Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozliczenia małżonków, którzy podjęli decyzję o rozwodzie

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-05-23

Zamierzamy rozwieść się z żoną, mamy 6-letnie dziecko. Zakładamy, że zostanie ono z żoną, a ja będę płacił alimenty. Jak powinniśmy rozliczyć to, czego się dorobiliśmy? Żona kupiła działkę jeszcze przed ślubem za pieniądze ze sprzedaży domu po ojcu, z tych pieniędzy wydała również ok. 120 tys. zł na budowę domu. W trakcie budowy wzięliśmy ślub i kredyt hipoteczny na 150 tys. zł. Przez te kilka lat małżeństwa nazbierało się trochę więcej kredytów, ostatecznie mamy ok. 280 tys. zł kredytu hipotecznego i 100 tys. zł gotówkowego. Przez 7 lat naszego małżeństwa pracuję tylko ja, dom jest wart ok. 350 tys. zł. Żony nie stać na spłacanie dalej kredytu hipotecznego, więc dom musimy sprzedać i tu zaczyna się problem: ile powinienem spłacić żonie, zakładając, że będę płacił dalej kredyt gotówkowy, jak powinniśmy to wszystko podzielić? Rozumiem, że dom należy do żony, ale co należy się mnie?

 

Zastanawia się Pan razem z żoną, jak należałoby podzielić majątek, którego się Państwo dorobili. Małoletnie dziecko miałoby zostać z żoną, a Pan płaciłby alimenty. Ze względu na wiek dziecka zgadzam się co do tego, że jeśli nie występują żadne wyjątkowe okoliczności, to sądy powierzają wykonywanie władzy rodzicielskiej matkom, ograniczając tę władzę ojcom. Jest tak dlatego, że w sytuacji, gdy zachodzi konieczność podjęcia decyzji, któremu z rodziców powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej, sąd staje przed dylematem oceny, które z rodziców ma lepsze predyspozycje wychowawcze, a przede wszystkim, z którym z rodziców dziecko jest bardziej związane. W takich sytuacjach bardzo często należy korzystać z opinii specjalistów i zwykle sądy zlecają sporządzenie opinii Rodzinnemu Ośrodkowi Diagnostyczno-Konsultacyjnemu działającemu na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 1063).

 

Biegli z tych ośrodków mogą natomiast sporządzać opinie jako biegli sądowi bądź jako biegli ad hoc – po odebraniu od nich przyrzeczenia na podstawie art. 282 § 1 K.p.c.

 

Rolą biegłych nie jest wprost odpowiedź na pytanie, które z rodziców ma lepsze predyspozycje do sprawowania władzy rodzicielskiej, gdyż na to pytanie powinien odpowiedzieć sąd, a odpowiedź na nie musi uwzględniać całokształt materiału dowodowego i wiele rozmaitych uwarunkowań, a nie tylko cechy osobowościowe i postawy rodziców. Biegły powinien wyjaśnić, jak przedstawia się więź emocjonalna dziecka z każdym z rodziców, jak dziecko ich postrzega, które z nich jest większym autorytetem, które dyscyplinuje do nauki i innych obowiązków, a które bardziej zapewnia rozrywki. W tych samych aspektach biegły powinien opisać sylwetkę każdego z rodziców. Powinien również przedstawić prawdopodobną sytuację dziecka u każdego z rodziców. Te dane jako jeden z dowodów mają dostarczyć odpowiedzi na pytanie, które z rodziców powinno wykonywać władzę rodzicielską. Oprócz tego istotna jest sytuacja każdego z rodziców (zawodowa, mieszkaniowa, a także – choć nie w sposób decydujący – materialna) oraz fakt, kto do tej pory przede wszystkim sprawował bezpośrednią pieczę nad dzieckiem. Jednocześnie sąd powinien zapewnić jak najszersze kontakty dziecka z tym z rodziców, które nie będzie wykonywać pełnej władzy rodzicielskiej.

 

Oczywiście opinia jest wtedy konieczna, gdy występuje spór, które z rodziców ma mieć powierzoną władzę nad dzieckiem. W przeciwnym razie sąd orzeknie zgodnie z wolą stron.

 

Wracając do kwestii majątku wyjaśnia Pan, że żona kupiła działkę jeszcze przed ślubem za pieniądze ze sprzedaży domu po ojcu. Z tej kwoty ok. 120 tys. zł włożyła w budowę domu.

 

Kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (K.r.o.).

 

Stosownie do art. 31 § 1 K.r.o. – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

„1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych”.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 tej ustawy – „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Jak więc z tego wynika, grunt, na którym stoi budynek, wchodzi do majątku osobistego Pana żony, bowiem nabyła go za własne środki i to przed powstaniem wspólności (zawarciem małżeństwa).

 

Budynek wybudowany na gruncie żony również stanowi jej majątek osobisty. Zgodnie bowiem z treścią art. 48 Kodeksu cywilnego z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Wyrażona w treści tego przepisu zasada superficies solo cedit, wskazuje, że jeżeli obiekty te są trwale związane z gruntem to stanowią własność właściciela gruntu, jako jego części składowe.

 

W trakcie budowy domu pobrali się Państwo oraz zaciągnęliście wspólny kredyt na kwotę 150 tys. zł pod hipotekę tej właśnie nieruchomości. Jak rozumiem, kredyt ten został przeznaczony na zakończenie budowy domu oraz jego wyposażenie. Ponadto przez następne kilka lat małżeństwa zaciągnęli Państwo więcej kredytów. Ostatecznie macie ok. 280 tys. zł kredytu hipotecznego i 100 tys. zł kredytu gotówkowego. Pytanie: ile powinien Pan spłacić żonie, zakładając, że będzie Pan płacił dalej kredyt gotówkowy i jak powinniście to wszystko podzielić?

 

Jak już wspomniałem, to Pana żona jest obecnie wyłącznym właścicielem nieruchomości – domu jak i gruntu.

 

Nie wiem też, czy wskazując na wartość domu przyjmuje Pan wartość samego budynku czy też budynku wraz z gruntem, na którym budynek jest posadowiony.

 

Pan obecnie w sprawie o podział majątku wspólnego (czy też podziale przeprowadzonym u notariusza) może żądać jedynie zwrotu połowy nakładów na dom, jakich dokonał Pan w trakcie trwania małżeństwa (wspólności). Podstawą do takich rozliczeń jest art. 45 K.r.o., zgodnie z którym:

 

„§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.”

 

Jednak po sprawie o podział majątku kredyty zaciągnięte wspólnie przez Pana i żonę w trakcie trwania małżeństwa obciążają Was solidarnie. Sąd bowiem nie jest władny podzielić kredytów zaciągniętych wspólnie.

 

Gdy małżonkowie wspólnie zaciągną dług, to oboje odpowiadają za jego spłacenie. Wierzyciel, czyli bank, może zaspokoić się zarówno z majątku każdego z małżonków.

 

Wynika to z faktu, że zarówno mąż jak i żona są dłużnikami z tytułu podpisanej wspólnie umowy.

 

Skutkiem rozwiązania małżeństwa przez rozwód jest wprawdzie ustanie wspólności majątkowej (między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa), jednakże mimo rozwodu nadal będziecie Państwo zobowiązani do spłaty zaciągniętego wspólnie kredytu w całości. Wynika to z zasady solidarnej odpowiedzialności dłużników.

 

Sąd co prawda może w wyroku obejmującym podział majątku wspólnego zobowiązać jednego z byłych małżonków do spłacenia takich długów i zwolnić drugiego z obowiązku spłaty. Może również wskazać, w jakiej części dług ma spłacić Pan, a w jakiej Pana była żona, i uwzględnić to w rozliczeniach.

 

Jest to jednak zobowiązanie między byłymi małżonkami i nie jest to wiążące dla banku. Bank może nadal żądać spłaty całego długu od każdego z Państwa w całości. Jeśli po takim podziale sąd zobowiązałby Pana żonę do samodzielnej spłaty, ale mimo to Pan sam spłacałby kredyt, to po jego spłacie przysługiwałoby Panu wglądem byłej żony tak zwane roszczenie regresowe. Może Pan więc żądać wtedy zwrotu całości.

 

Jak już wspomniałem, wprawdzie sąd nie dzieli długów, ale na wniosek jednej ze stron, we wzajemnych rozliczeniach, przy wycenie nieruchomości, uwzględni wartość obciążeń (hipotek) ustanowionych na nieruchomości.

 

Powyższe jest uzasadnione ugruntowanym podglądem judykatury, aprobowanym przez doktrynę, zgodnie z którym przy szacowaniu składników majątku wspólnego należy uwzględnić obciążenia zmieniające rzeczywistą wartość tych składników, w szczególności obciążenia o charakterze prawnorzeczowym, za które ponosi odpowiedzialność każdorazowy właściciel nieruchomości, zwłaszcza obciążenie hipoteką. Wartość tych obciążeń odlicza się zarówno przy ustalaniu składników majątku wspólnego, jak i przy zaliczaniu wartości przyznanej jednemu z małżonków nieruchomości na poczet przysługującego mu udziału w majątku wspólnym (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r., III CZP 103/09, LEX nr 551881; z dnia 26 października 2011 r., I CSK 41/11, Lex 11012323, z dnia 29 września 2004 r., II CK 583/03, Lex 137537, z dnia 5 października 2000 r., II CKN 611/09, Lex 44021).

 

Pana żona jest właścicielem gruntu oraz budynku, na który wydała z własnego majątku 120 tys. zł. Jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest zobowiązanie się Pana żony do przejęcia przed sądem kredytów, które, jak Pan twierdzi, mogą przewyższać wartość nieruchomości (a z pewnością wartość majątku wspólnego – nakłady na dom pochodzące ze wspólnych kredytów i innych dokonanych w trakcie trwania wspólności nakładów na dom. Są one traktowane jako nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty, dlatego Panu co do zasady należałby się ich zwrot).

 

W niniejszej sprawie będzie to o tyle trudne, że prawdopodobnie po wycenie przez biegłego samego budynku i odjęciu od niego 120 tys. zł, które pochodziły z majątku osobistego Pana żony, wartość reszty będzie niższa niż obciążające ją kredyty, więc Pana żona zapewne w ogóle nie musiałaby Pana spłacać.

 

Jeżeli Pan zechciałby przejąć całą nieruchomość w trakcie podziału majątku, to musiałby Pan najpierw wycenić odrębnie grunt i odrębnie budynek oraz zwrócić żonie wartość gruntu i wkładu na budynek (120 tys. zł). Gdyby dalej Pan zechciał spłacać kredyt, to sąd powinien odjąć wartość hipoteki obciążającej nieruchomość, więc do spłaty również nie pozostałoby wiele.

 

Sprawa nie jest łatwa, bowiem nie wiem, jaki system rozliczeń w tym przypadku podejmie sąd rejonowy. Sprawy te nie są regulowane przez przepisy, a jedynie przez doktrynę i wielokrotnie dzieje się tak, że każdy sąd może przyjąć odrębny sposób podziału. Tak czy owak sąd nie ominie z pewnością hipoteki, jeżeli taki wniosek zostanie zgłoszony.

 

Najłatwiej byłoby więc, aby to żona przejęła dom i zobowiązała się do samodzielnej spłaty kredytu. Sprzedaż domu (oczywiście pozasądowa) jest również dopuszczana, jeżeli jednak hipoteka przewyższa wartość domu, to z tej sprzedaży całość zostanie przeznaczona na spłatę hipoteki. Ponadto na sprzedaż takiego domu zgodę musi wyrazić także bank.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Pytania i odpowiedzi

Czy w serwisie można otrzymać pomoc prawną?

W serwisie udzielamy porad prawnych. Wystarczy wypełnić formularz i opisać problem. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Ile czasu trzeba czekać na poradę prawną?

Porada prawna udzielana jest do 24 godzin od momentu zaakceptowania wpłaty. W bardziej skomplikowanych sprawach terminy ustalane są indywidualnie.

Podobne tematy

Były mąż nie chce zwrócić mojej darowizny od rodziców?

Kilka lat temu dostałam darowiznę od rodziców w formie pewnej sumy pieniędzy. Mąż zaproponował, że „rozmnoży” kapitał, więc przekazałam...

Podział majątku a udziały w spółce cywilnej

Moje małżeństwo zostało zawarte 10 lat temu i cały ten czas łączyła nas z żoną wspólność majątkowa, rozwód nie został jeszcze orzeczony....

Polisolokata a majątek wspólny

Czy środki na polisolokacie założonej przez jednego z małżonków przed zawarciem związku małżeńskiego, na którą nadal wpływają środki po zawarciu...

Jak przeprowadzić podział majątku i zobowiązań po rozwodzie?

Małżeństwo z dwojgiem nieletnich dzieci zdecydowało się na rozwód. Właśnie zapadł wyrok rozwodowy. Przed ślubem została przez przyszłą żonę...

Decyzja o rozwodzie i podpisanie papierów

Mąż podjął decyzję o rozwodzie, prześle mi papiery rozwodowe do podpisania. Mamy wspólnie budowany dom – mąż chce go przepisać naszej córce,...

Wykazanie nakładów na nieruchomość męża po 20 latach małżeństwa

Po 20 latach małżeństwa wnoszę sprawę o rozwód bez orzekania o winie. W trakcie trwania naszego związku rodzice męża przepisali mu...

Rozszerzenie własności budowanego domu na małżonka

Rok temu mąż dostał w darowiźnie od rodziców działkę budowlaną, jest jej wyłącznym właścicielem. Teraz uzyskał pozwolenie na budowę domu,...

Odzyskanie pieniędzy od męża w razie rozwodu

Jestem 7 lat po ślubie. Mieszkam z moim mężem w mieszkaniu po teściach, na którego wykup dałam pieniądze. Przed około 8 laty teść przepisał...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »