Kategoria: Dzieci

Samodzielne sprawowanie opieki nad dziećmi przez ojca

Marek Gola • Opublikowane: 2019-08-07

Czy mam szansę na samodzielne sprawowanie opieki nad dziećmi? Nie pracuję legalnie, ale mam dochód na utrzymanie dzieci. Partnerka wyprowadziła się od nas, czyli mnie i dzieci. Partnerka pracuje w nocy, więc praktycznie nie zajmuje się dziećmi, nigdzie z nimi nie wyjdzie nawet jak ma wolny dzień, czy np. w weekend (czasami nie kontaktuje się z dziećmi nawet przez dłuższy czas). Nie daje pieniędzy na ich utrzymanie, nie troszczy się o ich stan zdrowia. Dodatkowo ma problemy z piciem.

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zwanego dalej K.r.o. oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

W pierwszej kolejności oświadczam, iż dla potrzeb niniejszej opinii przyjmuję, że nie jesteście Państwo małżeństwem, albowiem za każdym razem, jak pisze Pan o matce dzieci pisze Pan o partnerce. Aktualnie partnerka wyprowadziła się z domu, pozostawiając dzieci z Panem. Nie zajmuje się dziećmi. Matka dzieci ma problemy z alkoholem. Zastanawia się Pan nad tym, czy ma Pan szansę, by samodzielnie sprawować opiekę nad dziećmi.

Rozumiem, że chodzi Panu o pozbawienie władzy rodzicielskiej matki dzieci.

Zgodnie z art. 111 § 1 K.r.o., jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

Mając na uwadze powyższą treść przepisu należy zastanowić się jakie obowiązki względem dzieci ma rodzic. Wyraźnie podkreślić należy bowiem, iż jedną z przesłanek pozbawiania władzy rodzicielskiej jest rażące zaniedbywanie swoich obowiązków względem dzieci.

W pierwszej kolejności każdy rodzic zobowiązany jest do szacunku i wspierania dziecka (art. 87 K.r.o.). Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 K.r.o.). Istotnym jest jednak, aby władza rodzicielska była wykonywana zgodnie z dobrem dziecka i interesem społecznym. Władza obejmuje jednak nie tylko element wychowawczy, ale także zarządczy, odnoszący się do majątku dziecka. Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 § 1 K.r.o.). Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską (art. 101 § 1 K.r.o.). Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

Mając na uwadze powyższe, zachowanie matki dzieci winno być poddane ocenie z punktu widzenia ww. obowiązków, jako podstawowych obowiązków obciążających każdego z rodziców. W pytaniu wskazuje Pan, iż matka w żaden sposób nie troszczy się o dzieci, nie łoży na ich utrzymanie, nie kontaktuje się z nimi, nie troszczy się o ich stan zdrowia. Nie bez znaczenie jest tu także wiek dzieci. Zachodzi pytanie, czy posiada Pan dowody na uzależnienie matki dzieci od alkoholu? Czy są jacyś świadkiem, którzy mogliby to potwierdzić?

W mojej ocenie wskazane przez Pana sytuacje o ile dają podstawę do wystąpienia z żądaniem pozbawienia matki dziecka władzy rodzicielskiej, o tyle muszą zostać w toku postępowania udowodnione. Nie ulega wątpliwości, iż w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej nad dziećmi, sąd zechce dopuścić dowód z opinii biegłego psychologa dziecięcego lub z opinii Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych na okoliczność ustalenia, czy Pan jako ojciec dzieci daje należytą gwarancję wykonywania władzy rodzicielskiej w odniesieniu do tychże, czy matka dzieci ma należyty wgląd w ich potrzeby, jakie każdy z Państwa ma predyspozycje wychowawcze.

O ile zatem podstawy merytoryczne istnieją, o tyle koniecznym będzie udowodnienie powyższego przed sądem. Wskazuje Pan, iż matka dzieci nie łoży na ich utrzymanie. Mając na uwadze powyższe, możliwym jest założenie sprawy karnej z art. 209 § 1 Kodeksu karnego (niealimentacja). W art. 209 § 1 określone zostało przestępstwo niealimentacji, którego istota polega na uporczywym uchylaniu się od realizacji obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, przez co naraża się ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Warunkiem koniecznym pociągnięcia sprawy do odpowiedzialności jest zatem wykazanie, iż mimo możliwości finansowych nie płaci się alimentów.

Jak podnosi się w literaturze „zaniedbywanie przez rodziców ich obowiązków względem dziecka uzasadnia pozbawienie władzy rodzicielskiej tylko wtedy, gdy ma charakter rażący. Za takie mogą być uznane zaniedbania poważne, np. pijaństwo, marnotrawstwo, prowadzenie rozwiązłego trybu życia, uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka. Zaniedbania mniejszej wagi uzasadniają z reguły tylko wydanie zarządzeń przewidzianych w art. 109, chyba że są nacechowane nasileniem złej woli, uporczywością i niepoprawnością” (Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kalus Stanisława, Czech Bronisław, Domińczyk Tadeusz, Piasecki Kazimierz (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2006, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie III), s. 960).

Zachowanie matki, w mojej ocenie, jest nacechowane złą wolą, albowiem jak sam Pan wskazuje matka czasami, bez żadnego powodu nie kontaktuje się z dziećmi nawet przez dłuższy czas. Brak jakiejkolwiek troski świadczyć może jedynie o złej woli i ogólnej niechęci matki do dzieci. Powyższe natomiast wskazuje, iż zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich jest rażące i jako takie nie zasługuje na ochronę.

Na okoliczność braku utrzymywania kontaktów zasadnym byłoby złożenie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków (wskazanych z imienia i nazwiska, podając miejsce zamieszkania) na okoliczność braku styczności matki z dziećmi, braku troski, dbałości o stan zdrowia, wychowanie.

Postępowanie o pozbawienie władzy rodzicielskiej jest bowiem postępowaniem cywilnym, do którego zastosowanie znajdzie reguła ogólna, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Samodzielne sprawowanie opieki nad dziećmi przez ojca


Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »