Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Sprawa rozwodowa małżonków mieszkających za granicą

Autor: Katarzyna Bereda

W 2012 roku zawarłam związek małżeński z obywatelem polskim w Polsce. Zaraz po ślubie wyjechaliśmy do Szwajcarii, gdzie zamieszkujemy nieprzerwanie do dzisiaj. Mamy dwoje dzieci. Ze względu na niezgodność charakterów i przemoc emocjonalną w związku chciałabym złożyć wniosek o rozwód (jest to trudne do udowodnienia, więc liczę na rozwód bez orzekania o winie). Chciałabym sprawować opiekę nad dziećmi i zamieszkać z nimi w Polsce. Maź mimo braku zainteresowania dziećmi chce domagać się jak największej ilości widzeń, abym nie mogła zamieszkać w Polsce, ale musiała pozostać z nimi w Szwajcarii. Tu nie mam nikogo bliskiego ani szansy na rozwój zawodowy. Nie chcę utrudniać mężowi kontaktów z dziećmi, ale chciałabym rozpocząć życie na nowo w Polsce. Czy skoro mieszkamy za granicą, mogę założyć sprawę rozwodową w Polsce? Czy mogę liczyć na opiekę nad dziećmi? Czy może być tak, że wyrok uniemożliwi mi wyprowadzkę do Polski?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sprawa rozwodowa małżonków mieszkających za granicą

Sąd właściwy do udzielenia rozwodu

Zgodnie z treścią art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego „powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda”.


Właściwość miejscową w sprawach o rozwód wyznacza art. 41. Jeżeli w sprawie nie zachodzi przesłanka wspólnego miejsca zamieszkania w kraju, a w chwili wniesienia pozwu oboje małżonkowie zamieszkiwali w Polsce, możliwe zatem było określenie właściwości miejscowej na podstawie zd. 2 tego przepisu (post. SN z 7.5.2018 r., sygn. akt V CO 101/18).

Sprawa rozwodowa w Polsce

Z uwagi na powyższe, aby wytoczyć powództwo o rozwód w Polsce, powinna przynajmniej Pani posiadać miejsce zamieszkania w Polsce. Użycie bowiem przez ustawodawcę sformułowania „ma miejsce zamieszkania” oznacza miejscowość, w której jeden z małżonków przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 Kodeksu cywilnego). Natomiast przez miejsce zwykłego pobytu należy rozumieć miejscowość, w której jeden z małżonków przebywa przez pewien czas, jednak bez zamiaru stałego pobytu (np. w związku ze studiami czy też dłuższą delegacją służbową).


Jeżeli więc zależy Pani na sprawie rozwodowej w Polsce, powinna Pani wrócić do kraju z dziećmi i wytoczyć powództwo w okręgu, w którym będzie Pani posiadała w danym momencie miejsce zamieszkania – zgodnie z ostatnim zdaniem powyższej regulacji.

Przyznanie opieki nad dziećmi matce

W polskim porządku prawnym w zakresie opieki nad małoletnimi dziećmi i ustalenia ich miejsca pobytu sądy są przychylne kobiecie i przeważnie tak wygląda orzeczenie w tym zakresie. Jeżeli to Pani opiekuje się dziećmi i z uwagi przede wszystkim na wiek dzieci, sąd powinien orzec zgodnie z Pani wnioskiem. Proszę jednak oczywiście niniejsze okoliczności wykazać – powołując dowód ze zdjęć, opinii OZSS i przywiązania starszego dziecka do Pani, a także ewentualnie zeznania świadków – o ile oczywiście ojciec dziecka będzie chciał walczyć w tym zakresie.

Wyjazd z dziećmi za granicę

Niestety nie rozumiem ostatniego pytania, ale możliwe, że pytanie dotyczy wyjazdu z dzieckiem za granicę. Niestety nie udzielę odpowiedzi w zakresie prawa obcego, w którym obecnie Pani przebywa, ale mogę udzielić odpowiedzi na gruncie prawa polskiego – zgodnie z treścią art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.
§ 2. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy”.


Przesłanką zastosowania omawianego przepisu jest przysługiwanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. Nie oznacza to wymogu posiadania przez rodziców pełnej władzy rodzicielskiej – art. 97 znajduje zastosowanie również wtedy, gdy została ona w stosunku do jednego z nich lub obojga ograniczona (por. H. Haak, Władza rodzicielska, s. 58). Potwierdzeniem tej tezy jest sformułowanie zawarte w uchwale SN z 18.3.1968 r. – Wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie stosowania przepisów art. 56 oraz art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (sygn. akt III CZP 70/66, OSNC 1968, Nr 5, poz. 77). W pkt V wymienionej uchwały SN wyraził pogląd, że „ewentualne różnice zdań rodziców – tak w wypadku, gdy po rozwodzie sprawują oni władzę rodzicielską wspólnie, jak i wówczas, gdy jednemu z rodziców przyznano niektóre tylko uprawnienia z zakresu tej władzy, a sprzeczność zdań dotyczy sprawy objętej tymi uprawnieniami – rozstrzyga sąd opiekuńczy na podstawie art. 97 § 2 k.r.o.” Wystąpienie z wnioskiem na podstawie art. 97 § 2 jest wykluczone w przypadku, gdy przynajmniej jednemu z rodziców władza rodzicielska nie przysługuje.

Wydanie dowodów osobistych dla dzieci

Z uwagi na dopuszczalność podróżowania w krajach Unii Europejskiej bez posiadania paszportu, istotne znaczenie posiada możliwość wystąpienia z wnioskiem o wydanie dowodu osobistego dla dziecka. Jak wynika z art. 5 ustawy z 6.8.2010 r. o dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1464 ze zm.), „prawo do posiadania dowodu osobistego przysługuje każdemu obywatelowi Rzeczypospolitej Polskiej, a zgodnie z art. 25 tej ustawy, w imieniu osoby nieposiadającej zdolności do czynności prawnych lub posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego wniosek składa rodzic, opiekun prawny lub kurator”. Na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz sposobu i trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich utraty, uszkodzenia, unieważnienia i zwrotu z 29.1.2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 212), wniosek o wydanie dowodu osobistego dla osoby małoletniej składa jeden z rodziców lub opiekun prawny. Inaczej zatem, niż w przypadku przywołanej wcześniej ustawy o dokumentach paszportowych, w procedurze prowadzącej do wydania dowodu osobistego dla małoletniego nie jest wymagane współdziałanie obojga rodziców. Niemniej decyzja rodziców dotycząca wystąpienia z wnioskiem o wydanie dowodu osobistego stanowi istotną sprawę w rozumieniu art. 97 § 2 i powinna zostać podjęta wspólnie. W braku porozumienia rodziców mogą oni wystąpić do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wydanie rozstrzygnięcia. Sąd powinien mieć na uwadze cel wydania dowodu osobistego dla dziecka, tj. wyjazd dziecka za granicę i ewentualną zmianę jego miejsca pobytu.

Z uwagi na powyższe, wszelkie zmiany miejsca zamieszkania oraz wyjazdu za granicę – jeżeli będzie już Pani mieszkać w Polsce, a ojciec dziecka będzie posiadał pełnię władzy rodzicielskiej, będzie Pani musiała uzyskać zgodę ojca. Dlatego już w ramach postępowania rozwodowego proponuję rozważyć możliwość ograniczenia władzy rodzicielskiej – właśnie z uwagi na łączącą Państwa odległość.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

porady prawne eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

prawozus.pl