądać czynszu najmu.

Jeżeli więc nie dojdziecie Państwo w tym zakresie do konsensusu, proszę na piśmie poinformować o swoich żądaniach byłą żonę.

Niewątpliwie więc wybudowane, nowe lokale użytkowe będą wchodziły do majątku wspólnego Pana i byłej żony, mimo że służą prowadzonej jedynie przez nią działalności gospodarczej.

Aby uniknąć konfliktów na przyszłość oraz mieszania się majątków (wspólnych z osobistymi, głównie w działalności gospodarczej Pana żony, proszę rozważyć wniosek o podział majątku wspólnego).

Wniosek o podział majątku do sądu składa małżonek, który chce dokonania podziału. We wniosku należy określić, co wchodzi w skład majątku, z wyliczeniem konkretnych składników i ich wartości. W przypadku ugodowego podziału jego zasady określają sami małżonkowie.

Gdy strony zgadzają się co do wartości poszczególnych składników wchodzących do ich majątku wspólnego, wtedy powołanie biegłego będzie zbędne. Przypomnijmy, wartość wskazuje ten, kto pierwszy składa wniosek o podział majątku.

Jeżeli były małżonek wskazuje, że przedsiębiorstwo albo dany jego składnik nie wchodzi w skład majątku, musi to udowodnić, np. że powstało przed zawarciem związku małżeńskiego albo w trakcie, ale wtedy małżonkowie byli np. objęci intercyzą.

Na wszystko potrzebne są dowody, najlepiej dokumenty, a w razie ich braku – zeznania świadków. Sąd może zobowiązać stronę do złożenia dokumentów, może też żądać ich np. od urzędu gminy, żeby sprawdzić, kiedy i na czyim gruncie postawiono budynek.

Jeżeli Pana była żona jest nadal zainteresowana prowadzeniem działalności i jest w stanie spłacić Pana, to sąd najprawdopodobniej przyzna jej składniki za odpowiednią spłatą.

Należy pamiętać, iż wartość majątku ustala się na podstawie stanu majątku z daty ustania wspólności (np. ustania małżeństwa), a ceny z dnia podziału.

Oczywiście także Pan musi udowodnić, że dany majątek firmy byłej żony istnieje i kiedy został zakupiony. Była żona będzie wykazywała na pewno, że dany przedmiot, mimo że zakupiony w trakcie małżeństwa, został nabyty z jej majątku osobistego (np. w drodze darowizny).

Co do rozwiązania z Panem umowy przez byłą żonę po rozwodzie: oczywiście miała ona do tego prawo na zasadzie swobody umów pomiędzy przedsiębiorcami. Nie ma tutaj znaczenia, że w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez byłą żonę wchodzą prawdopodobnie wspólne przedmioty majątkowe.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »