Rozwód bez orzekania o winie a wspólnie mieszkanie własnościowe

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-12-29

Mój mąż składa pozew o rozwód bez orzekania o winie, na co wyrażam zgodę. Posiadamy wspólnie mieszkanie własnościowe. Chciałabym, żeby swoją część przepisał na mnie. Mąż jest gotów to zrobić. Zatem jakie byłyby koszty takiego rozwiązania? Czy lepiej przeprowadzić podział majątku, czy zawrzeć umowę darowizny?

Niestety sprawa jest dość trudna. Już kwestia przeniesienia udziału w majątku wspólnym rodzi pewne komplikacje. Po zmianie stanu prawnego, od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Według art. 1035 Kodeksu cywilnego (K.c.), jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, a zatem art. 197-221 K.c. Oznacza to, że odesłanie do przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych ma w tych stosunkach zastosowanie tak jak poprzednio. Zmiana art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) miała zatem jedynie redakcyjny charakter, a przy rozstrzyganiu zagadnienia prawnego przedstawionego przez sąd okręgowy uwzględnione mogą być wypowiedzi na temat statusu majątku małżonków po ustaniu wspólności ustawowej małżeńskiej, charakteru ich praw do tego majątku i dopuszczalności skierowania do niego egzekucji przez wierzyciela jednego z małżonków, sformułowane w nauce i orzecznictwie zarówno na gruncie starego, jak i nowego stanu prawnego.

W przepisach o wspólności majątkowej małżeńskiej i jej ustaniu ustawodawca przyjmuje, że status majątku wspólnego małżonków po ustaniu wspólności ma być oceniany z odwołaniem się do zasad ustalonych dla majątku spadkowego, który do chwili jego podziału traktowany jest w szczególny sposób. Składa się nań kompleks różnego rodzaju praw tworzących odrębną masę majątkową, a spadkobiercom przysługuje, oprócz praw do poszczególnych składników majątku spadkowego, samodzielne prawo podmiotowe w postaci udziału w masie spadkowej, które może być przedmiotem obrotu prawnego (art. 1051 K.c.). Współspadkobierca jest ograniczony w dysponowaniu udziałami w przedmiotach należących do spadku i może nimi rozporządzać tylko za zgodą pozostałych spadkobierców, a w razie braku zgody któregoś z nich rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku (art. 1036 K.c.). W niektórych wypowiedziach podkreśla się, że ustawodawca traktuje wspólność spadku jako stan przejściowy, ale trzeba zauważyć i to, że ustawodawca nie nałożył zarazem na spadkobierców obowiązku przeprowadzenia działu spadku i nie wyznaczył jakiegoś konkretnego terminu, w którym miałoby do niego dojść, co przekształciłoby stosunki uznawane według tego poglądu za tymczasowe, w stosunki pewne. Status majątku małżonków w ustroju wspólności ustawowej jest determinowany postanowieniami art. 31-46 K.r.o. Wspólność majątkowa w czasie jej trwania ma charakter łączny (bezudziałowy). Po jej ustaniu udziały małżonków w majątku wspólnym są, co do zasady, określone jako równe, jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku, przy czym ocena ta powinna uwzględniać także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (por. art. 43 § 1-3 K.r.o.). W sprawach o podział majątku wspólnego, podobnie jak w sprawach o dział spadku (art. 686 K.p.c.), sąd nie tylko dokonuje podziału składników majątku wspólnego, lecz także kompleksowo rozlicza wzajemne roszczenia małżonków, w tym w szczególności rozstrzyga o wydatkach, nakładach i innych świadczeniach na majątek wspólny i z tego majątku, które zostały poniesione przez małżonków (art. 45 K.r.o. w zw. z art. 567 § 1 K.p.c.). W wyniku dokonanych rozliczeń może się okazać, że mimo równych udziałów sam majątek nie zostanie podzielony między małżonkami w sposób ekwiwalentny albo też zostanie przyznany tylko jednemu z nich. W postępowaniu tym sąd ma również obowiązek orzec, czy rozporządzenie przez małżonka udziałem w przedmiocie należącym do majątku wspólnego bez zgody drugiego małżonka nie jest bezskuteczne ze względu na naruszenie uprawnień przysługujących temu małżonkowi na podstawie przepisów o podziale majątku wspólnego (art. 1036 w zw. z art. 46 K.r.o.). Z przedstawionej wyżej regulacji czasami wyprowadzany jest wniosek, że zbycie w drodze egzekucji części ułamkowej rzeczy, która wchodziła w skład majątku wspólnego, stwarza zagrożenie nie tylko dla prawidłowości samego podziału tego majątku, lecz także dla realizacji uprawnienia małżonków do domagania się ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, które w wyjątkowych wypadkach może doprowadzić nawet do całkowitego pozbawienia jednego z nich udziału w tym majątku. Dostrzeżenie tych zależności powoduje, że pierwsza grupa poglądów na temat dopuszczalności kierowania egzekucji długu jednego z małżonków do jego udziału w przedmiocie wchodzącym w skład masy majątkowej objętej wspólnością, zakłada tymczasowość w opisywaniu praw małżonków do składników tego majątku, trwającą do czasu dokonania ich podziału między małżonkami. Podział majątku wspólnego ma dawać pewność co do statusu tych przedmiotów i dopiero z chwilą jego przeprowadzenia możliwe ma być skierowanie przez wierzyciela jednego z małżonków egzekucji do tych składników majątku wspólnego, które w wyniku działu przypadły jego dłużnikowi.

W uchwale z dnia 28 lipca 1993 r., III CZP 95/93, Sąd Najwyższy stwierdził, że współwłasność w częściach ułamkowych powstała po ustaniu wspólności ustawowej ma zbliżony charakter do współwłasności majątku spadkowego w rozumieniu art. 1035 K.c., do której przepisy o współwłasności stosuje się tylko odpowiednio. Konieczność odpowiedniego, a nie integralnego stosowania przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych do przedmiotów majątkowych, które były objęte małżeńską wspólnością ustawową, wynika ze specyfiki tej wspólności, a reżim prawny przedmiotów, które były objęte wspólnością ustawową, określa także art. 1036 K.c. Cel wspólności ustawowej przemawia za udzieleniem małżonkowi nie mniejszej ochrony od przewidzianej dla spadkobiercy.

Przeniesienie udziału będzie traktowane jako czynność pod tytułem darmowym i podlegać będzie podatkowi w pełnej wysokości.

Wprawdzie póki jesteście Państwo małżeństwem, wszelkie przysporzenia majątkowe między Wami są zwolnione od podatku.

Należy jednak wskazać, że w orzecznictwie dominuje od lat pięćdziesiątych pogląd o dopuszczalności takich czynności prawnych. Jego aktualność została potwierdzona uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r., sygn. akt. III CZP 76/90 w tezie, że „w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej dopuszczalne jest rozporządzenie przez małżonka przedmiotem wchodzącym w skład majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego drugiego małżonka”. Podobne stanowisko zostało wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 grudnia 1991 r., sygn. akt. III CZP 133/91, zgodnie z którym „w obowiązującym stanie prawnym jest skuteczna zawarta w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej umowa, w której małżonek rozporządził na rzecz drugiego małżonka przedmiotem należącym do majątku wspólnego”.

Odnośnie zniesienia współwłasności nieruchomości należy wskazać, iż urzędy skarbowe twierdzą, iż przyznanie danej osobie na wyłączną własność rzeczy w drodze zniesienia współwłasności jest nabyciem i jednocześnie zbyciem udziału w nieruchomości przez osobę, która otrzymała spłatę. W takim przypadku wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze zbycia udziału w nieruchomości dokonanej po pięciu latach od nabycia udziału w nieruchomości. Jeżeli jednak zniesienie współwłasności następuje w ciągu 5 lat od daty nabycia, to pojawia się obowiązek zapłaty podatku dochodowego od odpłatnego zbycia nieruchomości.

W mojej ocenie zdecydowanie korzystniejszym rozwiązaniem jest podział majątku wspólnego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »