Rozliczenie majątku po rozwodzie

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-03-19

Mieszkanie zakupione było przed ślubem, mój wkład budowlany to darowizna od rodziców tylko dla mnie. Mieszkanie wycenione na 240 tys. zł, wartość kapitału do spłacenia to 204 tys. zł. Wartość sprzętów domowych to ok. 30 tys. zł, chcę je oddać byłemu mężowi w zamian za wpłatę. Obecnie ja płacę cała ratę kredytu i wszystkie koszty utrzymania mieszkania. Czy sąd przyzna mi mieszkanie? Ile będę musiała oddać mężowi? Czy jest mi winien zwrot części rat?

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika szereg kwestii wątpliwych wymagających wyjaśnienia. Kwestię przynależności składników majątkowych do majątku wspólnego reguluje art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie bowiem z jego treścią:

„§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków”.

Ustawodawca ustanowił dla wspólności majątkowej cenzus tempolarny, tj. chwila zawarcia małżeństwa. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową, tj. przedmioty, które każde z małżonków nabyło przed jej powstaniem (art. 33 pkt 1), oraz te, które nabyło wprawdzie w czasie trwania wspólności, ale ze szczególnych źródeł (art. 33 pkt 2–10, z modyfikacją wynikającą z art. 34), należą wyłącznie do tego z małżonków. W małżeństwie, w którym obowiązuje ustrój wspólności ustawowej, występują trzy masy majątkowe: majątek wspólny małżonków oraz dwa majątki osobiste każdego z nich.

Mimo odrębności prawnej majątku wspólnego i majątków osobistych z reguły majątki te w czasie trwania wspólności ustawowej praktycznie nie są wyodrębnione i stanowią jedną całość gospodarczą. Rozdzielenie majątków i dokonanie rozliczeń między nimi w zasadzie następuje po ustaniu wspólności.

Stąd też mieszkanie jako składnik majątkowy nabyty przez powstaniem wspólności ustawowej nie stanowi wspólnego majątku. Jest to wspólność udziałowa – jest Pani współwłaścicielem w określonej części. Nie podlega ono także podziałowi w toku sprawy o podział majątku wspólnego.

Rozliczeniu podlegają nakłady z Pani majątku osobistego na majątek osobisty męża, tj. jego udział. Niestety nakłady te rozlicza się w odrębnym procesie. Tak więc kwoty darowizny stanowią nakład z majątku osobistego na majątek osobisty męża i Pani. Podlegają one rozliczeniu w toku procesu sądowego.

Zupełnie inaczej sytuacja wygląda z ratami kredytu płaconymi w toku małżeństwa. Do chwili rozwodu płacone raty stanowią nakład z majątku wspólnego na majątki każdego z Państwa. Natomiast raty płacone już po rozwodzie mogą być rozliczone jedynie w odrębnym procesie.

Na skutek podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa ulega powiększeniu majątek osobisty każdego z byłych małżonków. Zawarcie przez nich ponownego małżeństwa nie ma wpływu na charakter tych majątków, gdyż nie powoduje przywrócenia wspólności ustawowej istniejącej w czasie trwania poprzedniego małżeństwa. Z chwilą zawarcia drugiego małżeństwa powstaje z mocy prawa wspólność ustawowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jedno z nich, z wyjątkiem przedmiotów wymienionych w art. 33 pkt 1–10, z modyfikacją wynikającą z art. 34 (uzasadnienie uchwały SN z 30 maja 1979 r., sygn. akt III CZP 29/79, LexPolonica nr 301325, OSNCP 1979, nr 11, poz. 214).

Do majątku wspólnego należą przedmioty majątkowe nabyte zarówno przez oboje małżonków, jak i przez jedno z nich. Dla przynależności przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego zatem nie ma znaczenia, czy stroną czynności prawnej, której skutkiem jest nabycie przedmiotu majątkowego, są oboje małżonkowie, czy jedno z nich.

Zasadą jest, że do majątku wspólnego należą przedmioty majątkowe nabyte ze środków pochodzących z majątku wspólnego. Wyjątkiem są dochody z majątku osobistego każdego z małżonków (art. 31 § 2 pkt 2), a także przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego każdego z małżonków, gdy przepis szczególny tak stanowi (art. 33 pkt 10).

Dla przynależności przedmiotów majątkowych do majątku wspólnego w zasadzie bez znaczenia jest sposób ich nabycia, tj. czy było ono konstytutywne czy translatywne, pierwotne czy pochodne, czy nastąpiło z mocy samego prawa, w drodze czynności prawnej, na podstawie decyzji administracyjnej, orzeczenia sądu lub wskutek innego zdarzenia.

Przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej przez jednego z małżonków, uzyskane z przestępstwa, wchodzą w skład majątku wspólnego na podstawie art. 32 § 1 (obecnie art. 31 § 1) – uchwała SN z 29 czerwca 2010 r., III CZP 42/2010, LexPolonica nr 2316269 (OSNC-ZD 2010, nr D, poz. 124) z glosą M. Nazara (OSP 2011, nr 4, poz. 44).

Pani sytuacja pod względem proceduralnym jest niezwykle skomplikowana. Musi Pani przeprowadzić dwie sprawy, tj. sprawę o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzą ruchomości na kwotę 40 000 zł, oraz sprawę o zapłatę, ewentualnie zniesienie współwłasności z rozliczeniem nakładów na nieruchomość. Do tej drugiej sprawy nie stosuje się przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego, a przepisy dotyczące zniesienia współwłasności. Jest duże prawdopodobieństwo, iż sąd przyzna Pani mieszkanie. Przyjęcie lokalu obciążonego rzeczowo (hipoteka) może doprowadzić do sytuacji, że otrzyma Pani mieszkanie z kredytem bez spłat i dopłat dla małżonka.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »