Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spłata z nakładów na mieszkanie byłego męża

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-08-11

Od pół roku jestem po rozwodzie. Rozwód nastąpił bez orzekania o winie. W dniu zawarcia związku małżeńskiego (20 lat temu) były mąż miał wpłacone pieniądze na zakup mieszkania. Klucze do mieszkania otrzymaliśmy rok później. Wspólnie je urządzaliśmy i remontowaliśmy. Oboje zawsze mieliśmy pracę. Przed rozwodem mąż nakazał mi odręcznie napisać (bez potwierdzenia notarialnego), że nie będę wnosić roszczeń co do tego mieszkania. Obecnie mieszkam z dziećmi w mieszkaniu, za które spłacam kredyt. Czy mam prawo starać się o spłatę należnej mi części mieszkania, które wspólnie zamieszkiwaliśmy? Mąż twierdzi, że nic mi się nie należy. Dodam, że mieszkanie zostało oddane do użytku w stanie surowym, kosztowało wtedy ok. 32 tys. zł, a wspólnymi siłami przez lata włożyliśmy w nie dużo, dużo więcej.

 

Zakładam, że lokal według księgi wieczystej stanowi osobisty majątek Pani byłego męża.

W dniu zawarcia związku małżeńskiego Pani były mąż miał wpłacone pieniądze na zakup mieszkania. Pieniądze te stanowiły więc jego majątek osobisty i samo mieszkanie również stanowiło jego majątek osobisty. Wspólnie remontowaliście i urządzaliście to mieszkanie z majątku wspólnego.

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.):

„§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.).

Natomiast według art. 33 K.r.o.:

„Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Pani nie ma więc podstaw do roszczeń o podział tego mieszkania. Może Pani jednak żądać zwrotu połowy nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty Pani męża w postaci remontów i innych ulepszeń.

W postępowaniu sądowym musiałaby Pani wykazać, jakie nakłady i z czyjego majątku zostały dokonane, biegły by je wycenił, a sąd podzielił po połowie.

Podstawę prawną tych rozliczeń daje art. 45 K.r.o. Zgodnie z tym przepisem:

„§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.”

Problematyczne jest jednak zrzeczenie się przez Panią tych spłat jeszcze w czasie trwania wspólności majątkowej (zakładam, że przed rozwodem nie było ustanawianej rozdzielności majątkowej). Zrzeczenie co do spłat (a nie podziału samej nieruchomości) nie musi być (wbrew Pani stanowisku) sporządzone w formie aktu notarialnego. Do podziału nakładów na nieruchomość (a nie samej nieruchomości) nie jest konieczna forma aktu notarialnego. Z tym może być różnie.

Broniłbym się jednak tym, że w czasie trwania wspólności podział majątku wspólnego (w tym nakładów na nieruchomość) nie może być dokonywany, więc jako taki może być uznany za nieważny. Zgodnie bowiem z art. 35 K.r.o. – w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Wynika to z tego, że wspólność majątku małżonków została ukształtowana jako wspólność łączna, z uwagi na ścisły związek pomiędzy stosunkiem prawnym o charakterze osobistym, jakim jest pozostawanie w związku małżeńskim, a wspólnością majątkową. Majątek małżonków ma bowiem, w założeniu ustawodawcy, stanowić materialną bazę należytego funkcjonowania związku małżeńskiego oraz powstałej w wyniku jego zawarcia rodziny.

W odniesieniu do majątku wspólnego małżonków mamy do czynienia nie tylko z przysługiwaniem niepodzielnie małżonkom prawa własności, ale także innych praw – zarówno o charakterze rzeczowym, jak i obligacyjnym. W odniesieniu do majątku wspólnego małżonków należy zatem używać określenia wspólność łączna.

Podstawowa cecha wspólności łącznej to brak określenia wielkości udziałów w czasie trwania wspólności, dlatego używa się na określenie tego rodzaju wspólności sformułowania wspólność bezudziałowa (współwłasność bezudziałowa). Jest zatem oczywiste, że małżonkowie nie są w stanie rozporządzić udziałem (czymś, co nie istnieje).

Ustawowy zakaz dokonywania podziału majątku wspólnego w czasie trwania wspólności ustawowej wynika ze ścisłego powiązania ze stosunkiem „podstawowym”, jakim jest małżeństwo. Majątek, jak wskazywano, ma zabezpieczać materialnie prawidłowe funkcjonowanie małżeństwa i rodziny. Zakaz domagania się podziału majątku obowiązuje w czasie trwania wspólności ustawowej, co nie musi pokrywać się z czasem trwania małżeństwa. Mimo trwania związku małżeńskiego ustrój wspólności ustawowej może przestać obowiązywać (zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, orzeczenie separacji, ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej, ubezwłasnowolnienie, ogłoszenie upadłości). Wystąpienie takiej sytuacji otwiera możliwość dokonania podziału majątku wspólnego.

Wyłączenie możliwości żądania podziału majątku wspólnego odnosi się zarówno do podziału umownego, jak i sądowego. Nie jest też dopuszczalne zbycie prawa do majątku wspólnego na rzecz drugiego małżonka, ponieważ prowadziłoby to w istocie do zniesienia wspólności ustawowej (tak postanowienie SN z 6 czerwca 1975 r. III CRN 134/75, LexisNexis nr 313241, OSNCP 1976, nr 6, poz. 136, z glosami: częściowo krytyczną J. Panowicz-Lipskiej, OSPiKA 1977, nr 2, poz. 28, s. 72 oraz aprobującą J. Wiącka, NP 1978, nr 1, s. 145; zob. też postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z 12 września 1969 r., III Cr 1254/69, LexisNexis nr 326676, PiP 1971, nr 5, s. 859, z aprobującą glosą A. Policińskiego, tamże). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy strony, mimo pozostawania w związku małżeńskim, zawarły ugodę, w której dokonano rozporządzeń składnikami majątku wspólnego.

W ustawie został zawarty zakaz dokonywania rozporządzeń, a także zobowiązywania się do dokonania w przyszłości rozporządzeń przyszłym udziałem w majątku wspólnym oraz przyszłym udziałem w przedmiotach należących do majątku wspólnego, które przypadną małżonkowi po ustaniu wspólności. Jak się wskazuje, dopuszczenie takiego rozporządzania bądź zobowiązywania się do rozporządzania pozostawałoby w sprzeczności z istotą i celem wspólności ustawowej oraz zasadami zarządu majątkiem wspólnym i podziału majątku. Ponadto w razie ustania wspólności wielkość udziałów małżonków może zostać zmodyfikowana w postępowaniu sądowym (zob. J. Pietrzykowski, w: Kodeks rodzinny..., 2003).

Rozporządzenie przyszłym udziałem w majątku wspólnym lub w przedmiocie należącym do majątku wspólnego dotknięte jest nieważnością bezwzględną (art. 58 § 1 K.c.).

Jeżeli więc w zamian za zrzeczenie się roszczeń co do nakładów na lokal Pani byłego męża nie otrzymała Pani od niego w zamian żadnej gratyfikacji, to takie żądanie rozliczenia tych nakładów na jego lokal znajduje uzasadnienie oraz nie jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Rozwiązanie problemu mieszkania po rozwodzie

W lutym 2015 roku nastąpiło rozwiązanie naszego małżeństwa przez rozwód z mojej winy. Przez cały ten okres wynajmuję mieszkanie, ponosząc ogromne...

Jak usunąć drugą żonę z mieszkania?

Jestem emerytem, ale od 10 lat pracuję nadal za granicą w przemyśle ciężkim. Przed 7 laty ożeniłem się po raz drugi. Po rodzicach odziedziczyłem...

Rozbieżne stanowiska małżonków co do podziału majątku

Jestem po rozwodzie bez orzekania o winie, wyrok rozwodowy uprawomocnił już 2 lata temu. W skład majątku wspólnego wchodzi tylko nieruchomość...

Jak pozamykać sprawy majątkowe?

W grudniu rozwiodłem się z żoną bez orzekania o winie dla dobra dziecka, chociaż jej wina była ewidentna. Nie dokonaliśmy podziału majątku, więc...

Czy żona ma prawo do majątku po śmierci rodziców?

Dziedziczę majątek po śmierci rodziców. Czy żona ma do niego prawo? Jeśli tak, to w jakiej części?

Rozwód i dalsze wspólne zamieszkiwanie byłych małżonków

Chcę się rozwieść z mężem – bez orzekania o winie i bez podziału majątku. Po rozwodzie były już wówczas mąż i tak będzie...

Prawo lokatorskie dla żony po rozwodzie

Posiadamy wraz z mężem spółdzielcze prawo lokatorskie do lokalu mieszkalnego. Zamierzamy wystąpić z wnioskiem do spółdzielni o wykupienie...

Prawa do domu wybudowanego na działce małżonka przed ślubem

Dom, w którym mieszkam z małżonkiem i dzieckiem, został postawiony na gruncie, który mój mąż otrzymał w darowiźnie od swoich...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »