Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozliczenia przy podziale majątku wspólnego

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-04-01

Jestem w trakcie sprawy rozwodowej i czeka mnie jeszcze sprawa o podział majątku. Dom budowaliśmy w czasie trwania małżeństwa, ale spłata kredytu, który wspólnie zaciągnęliśmy była w gestii męża. W tym czasie oboje pracowaliśmy, jednak moje dochody były niższe od męża. Działka, na której stoi dom została kupiona przez męża ze środków własnych i tak jest to opisane w akcie notarialnym. W księdze wieczystej mąż wpisał tylko siebie, bo uważał, że tylko on jest właścicielem domu. Obecnie straszy mnie, że nie będę miała do tego domu żadnych praw, bo dom stoi na jego działce. Czy rzeczywiście tak jest i będę musiała wyprowadzić się? Czy nie liczy się to, że przez lata tu mieszkałam i wkładałam swoje pieniądze w wyposażenie i bieżące remonty?

Pani sytuacja wygląda znacznie lepiej niż stara się to przedstawić mąż. Problematykę przynależności określonych praw majątkowych do majątku wspólnego określa Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.io.). Zgodnie bowiem z treścią art. 31 § 1 K.r.io.: „Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.).”

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstał między państwem ustrój wspólności ustawowej.

Ustawową wspólnością majątkową małżeńską objęte są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności przez oboje małżonków lub przez jedno z nich. Nie może zatem przesądzać o skutkach nabycia oznaczonego przedmiotu okoliczność, że stroną zawartej umowy było tylko jedno z małżonków. Także zawarte w umowie oświadczenie, że nabycie następuje do majątku osobistego, może być weryfikowane, zarówno w toku postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności, jak i w procesie o ustalenie przynależności danego przedmiotu do majątku wspólnego małżonków bądź do majątku osobistego małżonka – nabywcy. Utrwalona judykatura dopuszcza powództwo o ustalenie (art. 189 K.p.c.), że określony przedmiot majątkowy stanowi składnik majątku wspólnego (lub osobistego). Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że definitywne ustalenie składu majątku wspólnego następuje przy dokonywaniu jego działu po ustaniu wspólności (zob. uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 28 lutego 1972 r., III CZP 96/71, LexisNexis nr 309107 (pkt III), z glosą L. Steckiego, OSPiKA 1973, nr 5, poz. 86, oraz nadal aktualną uchwałę 7 sędziów SN z 26 sierpnia 1955 r., I CO. 28/53, LexisNexis nr 369260, OSN 1956, nr 1, poz. 6). Jeżeli nabywanym przedmiotem jest własność nieruchomości albo inne prawo podlegające wpisowi do księgi wieczystej, także ujawnienie w księdze tylko małżonka będącego stroną umowy nie przesądza definitywnie o przynależności takiej nieruchomości (innego prawa). Sytuacja, kiedy w dziale drugim księgi wieczystej ujawnione jest jedno z małżonków bez wskazania, że ujawnione prawo wchodzi do majątku wspólnego małżonków, stanowi o niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i otwiera możliwość skorzystania z powództwa o usunięcie istniejącej niezgodności (art. 10 u.k.w.h.). Występowanie interesu prawnego jest oczywiste, gdyż usunięcie niezgodności pomiędzy stanem ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym zapobiegnie negatywnym skutkom ewentualnego działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych wynikającej z art. 5 u.k.w.h. (tak orz. SN z 6 marca 1981 r., III CRN 3/81, LexisNexis nr 296482, OSNCP 1981, nr 11, poz. 218).

Za niedopuszczalne uznał natomiast Sąd Najwyższy zgłoszenie w toku postępowania o dokonanie wpisu prawa własności nieruchomości na podstawie aktu notarialnego przez małżonka, który nie brał udziału w czynności prawnej prowadzącej do nabycia własności nieruchomości, żądania ujawnienia obojga małżonków jako właścicieli na zasadach wspólności ustawowej (tak postanowienie SN z 14 grudnia 1984 r., III CRN 270/84, LexisNexis nr 311698, OSNCP 1985, nr 9, poz. 134).

Przy określaniu składu majątku wspólnego w postępowaniu o jego podział dopuszczalne jest ustalenie, że nieruchomość, której właścicielem jest według stanu ujawnionego w księdze wieczystej tylko jeden małżonek, należy do majątku wspólnego (zob. postanowienie SN z 7 września 1967 r., II CR 184/67, LexisNexis nr 314704, OSNCP 1968, nr 2, poz. 32, z glosą S. Breyera, PiP 1969, nr 2, s. 421). W postanowieniu tym Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd dokonujący podziału majątku wspólnego jest wyłącznie właściwy do rozstrzygania sporów o przynależność danego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego.

Ukształtowane orzecznictwo stoi na stanowisku, iż właścicielem nieruchomości zabudowanej jest małżonek, na którego gruncie dom postawiono. Jednakże drugiemu małżonkowi przysługuje roszczenie o zwrot nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty drugiego małżonka. Ostatnie orzeczenia Sądu Najwyższego są dalej idące. Przyjmuje się, iż małżonek może wystąpić z roszczeniem o przeniesienie udziału w nieruchomości w wysokości odpowiadającej udziałowi w nakładach na budowę domu. Zgodnie bowiem z treścią art. 231 § 1 Kodeksu cywilnego samoistnemu posiadaczowi gruntu w dobrej wierze, który wzniósł budynek o wartości przekraczającej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, przysługuje wystąpienie z żądaniem, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Skuteczna realizacja takiego roszczenia w podanym wyżej przypadku spowodowałaby nabycie za wynagrodzeniem dla właściciela udziału w działce pod budynkiem, a zatem stanie się współwłaścicielem nieruchomości.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Jak odjąć majątek odrębny od wspólnego?

Wartość domu, który posiadam z byłą żoną, to 1 200 000 zł. Mój majątek osobisty (akty notarialne) to 430 tys. zł, a żony – 70...

Podział majątku w przypadku separacji

Żona złożyła wniosek o separację. Jak wygląda procedura podziału majątku? Jeśli mam jakieś pieniądze, o których druga strona nie wie, czy...

Spłacanie kredytu za córkę i zięcia a podział ich majątku

W 2001 r. z powodu braku zdolności kredytowej córki i zięcia zaciągnęliśmy wraz z nimi (tj. z moim mężem, który zmarł) kredyt na dom....

Małżonek wpisany do księgi wieczystej darowanej nieruchomości a podział majątku

Jestem w związku małżeńskim 20 lat, mamy dwoje dzieci. W 2010 r. moja matka zapisała mi notarialnie działkę o wartości ok. 270 tys. zł wraz...

Trudny podział majątku po rozwodzie

W trakcie trwania małżeństwa prowadziłem działalność gospodarczą wraz z żoną. Popełniłem błąd, gdyż pozwoliłem, aby żona przepisała firmę na...

Podział majątku a udziały w spółce cywilnej

Moje małżeństwo zostało zawarte 10 lat temu i cały ten czas łączyła nas z żoną wspólność majątkowa, rozwód nie został jeszcze orzeczony....

Polisolokata a majątek wspólny

Czy środki na polisolokacie założonej przez jednego z małżonków przed zawarciem związku małżeńskiego, na którą nadal wpływają środki po zawarciu...

Wykazanie nakładów na nieruchomość męża po 20 latach małżeństwa

Po 20 latach małżeństwa wnoszę sprawę o rozwód bez orzekania o winie. W trakcie trwania naszego związku rodzice męża przepisali mu...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »