Składnik majątku osobistego a rozliczenie nakładów

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-12-04

Czy mam prawo do zwrotu kosztów wniesionych w majątek osobisty żony? W czasie trwania naszego małżeństwa żona otrzymała od swoich rodziców dom w stanie surowym i razem go wykończyliśmy. Ostatnio żona sprzedała dom wraz z działką i kupiła inny, po czym oświadczyła, że nie mogę mieszkać w tym nowym domu. Oboje pracujemy za granicą, głównym powodem wyjazdu było zarobienie pieniędzy właśnie na wykończenie tego sprzedanego domu. Zostałem pozbawiony dachu nad głową, nie mam do czego wracać, jak rozliczyć żonę z nakładów na jej majątek osobisty?

Kwestia przynależności składniku majątkowego do majątku wspólnego wynika głównie z łączącego strony stosunku prawnego. Przy wspólności ustawowej zagadnienia rozliczeń majątkowych wynikają z uregulowań Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.io.).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Zgodnie bowiem z treścią art. 31. § 1. „Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków; 
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków; 
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków; 
4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.).”

O przynależności składnika do majątku wspólnego decyduje czas nabycia tegoż składnika. Kwestię rozliczenia nakładów reguluje art. 45. § 1: „Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.”

Art. 45 reguluje kwestię rozliczeń między małżonkami z tytułu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątki osobiste każdego z nich oraz wydatków i nakładów poczynionych z majątków osobistych każdego z małżonków na majątek wspólny. Dotyczy on rozliczeń z tytułu wydatków i nakładów poczynionych w czasie trwania wspólności ustawowej oraz długów zaspokojonych w tym czasie.

Zasadą jest, że rozliczeń, których dotyczy art. 45, dokonuje się przy podziale – umownym lub sądowym – majątku wspólnego. Rozliczeń można, wyjątkowo, dokonać wcześniej, nie tylko po ustaniu wspólności ustawowej, lecz i w czasie jej trwania, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. Ponieważ zwrotu wydatków i nakładów oraz rozliczenia z zaspokojonych długów dokonuje się w zasadzie przy podziale majątku wspólnego, przeto roszczenia z tego tytułu, niezależnie od chwili poczynienia wydatków lub nakładów albo zaspokojenia długów nie ulegają przedawnieniu do czasu podziału majątku wspólnego. Natomiast według poglądu wyrażonego przez J.St. Piątowskiego (w: System…, s. 502) roszczenia, o których mowa, ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych, przy czym termin przedawnienia biegnie dopiero od chwili ustania małżeństwa (art. 121 pkt 3 K.c.). Po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o podziale majątku wspólnego roszczeń tych nie można już dochodzić, chociażby nie były zgłoszone w postępowaniu o podział majątku wspólnego (art. 618 § 3 K.p.c.). Patrz uwaga 61 do art. 46. Również umowny podział majątku wspólnego w zasadzie wyłącza późniejsze dochodzenie tych roszczeń (patrz uwaga 45 do art. 46).

Wydatki i nakłady są konieczne, jeżeli są niezbędne do utrzymania przedmiotu majątkowego w należytym stanie, umożliwiającym normalne korzystanie z niego. Obejmują remonty i naprawy, konserwację, wymianę zużytych elementów na nowe, a także ponoszone ze względu na dany przedmiot majątkowy podatki, opłaty i składki na ubezpieczenie. W zależności od rodzaju, charakteru oraz celu wydatków i nakładów, poza wydatkami i nakładami koniecznymi, wyróżnia się wydatki i nakłady użyteczne oraz zbytkowne. O nakładach „koniecznych” i „innych” nakładach stanowi np. art. 226 § 1 K.c. O tym, czy przedmiot majątkowy przynosi dochód, świadczy jego przeznaczenie i wykorzystanie w okolicznościach danego przypadku.

Zaspokojenie w czasie trwania wspólności ustawowej z majątku osobistego jednego z małżonków długu obciążającego majątek wspólny należy z chwilą zapłaty traktować jako nakład z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny. Nakład ten podlega rozliczeniu między małżonkami tak jak inne nakłady, których dotyczy zd. drugie art. 45 § 1 (patrz postanowienie składu 7 sędziów SN z 5 grudnia 1978 r., III CRN 194/78, LexPolonica nr 303397, OSNCP 1979, nr 11, poz. 207, i J.St. Piątowski, w: System…, s. 501).

Bez wątpienia dom otrzymany przez żonę od jej rodziców stanowi składnik majątku osobistego. Natomiast wszelkie nakłady to nakład z majątku wspólnego na osobisty. Bez wątpienia może Pan dochodzić zwrotu nakładów. Oczywiście kwestie dowodowe związane z wykazaniem nakładów i ich wartości spoczywają na Panu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »