Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z rozwodem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozwód i podział majątku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-31

Jesteśmy po ślubie przeszło 20 lat, ale od dłuższego czasu mąż zaczął nadużywać alkoholu, po którym staje się agresywny. Chcę wnieść sprawę o rozwód, tylko obawiam się, czy to się skończy dla mnie pozytywnie. Mamy duże mieszkanie, 2 samochody. Mąż nie chce sprzedać mieszkania, a po rozwodzie nie mam zamiaru z nim mieszkać. Na wynajem mieszkania też nie bardzo mnie stać. Jeśli wniosę sprawę o rozwód, to czy sąd może go zmusić do sprzedania mieszkania i podziału majątku?

W Pani sprawie należy zwrócić uwagę na dwie kwestie: rozwód i podział majątku.

Rozwód

Sąd orzeka rozwód po wysłuchaniu stron i po przeprowadzeniu postępowania. Najważniejsze dla decyzji sądu jest wystąpienie odpowiednich przesłanek pozytywnych koniecznych dla rozwiązania małżeństwa i jednocześnie brak przesłanek negatywnych.

Zgoda drugiego małżonka w tej kwestii ma dla sądu drugorzędne znaczenie, choć sąd wysłucha drugiej strony i weźmie pod uwagę jej zdanie.

Orzeczenie rozwodu następuje wyrokiem sądu, który zapada w razie ustalenia, że doszło między małżonkami do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia i nie zachodzą negatywne przesłanki orzeczenia rozwodu. Zupełny rozkład pożycia oznacza, że ustały więzi łączące małżonków, a mianowicie więź emocjonalna (istnienie uczucia), fizyczna (współżycie) i gospodarcza (prowadzenie wspólnie gospodarstwa domowego). Za trwały rozkład przyjmuje się natomiast taki, który trwa na tyle długo, że nie rokuje szans na powrót małżonków do pożycia.

Nie zawsze konieczne jest dla uzyskania rozwodu, by całkowicie ustała więź gospodarcza, może się bowiem zdarzyć, że mimo nieistnienia pozostałych więzi małżonkowie nadal wspólnie zamieszkują czy spłacają zobowiązania, które wspólnie wcześniej zaciągnęli. Takie częściowe istnienie więzi gospodarczej nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu rozwodu.

Tak więc jeżeli pomiędzy Panią a mężem ustały wszelkie więzi i ma to charakter trwały – sąd dojdzie do wniosku po przeprowadzeniu całej sprawy rozwodowej, że nie ma szans na ich odbudowę i zapewne rozwiąże małżeństwo. Jednak ważne jest też, aby sąd nie dopatrzył się przeszkód, które uniemożliwią orzeczenie rozwodu.

Przeszkody w orzeczeniu o rozwiązaniu małżeństwa to tzw. przesłanki negatywne, czyli takie, przy których zaistnieniu sąd nie może orzec o rozwodzie. Przesłanki negatywne zawarte są w przepisach prawnych i służą do obrony zagrożonego małżeństwa. Należą do nich:

  1. Dobro wspólnych małoletnich dzieci – Jeżeli nie posiadają Państwo małoletnich dzieci, ten punkt nie będzie miał zastosowania.
  2. Wyłączna wina małżonka, który żąda rozwodu – To również stanowi przesłankę negatywną rozwiązania małżeństwa. Oznacza to tyle, że sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli to małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia małżeńskiego żąda tego rozwodu.
  3. Choroba małżonka – Orzecznictwo stoi na stanowisku, że czym innym jest żądanie rozwodu, gdy małżonek jest chory fizycznie, a czym innym, gdy jest chory psychicznie.

Przy chorobie fizycznej zachodzi możliwość utrzymania więzi duchowej, istnieje pełne odczucie skutków rozwodu ze strony chorego i dlatego względy moralne nakazują udzielenia mu opieki nie tylko materialnej, ale i moralnej, tak aby ulżyć losowi chorego. Natomiast w wypadku choroby psychicznej nie zachodzi możliwość utrzymania więzi duchowej, a sam chory nie odczuwa w tak ostry sposób skutków rozwodu. Gdy jeszcze stan jego zdrowia wymaga pobytu w szpitalu, drugi małżonek nie może mu praktycznie zapewnić niczego więcej poza dostarczeniem pomocy i opieki materialnej, i w tych warunkach udzielenie temu małżonkowi rozwodu może znaleźć usprawiedliwienie w poczuciu moralnym społeczeństwa (orzeczenie SN z dnia 2.07.1960 r. – ICR 491/61, OSPiK 1963/3, poz. 68).

Odmowa zgody na rozwód jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jeżeli nie znajduje ona w niczym uzasadnienia, a jest podyktowana np. chęcią utrudnienia lub uniemożliwienia uzyskania rozwodu („Kiedy małżonek niewinny kieruje się motywami zasługującymi na potępienie z punktu widzenia moralnego, w szczególności, jeżeli istnieje podstawa do ustalenia, że małżonek niewinny odmawia zgody na rozwód wyłącznie w zamiarze szykany albo dla zemsty lub z nienawiści do małżonka winnego, uznanie odmowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego nie budzi wątpliwości” – uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 16 marca 1968 r. – III CZP 70/66, OSN 1968, poz. 77).

Oczywiście zawsze sąd dokonuje tych ocen na tle wszystkich okoliczności konkretnej sprawy.

Przy takich ocenach istotny może być czas trwania małżeństwa, sytuacja obojga małżonków, ich wiek, stan zdrowia, zdolność do pracy.

Jeżeli więc między Panią a mężem nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, nie macie Państwo nieletnich dzieci, nie jest Pani wyłącznie winna rozpadowi małżeństwa, mąż nie jest ciężko chory – sąd zapewne rozwiąże związek małżeński.

Sąd ponadto, orzekając rozwód, orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie, wówczas następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Wyrok rozwodowy może zatem nastąpić:

  • bez orzekania o winie
  • z orzeczeniem winy jednego z małżonków,
  • z orzeczeniem winy obu stron
  • lub z uznaniem, że żaden z małżonków nie ponosi tej winy.

Strona w postępowaniu sądowym może modyfikować swoje żądania w zakresie orzeczenia winy aż do prawomocności wyroku.

O winie małżonka może przesądzać w szczególności nadużywanie alkoholu, inne uzależnienia, przemoc, zdrada, porzucenie, niezaspokajanie zawinione potrzeb rodziny. Żądanie uznania współmałżonka winnym rozkładu pożycia wiąże się z koniecznością przedstawienia dowodów na tę okoliczność.

Postępowanie sądowe w takiej sprawie zazwyczaj trwa dłużej niż w przypadku żądania rozwodu bez orzekania o winie, konieczne jest bowiem przeprowadzenie szeregu dowodów potwierdzających ową winę.

Środkami dowodowymi mogą być zarówno zeznania samych stron, jak i świadków, ale także zdjęcia, nagrania audio i wideo, SMS-y, notatki z interwencji policji, wyrok o znęcanie się nad rodziną, obdukcje, zaświadczenia lekarskie, zaświadczenia o pobytach na izbie wytrzeźwień, listy, rachunki i wszelkie inne dokumenty, z których wynikają okoliczności wskazywane przez stronę postępowania.

Proszę się dobrze zastanowić nad kwestią winy męża w rozpadzie małżeństwa, jeśli są ku temu przesłanki, ponieważ rozwiązanie małżeństwa przez rozwód z wyłącznej winy jednego z małżonków niesie za sobą doniosłe skutki, w szczególności w sferze obowiązków alimentacyjnych. Jeżeli bowiem jedna strona zostanie uznana za wyłącznie winną rozkładu pożycia, a rozwód pociągnie za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej drugiego z małżonków, jako strony niewinnej, sąd na jej żądanie może orzec, że strona wyłącznie winna obowiązana jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka, chociażby nie znajdował się on w niedostatku. Jednym słowem – zasądzi alimenty.

Orzekając o żądaniu małżonka niewinnego zasądzenia alimentów na podstawie art. 60 § 2 K.r.i.o., sąd powinien porównać sytuację, w jakiej małżonek niewinny znajdzie się po rozwodzie z sytuacją, w jakiej by się znajdował, gdyby małżeństwo funkcjonowało prawidłowo (wyrok SN z dnia 28.10.1980 r., III CRN 222/80).

Brak orzeczenia wyłącznej winy jednego z małżonków uprawnia każdego z nich do żądania dostarczania środków utrzymania od drugiego małżonka, jeśli znajduje się on w niedostatku, w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Obowiązek ten wygasa w zasadzie z upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu (wyjątkowo sąd może ten termin wydłużyć). Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa także w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa.

Orzeczenie rozwodu z winy Pani męża uchroniłoby Panią od ewentualnych alimentów na jego rzecz, jeżeli wystąpiłby on o takie po rozwodzie.

Podział majątku

Podział majątku w trakcie sprawy rozwodowej można przeprowadzić tylko i wyłącznie wtedy, gdy będzie zgoda między Państwem co do tego podziału i nie spowoduje to w ocenie sądu nadmiernego przedłużenia postępowania. Jeżeli nie będzie między Państwem zgody co do podziału majątku, po rozwodzie trzeba będzie zakładać nową sprawę w sądzie o podział tego majątku.

Zgodnie z art. 31 § 1 K.r.i.o.. „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa), która obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny)”.

Z art. 31 § 1 K.r.i.o. wynika więc, że w skład majątku wspólnego wchodzą wszystkie przedmioty nabyte w czasie trwania małżeństwa przez małżonków lub przez jedno z nich. Dla przynależności przedmiotu majątkowego nie ma znaczenia, czy stroną czynności prawnej, której skutkiem jest nabycie przedmiotu majątkowego, są oboje małżonkowie, czy też jedno z nich.

O tym, czy przedmiot majątkowy nabyty przez jedno z małżonków stanie się składnikiem majątku wspólnego, decydują okoliczności obiektywne, wynikające z art. 31 § 1 i art. 33 K.r.i.o.

Zgodnie z art. 33 K.r.io. „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.”

Ruchomości i nieruchomości nabyte podczas trwania małżeństwa za środki wspólne (z wynagrodzeń małżonków) wchodzą w skład majątku wspólnego małżeńskiego i będą podlegały podziałowi po rozwodzie. O podział majątku może Pani wystąpić w każdym czasie po rozwodzie, roszczenie to się nie przedawnia. Pani mąż nie może Pani przeszkodzić w skorzystaniu z tego prawa.

Sąd po przesłuchaniu stron rozstrzygnie kwestie podziału wspólnego majątku. Sąd bowiem może podzielić majątek przez:

  • podział fizyczny rzeczy wspólnej – co jest raczej mało prawdopodobne w przypadku mieszkania, należałoby bowiem wyodrębnić odrębne lokale;
  • przyznanie rzeczy wyłącznie jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty drugiego. Sąd, jeśli ustalone zostały spłaty, oznacza termin, sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. Sąd może także rozłożyć spłaty na raty, jednakże na czas nie dłuższy niż 10 lat (art. 212 § 3 K.c.);
  • podział cywilny – rzecz zostaje sprzedana, a sumę uzyskaną ze sprzedaży dzieli się pomiędzy współwłaścicieli.

Jeżeli Pani mąż nie będzie mógł Pani spłacić, a Pani nie będzie zainteresowana spłatą męża i nabyciem nieruchomości na wyłączną własność, to sąd zapewne zasądzi sprzedaż wspólnego mieszkania i podział pieniędzy.

Oczywiście najlepiej byłoby się porozumieć z mężem co do rozwodu i podziału majątku, żeby zaoszczędzić sobie czasu i nerwów związanych z procesem sądowym. W Pani sprawie warto też pomyśleć nad rozwodem z orzeczeniem o winie małżonka (jeśli oczywiście będzie Pani w stanie tę winę przed sądem udowodnić) i zabezpieczyć się na przyszłość, żeby nie musieć płacić alimentów na męża. Zaznaczę, że orzeczenie winy jednego z małżonków nie ma znaczenia przy kwestii podziału majątku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Pytania i odpowiedzi

Czy w serwisie można otrzymać pomoc prawną?

W serwisie udzielamy porad prawnych. Wystarczy wypełnić formularz i opisać problem. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Ile czasu trzeba czekać na poradę prawną?

Porada prawna udzielana jest do 24 godzin od momentu zaakceptowania wpłaty. W bardziej skomplikowanych sprawach terminy ustalane są indywidualnie.

Podobne tematy

Podział majątku dorobkowego małżonków

W czasie trwania małżeństwa zakupiliśmy z wspólnych pieniędzy działkę rolną. W księgach wieczystych jako właściciel działki figuruje jedynie...

Pozew o rozwód

Od dwóch lat nie mieszkam z mężem, dwójka starszych dzieci pozostała z nim, ze mną jest najmłodsze. Oczywiście nie stało się to bez powodu,...

Rozwód z ubezwłasnowolnioną żoną

Jak przeprowadzić rozwód z całkowicie ubezwłasnowolnioną żoną, będąc jej opiekunem prawnym? Po rozwodzie dalej chcę być jej opiekunem prawnym.

Rozwód bez orzekania o winie i opieka nad dziećmi

Rozwód bez orzekania o winie i opieka nad dziećmi

Chciałam wnieść pozew o rozwód bez orzekania o winie. Nie mieszkam z mężem, mam małoletnie dzieci, nie pracuję. Co zamieścić w pozwie...

Rozwód z winy męża

Jestem mężatką od 6 lat, mamy dwoje dzieci, z mężem wzięliśmy kredyt na dom („rodzina na swoim”, oboje jesteśmy kredytobiorcami), aktualnie...

Rozwód z podziałem majątku

Jak szybko i sprawnie otrzymać rozwód z podziałem majątku? Rozstaliśmy się z mężem 5 lat temu, mąż się wyprowadził i od tego czasu...

Rozwód z obywatelem Izraela

Niecałe 25 lat temu zawarłam związek z obywatelem Izraela. Od 20 lat nie mamy kontaktu, a ja mieszkam w Polsce. Obecnie chciałabym wziąć...

Jakie dowody zdrady uznaje sąd?

Odkryłam, że mąż korzysta z usług seksualnych za pieniądze. Na jego bilingu są połączenia do tych kobiet. Mąż nie zaprzeczył, jak to odkryłam, ale...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »