Rozliczenie nakładów na wspólne życie przy podziale majątku

Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2015-01-28

Planuję rozwód z mężem. Jednak nasz majątek to jego własność. Mąż jest właścicielem domu wraz z bratem. W 1989 r. spłaciliśmy ten dom innemu spadkobiercy. Pamiętam, że pomógł nam w tym teść. Czy mogę liczyć na jaką spłatę? Czy wlicza się koszty poniesione przeze mnie na nasz majątek przez 22 lata małżeństwa?

Małżonek jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej domem.

Jak mniemam, w trakcie trwania małżeństwa doszło do spadkobrania przez małżonka oraz przeniesienia praw do spadku lub udziału w tej nieruchomości na rzecz małżonka w ramach albo działu spadku albo zniesienia współwłasności.

Jak Pani wskazuje, nastąpiła tzw. spłata innych współwłaścicieli. Pieniądze na spłatę wyłożył w znacznej mierze teść (ojciec małżonka), a w pozostałe, części prawdopodobnie pieniądze pochodziły z Państwa zarobków.

Formalnie właścicielem nieruchomości jest małżonek. Stosownie do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„Art. 33. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił”.

Jako małżonkowie mieli Państwo majątek wspólny (nabyty po zawarciu małżeństwa), majątki osobiste (nabyte przed zawarciem małżeństwa oraz np. odziedziczone, darowane).

Pieniądze przeznaczone na spłaty, remonty, naprawy domu są pieniędzmi pochodzącymi z Państwa majątku wspólnego. A przeznaczone były na majątek osobisty tylko małżonka.

Teoretycznie powinni Państwo otrzymywać wspólnie majątek wspólny, a oddzielnie majątek osobisty. W praktyce nie jest możliwy taki podział.

Zawsze pieniądze wspólne idą na rzeczy wspólne oraz na utrzymanie majaku osobistego małżonków (w tym przypadku nieruchomość małżonka).

Rozwód to ustanie wspólności majątkowej. W razie ustania wspólności majątkowej:

  • każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód,
  • każdy małżonek może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny,
  • nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności;
  • zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

W opisanej przez Panią sytuacji dom stanowi majątek odrębny małżonka. Jednakże w czasie trwania małżeństwa czynione były nakłady na ten dom z Państwa majątku wspólnego, powodujące wzrost wartości nieruchomości, zapobiegające jej degradacji.

Zgodnie bowiem z art. 45 Kodeksu rodzinnego ma Pani prawa wskazane powyżej.

Roszczenia z tytułu zwrotu nakładów, niezależnie od chwili poczynienia, nie ulegają przedawnieniu, ale tylko do czasu podziału majątku wspólnego.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawiera wyjaśnienia, co oznaczają użyte w nim pojęcia „wydatki” i „nakłady”. Ich rozumienie uwzględniać winno szczególny charakter instytucji zwrotu wydatków i nakładów w prawie rodzinnym.

Nakłady na rzecz są to koszty poniesione w związku z zachowaniem, używaniem lub ulepszeniem tej rzeczy.

Wydatki na rzecz są to koszty związane z jej nabyciem. Poczynienie wydatków i nakładów z określonego majątku – to uszczuplenie tego majątku o środki przeznaczone na cele niezwiązane z tym majątkiem. Gdyby nie wydatki na dom męża, to Państwa majątek wspólny byłby większy.

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 16 grudnia 1980 r., sygn. akt III CZP 46/80, LexPolonica nr 303623, OSNCP 1981/11 poz. 206, OSNPG 1982/6, poz. 20, str. 25:

„W sytuacji, gdy małżonkowie w czasie trwania wspólności ustawowej wspólnie zbudowali dom na gruncie wchodzącym w skład majątku odrębnego jednego z nich, wartość nakładów określa się w ten sposób, że najpierw ustala się ułamkowy udział nakładów małżonków w wartości domu według cen rynkowych z czasu jego budowy, a następnie oblicza się ten sam ułamkowy udział w wartości domu według cen rynkowych z chwili podziału majątku wspólnego”.

Nie dotyczy to wprost Pani sytuacji, ale często sąd kieruję się taką zasadą.

W zakresie ustalania wartości nakładów, ich waloryzacji nie ma reguł ustawowych i możliwe są różne rozwiązania (zależnie od poglądów sądu).

Musi Pani liczyć się z tym, że nakłady te (na dom małżonka) były z majątku wspólnego, a więc Pani poczyniła je w połowie i małżonek w połowie.

Wskażę, iż wystawienie rachunku czy faktury na zakup określonej rzeczy na jednego małżonka nie oznacza samo przez się, że to on poniósł nakłady na dom.

Zasadniczo bez dokładnej znajomości rodzaju nakładów w czasie małżeństwa, Państwa zarobków, ustalenia czy teść darował pieniądze na spłatę tylko synowi czy też Państwu obojgu, wartości nieruchomości w chwili dziedziczenia oraz obecnie – nie sposób wskazać, jakie kwoty wchodzą w rachubę.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »